NOS Nieuws - Algemeen

KLM schrapt 5000 banen, 'voortbestaan is geen vanzelfsprekendheid'

1 week 5 days ago

Luchtvaartmaatschappij KLM schrapt 5000 banen, dat is bijna 15 procent van het totaal. Het bedrijf moet hard ingrijpen om kosten te besparen, want "het voortbestaan is geen vanzelfsprekendheid", schrijft president-directeur van KLM Marjan Rintel in een persbericht.

Het bedrijf denkt met vrijwillige vertrekregelingen en het niet vervangen van huidig personeel voldoende banen te kunnen schrappen. De organisatie wordt kleiner, eenvoudiger en slagvaardiger door reorganisatie, externe partners die werk overnemen en meer samenwerking binnen Air France-KLM, aldus KLM.

"De omstandigheden waarin we opereren worden alleen maar complexer: onrust in de wereld, hoge brandstofprijzen en druk op de luchtvaart. Daarom nemen we, op dit kantelpunt voor KLM, ingrijpende en soms pijnlijke maatregelen. Elk onderdeel, elke divisie wordt gevraagd om bij te dragen", zegt Rintel.

Een deel van de banen verdwijnt door het uitbesteden van de grondafhandeling van dochteronderneming KLM Cityhopper en een deel van de bagageafhandeling. Ook wil het bedrijf geleidelijk stoppen met onderhoud aan toestellen die zelf niet meer voor KLM vliegen en moet de klantafdeling verder worden gedigitaliseerd. Daarnaast wil het luchtvaartconcern vliegend personeel meer uren laten werken om kosten te besparen.

Structureel geld nodig

Afgelopen jaren bleef de winst van Air France-KLM achter. Om meer geld over te houden voor investeringen in een nieuwe vloot heeft de luchtvaartmaatschappij daarom meer geld nodig: structureel 1 miljard euro, zegt het KLM-bestuur.

Om verder te bezuinigen gaat KLM ook niet door met het plan om nieuwe Airbus-toestellen aan te schaffen. De luchtvaartmaatschappij heeft daarnaast te maken met hogere kosten in Nederland, onder andere door het havengeld op Schiphol dat is gestegen. Ook de hogere olieprijs en kerosineprijs leiden tot hogere kosten.

'Plannen zijn zeer ingrijpend'

Vakbond CNV zegt zich grote zorgen te maken over de gevolgen van de aangekondigde plannen voor KLM-medewerkers. "De plannen van KLM zijn zeer ingrijpend en hebben grote gevolgen voor de werknemers", zegt CNV-onderhandelaar Souleiman Amallah. "KLM wil met veel minder mensen veel meer gaan doen - en tegelijkertijd beknibbelen op de arbeidsvoorwaarden." Vakbond CNV wil daarom van het KLM-bestuur weten welk perspectief medewerkers hebben.

Ook vakbond FNV maakt zich zorgen. "De mensen die KLM iedere dag draaiende houden, wordt nu de rekening gepresenteerd", zegt Egon Groen, bestuurder FNV KLM-Grondpersoneel. "Een sterke luchtvaartmaatschappij bouw je niet door banen te schrappen en werk uit te besteden."

Vakbond De Unie zegt blij te zijn dat er geen gedwongen ontslagen komen. "Elke KLM'er voelt dat de operatie piept en kraakt", zegt voorzitter van de vakbond Reinier Castelein. "Het is eigenlijk een open deur." Hij vindt het logisch dat het bedrijf probeert verbeteringen door te voeren en de winst wil verhogen.

KLM zegt in gesprek te willen met vakbonden over hoe ze de productiviteit in 2028 kunnen verhogen. Castelein van De Unie begrijpt dat dat nodig is, maar zegt wel dat er duidelijkheid moet komen over welk werk er verandert. "Wat wordt er niet meer gedaan en waar wil KLM in investeren?"

Hongkongse activist Wong veroordeeld tot 10 jaar cel, kritiek op vonnis

1 week 5 days ago

De pro-democratie-activist Joshua Wong is vandaag door de rechtbank in Hongkong veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf. Dat is de maximale straf voor het strafbare feit dat hij zou hebben gepleegd.

Wong zat al vast voor een andere zaak en zou op 1 januari vrijkomen, maar twee maanden geleden werd al duidelijk dat dat niet zou gebeuren. Toen kwam naar buiten dat hij schuld had bekend aan een nieuwe aanklacht.

Wong zat sinds november 2020 vast. Hij was toen 23 jaar. Als hij zijn nieuwe straf helemaal moet uitzitten, is hij 40 als hij vrijkomt.

De activist bekende in 2020 te hebben geprobeerd om andere landen en buitenlandse organisaties aan te zetten tot het invoeren sancties en andere maatregelen tegen Hongkong en China. Dat geldt in China en Hongkong als een strafbaar feit onder de zeer omstreden nationale veiligheidswet die in datzelfde jaar onder zware druk vanuit Peking werd ingevoerd.

Netflix-documentaire

Wong werd op jonge leeftijd een van de bekendste gezichten van de Hongkongse pro-democratiebeweging. Hij richtte als scholier de studentengroep Scholarism op. Die protesteerde tegen de invoering van een door Peking beïnvloed schoolcurriculum. In 2012 kreeg de beweging zo'n honderdduizend mensen op de been. Wong was toen pas 15.

Twee jaar later groeide hij uit tot een van de gezichten van de Parapluprotesten, waarbij wekenlang delen van Hongkong werden bezet en betogers vrije en eerlijke verkiezingen eisten.

Later richtte Wong met andere activisten de pro-democratische politieke partij Demosistō op. Zijn bekendheid reikte uiteindelijk tot ver buiten Hongkong: in 2017 verscheen op Netflix de documentaire Joshua: Teenager vs. Superpower over zijn activisme en strijd tegen de alsmaar toenemende invloed van China. Juist die internationale bekendheid maakt dat China met hem een voorbeeld lijkt te willen stellen.

De trailer van de Netflix-documentaire:

De Hong Kong Democracy Council, een in de VS gevestigde organisatie die is opgericht door Hongkongse activisten, heeft de gevangenisstraf voor Wong sterk veroordeeld. "Sinds de invoering van de nationale veiligheidswet door Peking hebben de autoriteiten in Hongkong herhaaldelijk gebruikgemaakt van vervolgingen en gevangenisstraffen om vreedzame politieke participatie te onderdrukken en angst te zaaien."

De organisatie zegt dat de autoriteiten met het vonnis van vandaag van "de maatschappelijke moed" van Wong een waarschuwing willen maken "over de persoonlijke prijs van het uitspreken van kritiek".

Recht op strafvermindering

Ook mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) heeft de veroordeling sterk afgekeurd. De organisatie wijst erop dat de vervolging van Wong grotendeels berust op de internationale lobby- en mediacampagne die Wong en Demosistō voerden vóór de inwerkingtreding van de nationale veiligheidswet.

Ook zegt HRW dat Wong door zijn schuldbekentenis een strafvermindering zou moeten krijgen. De organisatie vraagt om de vrijlating van Wong en roept buitenlandse regeringen op gerichte sancties op te leggen aan de functionarissen die verantwoordelijk zijn voor de toenemende repressie in Hongkong.

Protesten, stakingen en vrees voor rellen: weer een cruciale dag voor Frankrijk

1 week 5 days ago

Staat Frankrijk een jeudi noir, een zwarte donderdag, te wachten? Het land maakt zich vandaag op voor een nieuw hoofdstuk in de lange reeks van protesten. Na twee weken van relatieve rust, met alleen op zaterdagen uitschieters, beginnen de Fransen zich deze week weer te roeren. De regering verwacht in het land een opkomst van 500.000 tot 700.000 mensen, Parijs niet meegerekend.

De demonstranten, sommigen van hen deel van de gelehesjesbeweging, krijgen deze week weer gezelschap van scholieren en studenten. Zij hebben na de herfstvakantie hun protesten hervat, al ligt het aantal geblokkeerde scholen een stuk lager dan begin vorige maand. De kar wordt vooral getrokken door de vakbonden, die voor de demonstraties van vandaag de handen ineen hebben geslagen.

Verspreid over het land worden meer dan 240 protestmarsen verwacht. Ook zijn er stakingen aangekondigd in het onderwijs, de gezondheidszorg en de transportsector. Zo rijden er wat minder TGV-sneltreinen, maar de impact op het spoor is vooral groot bij de regionale treinen (TER).

Proef voor de autoriteiten

In Frankrijk wordt deze dag gezien als een belangrijke test: hoe massaal is de protestbeweging nog? Hoeveel mensen gaan er de straat op en weten zij de druk op de regering te houden? Andersom is het ook een proef voor de autoriteiten: lukt het hen om de woede van de Fransen te sussen?

De onderhandelingen met vertegenwoordigers van scholieren en studenten hebben nog niet tot een akkoord geleid. Wel zijn er al een aantal toezeggingen gedaan: zo worden 500 extra docenten aangesteld en wordt het systeem voor toelating tot hoger onderwijs, Parcoursup, aangepast.

Nu de onderwijsprotesten weer zijn begonnen, waarschuwt onderwijsminister Geffray voor de gevolgen op de langere termijn. "De absolute prioriteit is dat leerlingen gewoon naar school kunnen", zei hij. "Het schooljaar komt inmiddels in gevaar." Premier Lecornu zei bereid te zijn om volgende week opnieuw met de scholieren in gesprek te gaan.

Ook gisteravond gingen scholieren en studenten in Parijs al de straat op:

Een andere grote uitdaging voor de regering is om de protesten van vandaag in goede banen te leiden. Ze willen vooral een herhaling van 17 oktober voorkomen. Bijna drie weken geleden ontspoorde die protestdag volledig toen een deel van de demonstranten en georganiseerde relschoppers massale vernielingen aanrichtten. Auto's en administratieve gebouwen, waaronder het historische stadhuis van Limoges, werden in brand gestoken. Ruim duizend winkels werden geplunderd.

Het risico op onrust is volgens de autoriteiten groot. Zij verwachten "veel geweld tegen de politie en vernielingen van openbare gebouwen". Om een herhaling van 17 oktober te voorkomen, zijn net zoals de afgelopen twee zaterdagen 70.000 agenten van de politie en gendarmerie op de been.

Ondanks kritiek van onder andere mensenrechtenorganisaties over de inzet van traangas en flitsgranaten, heeft binnenlandminister Nuñez gezegd "geen enkel middel achterwege te willen laten, om de simpele reden dat politieagenten zich moeten kunnen verdedigen wanneer ze worden aangevallen".

Parijs protest toch in het centrum

Opvallend is dat de autoriteiten de demonstranten dit keer wél toestemming geven om door het centrum van Parijs te trekken. Waar zij de afgelopen twee zaterdagen alleen aan de rand van de stad mochten demonstreren, heeft de prefectuur gisteren ingestemd met een route van Place de la République naar Place de la Nation, via de Boulevard Voltaire.

Juist op Place de la République liep het op 17 oktober rond het middaguur al uit de hand. Relschoppers mengden zich toen tussen de demonstranten en raakten slaags met de politie en gendarmerie.

Wat er toen precies gebeurde? Bekijk het in deze video:

De CGT, één van de grootste vakbonden in Frankrijk, hamerde er de afgelopen dagen op dat de protestmars in het centrum moest plaatsvinden. "Het is ongekend als demonstraties in het centrum worden verboden", zei CGT-voorzitter Sophie Binet eerder deze week op de Franse radio. "We moeten toch zichtbaar kunnen zijn?"

Voor de regering heeft Binet een paar eisen: "Hogere lonen voor iedereen, een verhoging van het minimumloon met 10 procent en hogere salarissen voor ambtenaren. Daarnaast willen we dat de begrotingsplannen worden herzien."

Tweede Kamer wil wegbezuinigde onderwijsambtenaar omscholen tot leraar

1 week 5 days ago

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat wegbezuinigde rijksambtenaren op het ministerie van Onderwijs vrijwillig omgeschoold kunnen worden tot leraar of docent. Regeringspartij VVD zal het kabinet vandaag vragen om hiervoor een plan uit te werken. Het idee wordt in ieder geval gesteund door coalitiepartijen D66 en CDA en oppositiepartijen JA21 en 50Plus.

De VVD komt met dit voorstel naar aanleiding van het kabinetsplan om de komende negen jaar 25.000 rijksambtenaren te schrappen. In 2035 moet zo'n 16 procent van de ongeveer 160.000 (voltijds)ambtenaren zijn wegbezuinigd, zo kondigde staatssecretaris Van der Burg voor Slagvaardige Overheid eind oktober aan.

'Twee vliegen in één klap'

De partij zegt dat op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) ambtenaren werken "met een enorme passie" voor het onderwijs. VVD-Kamerlid Kisteman denkt het kabinet "twee vliegen in één klap" kan slaan. "De aangekondigde bezuinigingen zijn een mooie kans om deze bevlogen mensen op kosten van de overheid vrijwillig te laten omscholen naar een baan in het onderwijs", aldus Kisteman. De ambtenaren zouden een wekelijkse studiedag kunnen krijgen om zich om te scholen.

Het is niet de eerste keer dat wordt geprobeerd om rijksambtenaren voor de klas te krijgen, vooral om het lerarentekort te verminderen. Het idee bestaat dat een overstap van onderwijsambtenaren naar een school minder ingewikkeld is, omdat zij veel kennis hebben op dat terrein. Het zou ambtenaren ook kunnen aanmoedigen om een andere loopbaan te starten en zij-instromer te worden.

In 2008 kwam er een pilot om vijftig rijksambtenaren te helpen met een overstap naar een baan op een middelbare school. Ze kregen een uitgebreide introductieperiode, een opleiding en een mogelijke daling van hun salaris zou enkele jaren worden aangevuld.

Hobbel

Het project bleek geen succes, zo concludeerde de SER in een rapport in 2011. Scholen stonden niet te springen om de zij-instromers met te weinig pedagogische ervaring. De gevreesde achteruitgang in het salaris bleek ook een behoorlijke hobbel. De rijksambtenaren bleken toch bang te zijn om hun vaste baan op het ministerie te verliezen en waren er niet van overtuigd dat hun nieuwe werkgever de nodige vastigheid kon bieden.

Het is nog niet duidelijk of de 25.000 rijksambtenaren gedwongen op straat komen te staan, want staatssecretaris Van der Burg gaat zijn plan nog uitwerken en dat komt in het voorjaar van 2027. Het ministerie van Onderwijs heeft wel ruim 400 miljoen euro op de begroting staan om het lerarentekort aan te pakken.

Vandaag of later zal duidelijk worden of het kabinet met het omscholingsplan voor rijksambtenaren aan de slag zal gaan.

Wekdienst 5/11: Protest verwacht in Frankrijk • Terrorismezaak tegen 18- en 19-jarige

1 week 5 days ago

Goedemorgen! In Frankrijk verwacht de regering dat opnieuw honderdduizenden mensen de straat op gaan. En in Rotterdam moeten een 19-jarige Eindhovenaar en een 18-jarige man uit Kesteren voorkomen die worden verdacht in een terrorismezaak.

Eerst het weer:

De dag start regionaal met nevel of enkele mistbanken. In de middag is het overal zonovergoten en bij een matige oostenwind stijgt het kwik naar 9 of 10 graden. Aan de noordkust en op de Wadden staat een vrij krachtige wind. In de avond en de nacht naar vrijdag trekken enkele wolkenvelden over het noorden. Vooral in het binnenland blijft het helder en koelt het flink af.

De verwachting voor de komende dagen zie je in deze video:

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Het zat er al aan te komen en nu is het gebeurd. Een ruimtetelescoop van NASA is na ruim twintig jaar vergaan in de dampkring, nadat een reddingsmissie om de satelliet naar een hogere baan te duwen eerder op een mislukking was uitgelopen.

De onbemande ruimtetelescoop Neil Gehrels Swift Observatory, kortweg Swift, viel boven het Indonesische eiland Sumatra terug in de atmosfeer van de aarde, zegt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

In de Verenigde Staten hebben de Democraten een overweldigende overwinning behaald op de Republikeinse Partij. Commentatoren spreken over een blauwe golf. Terugkijken? Dat kan in onderstaande video:

Fijne dag!

Brussel rekent niet op betere tijden met Trump: 'Niet slechter zou al winst zijn'

1 week 5 days ago

Niemand denkt dat door de verkiezingsnederlaag van de Republikeinen in Amerika opeens alles beter wordt in de gehavende relatie tussen de VS en de EU. Dat vertellen diplomaten in Brussel op voorwaarde dat ze anoniem mogen praten. "Niet slechter zou al winst zijn", stelt de een enigszins bitter. "Keep calm and carry on", klinkt het bij een ander.

Rustig doorgaan met waar hij mee bezig is, is precies wat de Amerikaanse ambassadeur voor de Europese Unie ook doet. De Europese Commissie weet de energieprijzen niet omlaag te krijgen, sneerde hij gisteren op X een paar uur nadat de verkiezingsuitslag binnen was gekomen. Waarna hij pleitte voor langer uitstel van Europese klimaatregels, die ook de Amerikaanse energiesector zullen raken.

Dat die energieprijzen mede zo hoog zijn door de oorlog in Iran, die president Trump in februari met Israël begon, benoemde de ambassadeur niet. Deze manier van communicatie zijn ze in Brussel inmiddels wel gewend. En de verwachting is dat de Amerikanen op dezelfde voet verdergaan.

Optimisten en pessimisten

Toch zijn er optimisten en pessimisten. De optimisten wijzen op de vernietigende uitslagen voor president Trump en zijn eerste, gematigde reactie waarin hij zegt te willen samenwerken met de Democraten. Daaruit putten ze hoop voor de toekomst dat alles blijft zoals het is, of dat de Amerikaanse president onder druk van een Democratisch Congres mogelijk zelfs wat minder hard tekeer zal gaan in het buitenland.

De pessimisten houden juist hun hart vast. Nu Trump in het binnenland zoveel macht kwijtraakt, zal hij zijn woede richten op de EU en de NAVO, denken zij. Amerikaanse presidenten hebben op internationaal terrein veel ruimte om hun eigen gang te gaan.

Steun aan Oekraïne

Bijvoorbeeld als het gaat om de oorlog in Oekraïne. In de Senaat en het Huis van Afgevaardigden is veel steun voor Oekraïne. Toch koos Trump afgelopen tijd meermaals partij voor Rusland. Zo sloot hij een dieseldeal met president Poetin en verweet hij president Zelensky dat hij geen vrede wil sluiten. Dat biedt weinig hoop, vrezen de pessimisten, voor de onderhandelingen tussen Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten die volgende week in Abu Dhabi plaatsvinden.

Toch hebben sommige politici de hoop dat het Amerikaanse Congres Oekraïne meer kan helpen, zoals de Duitse buitenlandminister Wadephul en EU-buitenlandchef Kaja Kallas. Zij geven aan te hopen dat het nieuwe Congres in de VS Oekraïne zal blijven steunen en meer druk op Rusland zal uitvoeren.

Troepen terugtrekken uit Europa

Bij de NAVO kijken ze vooral naar het Amerikaanse plan om troepen uit Europa terug te trekken. De uitwerking daarvan komt volgende maand, is de verwachting. Pessimisten zijn bang dat Trump de herziening zal aangrijpen om Europese landen te straffen die in zijn ogen te weinig bijdragen aan de NAVO en die hem onvoldoende hebben gesteund bij de Iran-oorlog.

Op dit moment zijn er zo'n 80.000 Amerikaanse militairen in Europa. Volgens sommige Amerikaanse media zouden de Amerikanen overwegen tot een derde van die troepen terug te trekken. Maar de optimisten denken dat het zo'n vaart niet zal lopen en dat alles in goed overleg zal gaan. In 2020 wilde Trump ook al eens 10.000 militairen weghalen uit Duitsland. Toen kwam er ook verzet vanuit het Congres. Uiteindelijk hield Trumps opvolger Joe Biden het plan tegen.

Te veel kapotgemaakt

In Europa denken ze dat Trump waar mogelijk zijn eigen gang zal gaan. De Duitse bondskanselier Merz verwacht dat Trump presidentiële decreten zal gebruiken om het Congres te passeren, zei hij gisteren. Daarom rekenen ze in Brussel ook niet op lagere importheffingen of het terugdraaien van de sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag.

Of de optimisten of de pessimisten gelijk gaan krijgen, moet blijken. Maar over één ding is vrijwel iedereen het eens: de relatie tussen de EU en de VS zal nooit meer hetzelfde zijn als vóór Trump. Daarvoor is de afgelopen jaren te veel kapotgemaakt. En dus is het devies: doorgaan met zo snel mogelijk op eigen benen staan.

Onafhankelijk worden op alle terreinen waar de EU de VS nu nog voor nodig heeft, zoals defensie, tech, energie en economie. Dat gaat met vallen en opstaan. "Deze tussentijdse Amerikaanse verkiezingen mogen Europa niet afleiden van het beschermen van zijn eigen belangen", zei de Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot gisteren.

Duitse politicus dood aangetroffen in hotelkamer

1 week 5 days ago

In Duitsland is de 55-jarige politicus Hubert Aiwanger dood aangetroffen in een hotelkamer. Aiwanger was vicepremier en minister van Economische Zaken in de zuidelijke deelstaat Beieren. Gisteren zou hij in Berlijn een toespraak houden, maar omdat hij zich niet goed voelde had hij zich afgemeld.

Toen Aiwanger, de landelijke en regionale voorzitter van de conservatieve partij Freie Wähler, later niet meer bereikbaar was, werd zijn lichaam gevonden in de Berlijnse hotelkamer.

Over de doodsoorzaak is niets naar buiten gebracht. De politie doet onderzoek.

Aiwanger was een succesvol varkensfokker toen hij ruim twintig jaar geleden zijn intrede deed op het politieke toneel. In 2002 sloot hij zich aan bij de Freie Wähler. Zes jaar later, in 2008, kwamen Aiwanger en de partij voor het eerst in het Beierse deelstaatparlement.

Hier bleef het niet bij voor de Freie Wähler. In 2018 vormden de CSU (zusterpartij van de CDU van bondskanselier Merz) en de Freie Wähler een coalitie en werd Aiwanger minister van Economische Zaken en vicepremier van Beieren.

Antisemitisch pamflet

Ondanks de successen hing de politieke carrière van Aiwanger enkele jaren later toch opeens aan een zijden draadje, na een onthulling van de Süddeutsche Zeitung. De Duitse krant schreef in 2023 dat de boer uit Neder-Beieren in zijn middelbare schooltijd een antisemitisch pamflet had geschreven en verspreid.

Aiwanger weersprak het pamflet geschreven te hebben, maar gaf wel toe dat er "een of meerdere exemplaren" van het pamflet in zijn schooltas waren gevonden. Niet veel later zei de oudere broer van Aiwanger, Helmut, achter het pamflet te zitten.

Het stof ging niet liggen door deze bekentenis. Zo verklaarden oud-klasgenoten van Aiwanger dat de politicus in het verleden meerdere keren de Hitlergroet had gebracht.

Toch deed het schandaal Aiwanger politiek niet de das om. Enkele maanden na de onthulling behaalde de Freie Wähler in Beieren het beste verkiezingsresultaat in de geschiedenis.

Onder zijn leiding boekte Freie Wähler dit voorjaar nog grote winst bij de lokale verkiezingen in Beieren.

Geschokt

Op de plotselinge dood van Aiwanger wordt geschokt gereageerd. Markus Söder, de Beierse minister-president en CSU-partijleider spreekt van een "absolute tragedie". "We zijn allemaal diep geschokt."

Ook de voorzitter van het Beierse deelstaatparlement heeft gereageerd. Ilse Aigner (CSU) spreekt van een "groot verlies voor het Beierse deelstaatparlement en voor de gehele politiek in Beieren".

NASA-telescoop na ruim twintig jaar vergaan in atmosfeer

1 week 5 days ago

Een ruimtetelescoop van NASA is na ruim twintig jaar vergaan in de dampkring, nadat een reddingsmissie om de satelliet naar een hogere baan te duwen eerder op een mislukking was uitgelopen.

De onbemande ruimtetelescoop Neil Gehrels Swift Observatory, kortweg Swift, viel boven het Indonesische eiland Sumatra terug in de aarde, zegt de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA.

Reddingsmissie

Afgelopen zomer werd al voorspeld dat Swift binnen enkele maanden kon neerstorten als gevolg van grote zonne-uitbarstingen. Om die reden werd een reddingsmissie op touw gezet met een prijskaartje van ruim 20 miljoen euro, maar dat liep op niets uit.

De reddingssatelliet met drie robotarmen van het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space werd na de lancering in juli deels onbestuurbaar en stortte in september neer.

Gammastralen

Swift werd in 2004 gelanceerd en in een baan om de aarde gebracht. Het was eigenlijk de bedoeling dat de telescoop twee jaar lang voornamelijk onderzoek zou doen naar gammastralen, de meest krachtige explosies in het heelal.

Maar de satelliet, die ruim 444 miljoen euro kostte en zo'n 1500 kilo woog, hield het een stuk langer dan twee jaar vol. Swift heeft in de afgelopen jaren meer dan 2000 uitbarstingen van gammastralen waargenomen.

In een paar seconden komt dan meer energie vrij dan de zon in zijn hele levensduur zal produceren. Ook bestudeerde de satelliet meer dan 1400 supernovae (exploderende sterren).

Dit alles heeft volgens NASA tot 7000 artikelen in wetenschappelijke tijdschriften geleid.

WO II-bom ontmanteld in Duitse stad Bochum

1 week 5 days ago

In de Duitse stad Bochum in het Ruhrgebied is een bom uit de Tweede Wereldoorlog op een begraafplaats onschadelijk gemaakt. Vanwege de ontmanteling moesten ongeveer duizend mensen in de directe omgeving hun woning verlaten. Ook werd een deel van de snelweg A40 afgesloten.

Begraafplaatsmedewerkers ontdekten de Britse bom van 250 kilo gedurende het graven van een nieuw graf. Bij de ontmanteling waren 137 hulpverleners betrokken.

Mensen die geëvacueerd moesten worden, konden terecht in een schoolgebouw. De gemeente zegt dat ruim 150 mensen daar gebruik van hebben gemaakt.

Station ontruimd

In Bochum, gelegen tussen Essen en Dortmund, worden vaker bommen uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Vijf jaar geleden moesten ongeveer 5000 mensen hun huis in de buurt van het station verlaten na de vondst van een onontplofte bom.

WO II-nieuwsbrief

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog? Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Dirigent Herbert Blomstedt (99) overleden

1 week 5 days ago

De Zweedse dirigent Herbert Blomstedt is op 99-jarige leeftijd overleden. Dat heeft zijn management bekendgemaakt. Blomstedt leidde tussen 1983 en 2023 tientallen keren het Concertgebouworkest.

"We zullen zijn bescheidenheid, zijn grote muzikale toewijding en zijn warme persoonlijkheid missen", schrijft het Concertgebouworkest over de dirigent die in 1927 als kind van Zweedse ouders in de Verenigde Staten werd geboren.

Blomstedt maakte in 1954 zijn debuut bij het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Stockholm. Hij leidde verschillende orkesten in Zweden, Noorwegen en Denemarken voordat hij in de jaren zeventig naar Duitsland vertrok.

Daar werd Blomstedt dirigent van de Staatskapelle Dresden. Later was hij ook nog chef-dirigent van het Gewandhausorchester Leipzig en het San Francisco Symphony Orchestra.

Voor zijn werk en albums kreeg hij onder meer twee Grammy's, de Britse Gramophone Classical Music Award en de Franse onderscheiding Grand Prix du Disque.

In een interview zei de Zweed eens dat het zijn missie is "om zoveel mogelijk mensen van goede muziek te laten genieten. Het zet je aan om anders na te denken. Je krijgt er een scherper gevoel voor verhoudingen en schoonheid door."

Laatste optreden

Blomstedt overleed woensdag in zijn huis in de Zweedse stad Gothenburg. In mei trad hij voor het laatst op. Hij leidde toen het San Francisco Symphony Orchestra, al ging het moeizaam.

Blomstedt betrad het podium in een rolstoel en had moeite om de Negende symfonie van Gustav Mahler (tussen 1909 en 1910 gecomponeerd en zijn laatste voltooide symfonie) tot een goed einde te brengen.

Gedurende het derde deel werd het concert enkele minuten stilgelegd. Voor de concerten op de daaropvolgende dagen werd Blomstedt vervangen. Ook zei hij verder alle geplande optredens voor dit jaar af.

Voor volgend jaar had de 99-jarige dirigent nog wel optredens op de agenda staan, zoals een concert met de Wiener Philharmoniker. De dirigent laat vier dochters en zeven kleinkinderen na. Zijn vrouw overleed al in 2003.

Meerderheid vinden voor belastingplan blijft complexe puzzel voor minderheidskabinet

1 week 5 days ago

Het is nog steeds onzeker of het kabinet erin gaat slagen om het belastingplan voor volgend jaar door het parlement te krijgen. Vanavond bleek in de Tweede Kamer dat er waarschijnlijk veel politieke kunstgrepen nodig zijn om een uitweg te vinden. Omdat het minderheidskabinet er niet in slaagde om op voorhand een meerderheid te vinden, hebben nu de fracties het voortouw.

Regeringspartij D66 wil wel met de oppositiepartijen Pro en Volt gaan praten over hun voorstel om de plannen zo te wijzigen dat de belasting op vermogen omhoog gaat, om daarmee de belasting voor werkenden te kunnen verlagen.

Met steun van deze partijen is een meerderheid voor het belastingplan in zowel de Tweede als de Eerste Kamer binnen handbereik. "Ik begrijp de richting", zei D66-Kamerlid Oosterhuis over het voorstel van Pro en Volt.

Maar volgens coalitiepartner VVD is zo'n aanpassing van het belastingplan in strijd met het regeerakkoord. "Het is ondenkbaar dat dit voorstel in deze vorm door één van de coalitiepartijen wordt gesteund", zei VVD-Kamerlid Van Eijk erover. Behalve in strijd met het regeerakkoord is zo'n 'miljonairsbelasting' volgens haar slecht voor het vestigingsklimaat en daarmee slecht voor Nederland.

Het CDA vindt het voorstel van de oppositiepartijen "ver gaan". Kamerlid Van Dijk ziet ook "dat er een aantal punten in zitten die raken aan wat we hebben afgesproken in het coalitieakkoord". Ze kon nog niet zeggen of haar partij het zou kunnen steunen.

Maar haar fractievoorzitter Bontenbal zei gisteren nog dat hij er niet blij mee is dat het kabinet "gokt" op een meerderheid voor het belastingplan. Hij verweet de VVD een te starre houding over belasting op vermogen. In de Tweede Kamer is er nog wel een kleine meerderheid te vinden, maar in de senaat is die nog ver weg.

Bedrijfsoverdracht

In totaal willen Pro en Volt 1,5 miljard euro verschuiven van de belasting op arbeid naar de belasting op vermogen. Een deel daarvan, 180 miljoen euro, moet komen uit het afschaffen van een fiscaal gunstige regeling bij het overdragen van een bedrijf. In het coalitieakkoord van het minderheidskabinet staat juist dat die regeling ongemoeid moet worden gelaten.

Pro-leider Klaver maakte duidelijk dat hij "diep is gegaan" met zijn voorstel. Hij accepteert dat de inkomstenbelasting voor werkenden omhoog gaat, maar met zijn wijzigingsvoorstel is het wel wat minder. "Het is een poging om het eerlijker te maken. Iedereen moet bijdragen, niet alleen de werkenden." Hij is bereid om over de precieze invulling te onderhandelen.

Verdeeld stemmen

Als het voorstel van Pro en Volt zo wordt aangepast dat het niet meer in strijd is met het coalitieakkoord, kan het toch de sleutel zijn tot een oplossing. De coalitiepartijen sluiten namelijk niet uit dat ze verdeeld zullen gaan stemmen, al zei CDA-Kamerlid Van Dijk dat het "zeker niet de intentie" is.

Bij de stemmingen wordt er eerst gestemd over de wijzigingen die de Kamerleden hebben voorgesteld. Als zo'n amendement is aangenomen, maakt het direct onderdeel uit van het belastingplan. Daarna wordt er pas over het hele plan gestemd. Het is mogelijk dat partijen tegen een amendement stemmen, maar wel het uiteindelijke belastingplan steunen.

In de wandelgangen circuleert het scenario dat de VVD tegen het deel van het belastingplan stemt over de hogere vermogensbelasting, maar accepteert dat het voorstel met steun van D66 en CDA toch een meerderheid haalt. Daarmee zouden het belastingplan en de coalitie gered zijn. In het debat gingen de coalitiepartijen niet in op vragen daarover.

De komende dagen kan er nog veel onderhandeld worden en dus veranderen in de plannen. De stemmingen over het belastingplan staan gepland voor volgende week donderdag, 12 november.

Hongarije maakt namen van informanten die burgers bespioneerden openbaar

1 week 5 days ago

Hongarije heeft tienduizenden documenten van de geheime politie uit de communistische tijd openbaar gemaakt. In die documenten staan onder meer namen, aliassen en andere gegevens van bijna 60.000 voormalige informanten die tijdens het bewind burgers bespioneerden.

Met het openbaar maken van de documenten hoopt de Hongaarse regering dat het land in het reine komt met zijn verleden.

Tussen 1945 en 1989 maakte de geheime politie in Hongarije gebruik van informanten om de bevolking in de gaten te houden.

De informanten moesten op zoek gaan naar dissidenten of anderen die zich verzetten tegen het regime en ze aangeven. Dit konden ook familieleden, vrienden of collega's zijn.

Intellectuelen en sporters

Sommige informanten werden gechanteerd om hun omgeving te bespioneren. Bijvoorbeeld omdat de geheime politie gevoelige informatie over ze had. Anderen werden met beloftes overgehaald om het werk te doen, zoals het krijgen van bepaalde medische zorg of een toelating tot een universiteit.

De geheime politie rekruteerde onder meer mensen die contacten in het buitenland hadden, maar ook horecapersoneel, taxichauffeurs en intellectuelen en sporters.

Trauma

De regering heeft een website gelanceerd waarop alle Hongaren vanaf vandaag informatie kunnen opzoeken over informanten. Premier Magyar heeft zijn landgenoten gevraagd om "waardig en menselijk" om te gaan met de vrijgegeven documenten.

"Veel families zullen geconfronteerd worden met pijnlijke informatie, vaak over een inmiddels overleden familielid", zei Magyar op een persconferentie. "Het is onmogelijk om een trauma te verwerken zonder het gesprek aan te gaan en vragen te stellen."

De gedigitaliseerde documenten in de database melden behalve de echte naam en de codenaam van een informant ook onder meer de geboortedatum, het adres en de naam van de moeder. Ook wordt beschreven waarom, volgens de geheime dienst, een informant is gerekruteerd.

Niet alle informatie is openbaar. Sommige delen zijn zwartgelakt omdat ze privacygevoelig zijn. Het gaat bijvoorbeeld om beschrijvingen van de geheime dienst over iemands gezondheidstoestand en seksuele geaardheid.

De database is niet volledig. Sommige documenten zijn tijdens de Hongaarse Opstand van 1956 tegen het communistisch bewind en in de jaren 80 verloren gegaan of vernietigd.

Verkiezingsbelofte

Met het openbaar maken van de documenten heeft Magyar een halfjaar na zijn verkiezingswinst een van zijn beloftes ingelost. Na de val van het communisme in 1989 ontbrak het lange tijd aan politieke wil om de stukken te publiceren.

Volgend jaar februari zullen naar verwachting de gegevens van zo'n 25.000 gerekruteerde mensen openbaar worden gemaakt.

Wereldgezondheidsorganisatie staat gebruik van twee nieuwe ebolavaccins toe

1 week 5 days ago

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft twee nieuwe ebolavaccins goedgekeurd, die nu kunnen worden gebruikt bij de grootschalige ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo. Er is groen licht gegeven om de vaccinaties te gaan testen binnen de besmettingshaarden in het land.

De twee vaccinaties zijn de eerste middelen die specifiek ontwikkeld zijn voor de dodelijke Bundibugyo-variant van het virus, die sinds mei om zich heen grijpt in het land.

Het eerste vaccin heet 'ChAdOx1' en is ontwikkeld door de Universiteit van Oxford en het Serum Institute of India. Het tweede vaccin genaamd 'mRNA-1469' werd ontwikkeld door de farmaceut Moderna.

Strenge protocollen

De vaccins hebben dierproeven en testfases op kleine groepen mensen goed doorstaan. Daarin werden voornamelijk de veiligheid en eventuele bijwerkingen getest; er is nog niet gebleken of de vaccins een epidemie kunnen stoppen.

Onafhankelijke experts hebben de eerste testresultaten bekeken en de WHO aangeraden om de middelen te gaan testen in Congo. Zo moet duidelijk worden of de vaccins ook effectief zijn op grote schaal.

De vaccins hebben nog niet alle benodigde tests doorlopen om op de markt te mogen worden gebracht. De middelen mogen nu op basis van strenge internationale protocollen worden getest.

Vaccin voor andere variant

Om het ebolavirus in Congo te bestrijden wordt een ander vaccin al volop gebruikt. Het Ervebo-vaccin is volledig goedgekeurd, maar werd ontwikkeld voor een andere ebola-variant: het Zaïre-ebolavirus. Het is nog onzeker of Ervebo voldoende bescherming biedt tegen de nieuwe variant.

Toch mag Ervebo worden gebruikt omdat er sprake is van een noodsituatie. Er is sprake van de op één na grootste ebola-uitbraak ooit. Die heeft in Congo inmiddels aan 5000 mensen het leven gekost. Er raakten tot nu toe meer dan 10.000 mensen besmet.

De WHO heeft duizenden doses van de nieuwe vaccins toegewezen aan Congo. Zorgmedewerkers en directe contacten van patiënten worden gevaccineerd in de hoop de verspreiding af te remmen.

Ringvaccinatiestrategie

In het land wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde ringvaccinatiestrategie, een methode om de verspreiding van een virus in te dammen zonder een hele bevolking te hoeven vaccineren.

Het idee is dat alle mensen in de sociale kring van een ebolapatiënt worden geïdentificeerd, evenals de contacten van deze mensen. Beide groepen (ringen) worden gevaccineerd. Als iemand uit de zogenaamde eerste ring besmet raakt, kan diegene het virus niet verder verspreiden omdat de mensen om hem heen, de zogenaamde tweede ring, al immuun zijn.

Naast vaccinaties worden er ook verschillende soorten behandelingen en medicijnen getest. Zo is het middel 'MBP134' effectief gebleken bij alle ebola-varianten en wordt er gekeken naar virusremmers die mogelijk de overlevingskans van patiënten verhogen.

Nog niet in beeld

Uit de besmettingscijfers blijkt dat slechts een kwart van de nieuwe gevallen in contact stond met andere patiënten. Dat betekent dat het overgrote deel van de nieuwe patiënten besmet raakte door mensen die nog niet in beeld waren bij hulpverleners.

Ondanks dat de zorgen groot zijn, neemt het aantal gevallen niet exponentieel toe. De afgelopen tijd werden er wekelijks zo'n 400 tot 500 nieuwe besmettingen geregistreerd.

Van Oekraïne tot Iran: overwinning Democraten zal wereldwijd impact hebben

1 week 6 days ago

De klinkende verkiezingsoverwinning van de Democraten bij de Congresverkiezingen zal niet alleen in de VS, maar ook in het buitenland veel teweegbrengen. Zo'n drastische omkering van de machtsverhoudingen in Washington kan niet onopgemerkt blijven in landen als Oekraïne, Iran en Israël.

Het verschil wordt pas duidelijk nadat de nieuw gekozen Amerikaanse Congresleden echt beginnen. Dat gebeurt op 3 januari. Dan nemen de verkiezingswinnaars in het Capitool machtige posities in: het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en ook de invloedrijke buitenland- en inlichtingencommissies in het Congres krijgen naar verwachting allemaal Democratische voorzitters.

Trump wordt dan ook wat de Amerikanen een lame duck noemen: een vleugellamme president. Hij zal niet langer de comfortabele verhouding met een meewerkende Republikeinse meerderheid in het Congres hebben. De Democraten zullen waarschijnlijk dwars voor zijn politieke agenda voor het binnenland gaan liggen en vice versa. Een politieke impasse dreigt.

Nog steeds veel macht

Het is een bekend patroon in de Amerikaanse politiek dat een vleugellamme president zijn aandacht verlegt naar buitenlandbeleid. Dat wordt vaak gezien als een poging van de president om zijn politieke nalatenschap te smeden tijdens zijn laatste twee jaar in het Witte Huis.

De Amerikaanse grondwet geeft de president namelijk veel macht op het gebied van buitenlandbeleid - macht waar Trump al veel gebruik van heeft gemaakt, bijvoorbeeld door Iran aan te vallen en veel landen hoge handelstarieven op te leggen. Wat kan het Congres daartegen doen? En wat gaat het buitenland ervan merken?

Oekraïne en Rusland

Dit voorjaar zette Trump vrijwel alle financiële en militaire hulp aan Oekraïne stop, waardoor het land zich niet kan verdedigen tegen de Russische raketten en drones die daar dagelijks slachtoffers maken.

En vorige maand hief Trump de Amerikaanse sancties op tegen Russische diesel, naar eigen zeggen om iets te doen tegen de hoge brandstofprijzen in de VS. De stap was zeer tegen de zin van Oekraïne, omdat de dieselverkoop de Russische oorlogskas spekt.

Veel Congresleden - ook veel Republikeinen - zijn boos over Trumps koers richting Moskou en Kyiv. Het Congres zou met een nieuwe wet hulp aan Oekraïne kunnen hervatten en de import van Russische brandstof kunnen stoppen. Meerdere Republikeinen in het huidige Congres zijn daar ook uitgesproken voorstander van.

Ook in het nieuwe parlement zullen Republikeinen zich daar wellicht bij aansluiten, al was het maar om zich te distantiëren van Trumps warme banden met Poetin. Halen de voorstanders van zo'n wet een twee derde-meerderheid in zowel het Huis als de Senaat, dan kan Trump de hervatting van hulp aan Oekraïne niet eens met een veto tegenhouden.

Iran

"We moeten de oorlog in Iran meteen stoppen", zei de gedoodverfde Democratische voorzitter van het nieuwe Congres, Hakeem Jeffries, tegen CNN. Trump vroeg geen toestemming van het Congres om de oorlog in Iran te beginnen, ook al is dat formeel verplicht.

In de maanden daarna diende de Democratische minderheid in het Congres meerdere resolutievoorstellen in om hem terug te fluiten. Eén daarvan is met steun van enkele Republikeinen aangenomen, maar vervolgens genegeerd door Trump.

De nieuwe Democratische meerderheid in beide kamers heeft de macht om de defensie-uitgaven in te perken. Daarmee kunnen ze enige grip krijgen op de oorlog tegen Iran.

Ondanks de ferme taal van Democraat Jeffries kan het Congres de oorlog niet eigenhandig beëindigen. Wel kunnen de Democraten Trump ervan weerhouden op grote schaal te escaleren door er simpelweg geen geld voor vrij te maken. De vraag is of de Democraten dat zullen doen.

Want Iran lijkt vastbesloten om de Straat van Hormuz in zijn greep te houden en daarmee de gas- en olieprijzen op de wereldmarkt hoog te houden. Dat pleit voor voortzetting van de oorlog, zullen sommige Congresleden misschien denken.

Een Amerikaanse capitulatie daar zou zich ook tegen de Democraten kunnen keren. Er bestaat dus een kans dat Trump het Congres nog voor zich weet te winnen op dit punt.

Israël

Vooral door het genocidaal geweld in Gaza en de warme banden tussen Trump en premier Netanyahu is de steun voor Israël onder de Democraten sterk gedaald. Onder hun leiding zou het Congres de miljarden aan Amerikaanse militaire hulp aan Israël kunnen stopzetten.

Vlak voor de verkiezingen beloofde Trump zelf om dat te doen, vanaf begin volgend jaar. Hij zei dat Israël die hulp niet nodig heeft en voortaan kan betalen voor Amerikaanse wapens.

Het was een poging te elfder ure om de Democraten de wind uit de zeilen te nemen en kwam te laat om het verschil te maken. Maar met die uitspraak op zak wordt het in het Congres wellicht nog makkelijker om de rechtstreekse hulp aan Israël aan banden te leggen.

Aan de andere kant blijven de Democraten diep verdeeld over Israël. Toen de Democraten in het Congres afgelopen zomer voorstelden om de hulp aan Israël stop te zetten, stemde minder dan de helft van hun eigen volksvertegenwoordigers mee. Ook na de verkiezingen zullen er Democraten in het Congres zijn die Israël willen ontzien.

Mogelijk bereiken de Democraten onderling een compromis en nemen ze een minder verreikende maatregel, zoals het stopzetten van de levering van zware bommen aan Israël of het opleggen van sancties aan het land voor de uitbreiding van Joodse nederzettingen op de Westoever.

Humanitaire hulpprogramma's

Trump heeft vorig jaar zo'n 5 miljard dollar aan hulp via USAID stopgezet, waardoor grote buitenlandse hulpprogramma's tegen honger en voor de preventie van ziektes als ebola en aids moesten worden opgedoekt.

Hoewel de Democraten die acties van Trump niet ongedaan kunnen maken en zij USAID geen nieuw leven kunnen inblazen, kunnen ze wel via wetten een deel van de buitenlandse hulp hervatten.

'Organisaties voor mensenrechten breken onder Amerikaanse druk met Strafhof'

1 week 6 days ago

Zeker twintig mensenrechtenorganisaties hebben sinds vorig jaar hun samenwerking met het in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof (ICC) flink ingeperkt of volledig gestaakt.

Dat blijkt uit een rondgang van onderzoeksplatform Investico en het Duitse medium Süddeutsche Zeitung bij honderd organisaties zonder winstoogmerk, in samenwerking met weekblad De Groene Amsterdammer.

Veel ngo's durven niet meer met het Strafhof samen te werken als gevolg van de sancties die de Verenigde Staten in februari vorig jaar aan het Strafhof oplegden. Zo zijn verschillende mensenrechtenorganisaties gestopt met de samenwerking omdat hun contracten met Amerikaanse financiers hen dat verbieden.

Meerdere organisaties zijn in stilte gestopt met hun werk, schrijft Investico. Het gaat onder meer om grote organisaties zoals Human Rights Watch.

Beperkende sancties

Het Strafhof wordt hard geraakt door de sancties, bleek eerder ook uit onderzoek van persbureau AP. De Amerikaanse president Trump stelde die strafmaatregelen in per decreet, nadat het Hof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen onder meer de Israëlische premier Netanyahu, wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Dat sanctiepakket bestaat uit financiële straffen en visumrestricties voor mensen die het ICC helpen bij het onderzoek naar Amerikaanse burgers en bondgenoten van de VS, zoals Israël.

Door de sancties hebben medewerkers geen toegang meer tot hun eigendommen en tegoeden in de VS, zoals geld dat zij op een Amerikaanse bankrekening hebben staan. Ook mogen zij niets meer van Amerikaanse bedrijven kopen of gebruik maken van hun diensten.

Onlangs deed de regering-Trump daar nog een schepje bovenop, met nieuwe financiële maatregelen die grotendeels volgend jaar in moeten gaan. In een videoboodschap zei buitenlandminister Rubio dat de VS "transacties met dit losgeslagen hof" zal verbieden.

Geen bewijsmateriaal, geen onderzoeken

De organisaties met sterke lokale netwerken zijn onmisbaar in het voorbereiden van strafzaken, omdat ze onder meer bewijsmateriaal, ooggetuigenverslagen en nieuwe bewijsvormen leveren waarmee het Hof verder kan. Ook zijn zij vaak als eerste ter plaatse en kunnen ze ook specialistische expertise delen over lokale wetgeving.

"Ze zijn een erg belangrijk deel van ons werk", zegt voormalig hoofdaanklager Fatou Bensouda tegen Investico. "Ze onderzoeken niet voor ons, maar voorzien ons wel van tips, waardoor we manieren kunnen vinden om bewijs te staven."

Bensouda werkte tot 2021 voor het ICC en werd zelf geraakt door Amerikaanse sancties toen zij in 2020 op een zwarte lijst werd gezet.

Wat doet het Internationaal Strafhof?

Het Internationaal Strafhof onderzoekt, vervolgt en berecht personen die worden beschuldigd van mensenrechtenschendingen en dient als aanvulling op de nationale rechtbanken van aangesloten landen. Het hof doet onder meer onderzoek naar genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.

Alle landen in de Europese Unie zijn verplicht om besluiten van het Strafhof uit te voeren, vanwege het Statuut van Rome. Het hof wordt niet door alle landen in de wereld erkend. Zo erkennen onder meer de Verenigde Staten, Israël, Rusland en Iran het hof niet.

Mogelijk ligt het aantal organisaties dat de samenwerking heeft gestopt hoger. Volgens Investico weigeren veel ngo's openlijk met journalisten over de gevolgen van de sancties te spreken.

Een aantal organisaties deed dat wel. Zo laat Save the Children Nederland weten moeite te hebben met het vinden van een nieuwe vorm van samenwerking. Het platform Forensic Architecture zegt de werkrelatie met het ICC te heroverwegen.

Vrees voor meer sancties

Ook onderzoeken die op het eerste oog niets met de Verenigde Staten of Israël te maken hebben worden daarbij geraakt. "Zo werd het een Europese organisatie, die onderzoeken in Oost-Afrika, het Midden-Oosten en Oekraïne doet, door een Amerikaanse donateur verboden om zijn geld te gebruiken ten behoeve van het Strafhof", schrijft Investico.

Ook Europese organisaties die niet direct onder de sancties vallen, hebben de samenwerking gestaakt. "Het risico om zelf gesanctioneerd te worden, en dat daarmee al ons andere werk in gevaar komt, kunnen we niet accepteren", vertelt een Duitse ngo aan de onderzoekers.

Drie mannen de cel in voor miljoenenfraude met valse retourzendingen bij Amazon

1 week 6 days ago

Twee mannen van 30 en 32 jaar uit Hoogeveen en een man van 34 jaar uit Emmer-Compascuum zijn door de rechtbank in Assen veroordeeld tot een celstraf, omdat zij webwinkel Amazon hebben opgelicht. De drie hebben miljoenen buitgemaakt met valse retourzendingen.

Dat deden de mannen door dure spullen zoals telefoons, smartwatches en andere elektronica te bestellen en de pakketjes vervolgens zonder inhoud weer terug te sturen. Ze vulden de dozen met waardeloze materialen, die overeenkwamen met het gewicht van de oorspronkelijke zending. Daardoor verwerkte Amazon het als een retour en keerden ze het aankoopbedrag uit.

Per toeval

De politie kwam de drie bij toeval op het spoor. De 30-jarige hoofdverdachte werd begin 2023 gearresteerd in Hoogeveen na een schietpartij. In een loods ontdekten agenten vervolgens drugs en stellingen vol met luxegoederen. Niet veel later werd duidelijk dat vanaf het adres van de man wel heel veel zendingen terug naar Amazon werden gestuurd.

Al snel ontdekte de politie dat hij niet alleen handelde. In het huis van een plaatsgenoot vonden ze meer bewijs van zogenaamde 'refundfraude' in de vorm van contant geld, nog in dozen verpakte goederen, telefoons, computers en verzendlabels.

Ook de man uit Emmer-Compascuum bleek accounts bij de webwinkel te hebben waarmee veel spullen zijn besteld en geretourneerd. Daarnaast had hij geldtelmachines, verzendcodes, lege enveloppen, geodriehoeken en een barcodescanner in huis.

Eis van 2,5 miljoen

De man uit Hoogeveen kreeg een gevangenisstraf van bijna drie jaar (35 maanden) opgelegd. Zijn 32-jarige plaatsgenoot moet 20 maanden de cel in. De man uit Emmer-Compascuum kreeg een straf van 10 maanden, waarvan 5 voorwaardelijk. Daarnaast moet hij 480 uur aan taakstraf uitvoeren.

Daarnaast eist Amazon een schadevergoeding van in totaal zo'n 2,5 miljoen dollar van de drie fraudeurs, meldt RTV Drenthe. De multinational kan daarvoor nog naar de burgerlijke rechter.

Tot 30 procent minder veehouderijen verwacht als gevolg van stikstofplannen

1 week 6 days ago

Meer dieren per bedrijf, 10 tot 30 procent minder veehouderijen in Nederland en een landbouwsector die beter in balans is met wat ons land kan dragen. Daartoe leiden de stikstofplannen van minister Van Essen van Landbouw, verwachten Wageningse onderzoekers. Ook stellen ze dat de plannen de voedselzekerheid niet in gevaar brengen.

"Het stikstofpakket is zeer ingrijpend voor de betrokken boerenfamilies", benadrukt hoofdonderzoeker Petra Berkhout van de Wageningen Universiteit direct. "Tegelijkertijd is krimp van de veehouderij nodig om natuur- en milieudoelen te halen en is het cruciaal dat overheden weer vergunningen kunnen verlenen. Als een deel van de veehouders stopt, biedt dat bovendien ruimte en kansen voor de veehouders die doorgaan."

Berkhout en collega's voerden het onderzoek uit in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, zoals vaker gebeurt bij vergaande kabinetsplannen. Het onderzoek van de Wageningen Universiteit is een eerste, grove analyse van de economische impact van de stikstofplannen zoals Van Essen die in juni presenteerde op boerenbedrijven.

In die plannen waren veel details niet uitgewerkt en zaten nog veel onzekerheden. In het stikstofwetsvoorstel dat Van Essen gisteren presenteerde, week hij - na een zomer met demonstraties door boeren en intensieve gesprekken met de landbouwsector - op een paar punten af van zijn eerdere plannen, maar het grootse deel is ongewijzigd.

Forse investeringen

Voor melkveehouders zijn de doelen waaraan ze in de toekomst moeten voldoen het meest concreet. Het gaat bijvoorbeeld om de hoeveelheid ammoniak die ze mogen uitstoten en eisen aan de hoeveelheid weiland per koe. In een steekproef bij melkveehouders zagen de onderzoekers dat minder dan 5 procent van de melkveebedrijven nu al voldoet aan de eisen van het kabinet.

Dat betekent dat veel veehouders fors moeten investeren om te voldoen aan wat het kabinet van hen vraagt. Er is weliswaar een stikstoffonds om veehouders daarbij te helpen, maar Berkhout verwacht dat zelfs met die ondersteuning een aanzienlijk deel van de veehouderijen het niet redt, ook in andere sectoren dan de melkveehouderij.

"Als we naar alle sectoren in de veehouderij kijken, verwachten we zonder de stikstofplannen al dat zo'n 10 procent van alle bedrijven tussen nu en 2035 stopt", zegt Berkhout. "Als gevolg van de stikstofplannen verwachten we 10 tot 30 procent extra stoppers in die periode." In totaal gaat het dus naar verwachting om 20 tot 40 procent minder veehouderijen in 2035.

Schaalvergroting

"Of je door kan gaan, hangt af van hoeveel vet je op de botten hebt", zegt Berkhout. Ze verwacht dat grote bedrijven makkelijker overeind blijven, omdat ze meestal meer kunnen investeren. "Vergelijk het met het verduurzamen van je woning. Iemand met een hoger inkomen kan makkelijker een warmtepomp kopen dan iemand die minder verdient."

De stikstofplannen werken schaalvergroting dus verder in de hand, verwachten de onderzoekers. "In 2000 had een melkveebedrijf gemiddeld 51 koeien, nu zijn dat er 114", zegt Berkhout. "Een gemiddelde varkenshouderij heeft 3900 varkens en een gemiddeld pluimveebedrijf 45.000 leghennen. Die aantallen zullen toenemen."

Berkhout ziet schaalvergroting niet per se als iets negatiefs. "Het belangrijkste is dat de veehouderijen aan de wet voldoen en ons eten zo schoon mogelijk produceren. Kosten voor extra milieu-investeringen landen vaak op het erf in plaats van in de prijs van producten. Het is dus best logisch dat boeren meer dieren willen om de kosten terug te verdienen."

Tegelijkertijd betekent dit niet dat alle kleine of middelgrote bedrijven zullen verdwijnen. "Er is altijd een diversiteit aan bedrijven en dat blijft zo", verwacht Berkhout. "Kleine bedrijven zijn vaak al minder intensief of hebben er inkomstenbronnen bij, zoals een boerderijwinkel. Als ze aan de normen voldoen, kunnen ook zulke bedrijven in de toekomst blijven bestaan."

Meer dan we zelf eten

De voedselzekerheid komt door de stikstofplannen niet in gevaar, concluderen de onderzoekers. "De plannen hebben vooral effect op het aantal dieren dat we in Nederland houden. We importeren in Nederland weliswaar wat rundvlees, maar van alle andere dierlijke producten produceren we veel meer dan we zelf opeten", zegt Berkhout.

Met de presentatie van de stikstofplannen gisteren - waarin niet alle details zijn uitgewerkt en dus nog onzekerheden zitten - is dit onderzoek volgens Berkhout niet achterhaald.

"Vooral in de zones rond natuurgebieden kunnen nog zaken veranderen, maar de totale opgave voor de landbouw om de uitstoot van ammoniak met 42 tot 46 procent te verminderen, is niet veranderd. In grote lijnen kloppen onze conclusies dus nog."

Oekraïense onderscheiding voor Melania Trump voor bemiddeling bij bestand in Olesjky

1 week 6 days ago

De Oekraïense president Zelensky heeft de Amerikaanse first lady Melania Trump de hoogste Oekraïense onderscheiding voor vrouwen toegekend. Aanleiding is haar bemiddelende rol bij het tot stand brengen van het bestand van de door Rusland bezette stad Olesjky.

In het Oekraïense presidentiële decreet wordt verwezen naar Trumps "aanzienlijke persoonlijke bijdrage" aan humanitaire steun voor Oekraïne en haar inzet voor Oekraïense kinderen, onder wie kinderen die vanuit door Rusland bezette gebieden zijn gedeporteerd of gedwongen verplaatst.

Langste lokale onderbreking

Trump ontvangt de hoogste graad van de Orde van Vorstin Olha, een onderscheiding die speciaal is bedoeld voor vrouwen. Eerdere ontvangers zijn onder anderen de voormalige voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi en EU-buitenlandchef Kaja Kallas.

Tijdens de zes dagen durende gevechtspauze werden de wapens in de Zuid-Oekraïense stad neergelegd en konden voedsel, medicijnen en andere hulpgoederen de stad bereiken. Het ging om de langste lokale onderbreking van de gevechten sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022.

De meeste mensen uit de stad waren al gevlucht, maar er bevonden zich nog zo'n 1700 mensen in de stad die geen kant op konden. Voor het bestand van start ging, dreigde een hongersnood voor hen. Volgens Trump zijn tijdens het bestand bijna 800 mensen geëvacueerd.

Inwoners van Olesjky waren blij en zichtbaar geëmotioneerd door de evacuatie:

Nadat ze in augustus 2025 een persoonlijke brief aan de Russische president Poetin had gestuurd, kwamen gesprekken op gang over de terugkeer van de kinderen, schrijft The Kyiv Independent. Daarin spoorde ze hem aan om vrede te sluiten, met het oog op de kinderen die daardoor zijn geraakt.

Zowel de Russische als de Oekraïense autoriteiten hebben Melania Trump bedankt voor het tot stand brengen van het staakt-het-vuren, al gaven zij geen nadere toelichting over de aard en omvang van haar betrokkenheid.

Volgens het Witte Huis werkten Melania Trump als "exclusief bemiddelaar" en haar vertegenwoordigers rechtstreeks samen met de Russische en Oekraïense leiding om de voorwaarden voor een lokaal staakt-het-vuren vast te leggen.

Bijna vijf jaar oorlog

De onderscheiding komt op een moment dat Russische aanvallen op Kyiv vandaag urenlange stroom- en waterstoringen hebben veroorzaakt in de Oekraïense hoofdstad. Ook meldt The Kyiv Independent vandaag doelwit te zijn geworden van een Russische cyberaanval. De site is wel nog te bereiken.

Het dodental na een grote aanval op Zaporizja van maandag is opgelopen tot 40. Daarmee gaat het om een van de dodelijkste aanvallen sinds het begin van de oorlog, die inmiddels richting vijf jaar gaat.

Er werden die dag negen bommen gedropt op het gebouw in Komysjoevacha, in de regio Zaporizja, waar humanitaire hulp werd uitgedeeld. Het gebouw fungeerde ook als schuilplaats. Het dorp ligt vlak bij het front.

Morgen reizen Oekraïense en Russische delegaties naar het Witte Huis. Melania Trump zal in de middag een toespraak houden over Olesjky.

Verdachten Tarwekamp: plan ging van stelen bruidsjurken tot brandstichten

1 week 6 days ago

Meer duidelijkheid over wat er precies voorafging aan de verwoestende explosie in een flat aan de Tarwekamp twee jaar geleden. Dat probeerde de rechtbank in Den Haag vanmiddag te krijgen van de vier verdachten die tijdens de eerste zittingsdag werden gehoord. Zes mensen overleefden die explosie niet.

Vanochtend werd de hoofdverdachte Moshtag B. al gehoord door de rechters. B. werd bevraagd over verklaringen van hemzelf, de drie andere verdachten en die van zijn ex-vriendin. Het was haar bruidsmodezaak waarop de aanslag met zwaar vuurwerk en zo'n 175 liter benzine gericht was.

Bezitterig en jaloers

In het verhoor met de hoofdverdachte en de verklaringen van zijn ex-vriendin komt naar voren dat zij zich in de relatie aanvankelijk prettig verwend voelde. Hij nam haar vaak mee uit eten, gaf haar veel cadeaus en een maandelijkse toelage. Later in de relatie werd Moshtag B. bezitterig en jaloers omdat hij dacht dat zijn vriendin vreemdging.

Zo hing hij geregeld rond bij haar woning en haar bruidswinkel en kloonde Moshtag B. haar telefoon, waardoor hij kon meelezen met haar berichten op onder meer sociale media. Ook zou hij haar hebben verboden met andere mannen om te gaan en verplicht hebben een leugendetectortest te ondergaan. Kort nadat zij de relatie uiteindelijk had beëindigd, vond de verwoestende explosie plaats in de bruidsmodezaak op de Tarwekamp.

Maandenlang contact

Dat de hoofdverdachte zich in zijn eer aangetast voelde en haar financieel kapot wilde maken, bleek al eerder uit een reconstructie van NOS. Maar hoe dat precies moest gebeuren, was lang onduidelijk voor de medeverdachten Mourad B., diens neef Ilias B. en Adil A., zo verklaarde het drietal in hun verhoren vandaag.

Uit die verhoren bleek dat ze al maanden voor de uiteindelijke explosie op 7 december contact hadden met de hoofdverdachte. Zo lichtten ze toe hoe ze lange tijd niet precies wisten wat ze moesten gaan doen, en in opdracht van wie. Ze verklaarden dat ze sinds augustus meermaals in verschillende samenstellingen zijn samengekomen om plannen te bespreken.

Mourad B., werd als eerste betrokken door de hoofdverdachte, die hij kende uit Roosendaal. Moshtag B. zou hebben uitgelegd dat hij in opdracht van een organisatie een aanslag wilde plegen bij een bruidsmodezaak.

Van jurken stelen naar brandstichten

Maar wat voor schade ze precies moesten aanrichten bleef lange tijd ongewis en was geregeld onderwerp van gesprek bij de verdachten. Zo beweerde Mourad B. dat het in eerste instantie zou gaan om het stelen van bruidsjurken uit de winkel, om die vervolgens te verkopen. Ook stelden verdachten dat ze schade in de bruidsmodezaak zouden aanrichten door tegels kapot te slaan of verf op de muren aan te brengen.

In het najaar namen de voorbereidingen een vlucht en kochten ze spullen voor het stichten van een brand. Ook deden de verdachten via ChatGPT onderzoek naar welk middel het beste brandt en kochten ze jerrycans. Over hoe veel benzine er precies nodig was, volgde veel discussie.

Daarnaast werd gezocht naar fakkels die het vuur zouden verspreiden en spraken de verdachten over de aanschaf van Cobra's, zwaar illegaal vuurwerk. Die zouden uiteindelijk zijn gekocht door Ilias B. Ook werden setjes zwarte kleding aangeschaft die de verdachten konden dragen bij de aanslag.

170 liter benzine

Die kleding trokken ze voor het eerst aan op 30 november. Toen trof de politie per toeval een witte Ford Transit-bus bij een winkelcentrum in Oosterhout, met daarbij Mourad B. en Ilias B. gekleed in het zwart. Zij stonden daar te wachten op Adil A., die was afgehaakt van de klus. De politie trof de mannen daar met veertien jerrycans met 170 liter benzine. Ondanks vermoedens van een aanslagpoging, werden ze de dag erna vrijgelaten.

Een week later gingen Mourad B. en Ilias B. met nieuwe kleding en jerrycans benzine naar de Tarwekamp, waar ze de ontploffing in de vroege ochtend veroorzaakten. Volgens Moshtag B. wist hij niet dat zij zoveel benzine zouden gebruiken.

Hijzelf was op dat moment in Londen. Hij was zijn ex-vriendin achterna gereisd. Aan het einde van het verhoor vertelde hij hoe hij kennisnam van de aanslag. "Ik werd wakker en het eerste wat ik dacht was: 'is dit de Tarwekamp?'. Pas toen ik haar auto en de luchtfoto zag, wist ik dat het daar was."

Censuur of broodnodige bescherming? Australisch hof toetst verbod sociale media

1 week 6 days ago

Het Australische socialemediaverbod voor kinderen tot 16 jaar is "censuur", "slecht doordacht" en een "ernstige inperking van het politieke debat". Hoewel het een jaar na de invoering inmiddels bekende kritiek is, worden deze argumenten nu voor het eerst bij de hoogste Australische rechtbank van het land voorgelegd.

De Australische regering wordt aangeklaagd door het socialemediaplatform Reddit en de lokale belangengroep Digital Freedom Project, die willen dat het verbod ongrondwettig wordt verklaard.

Het Australische baanbrekende verbod werd in december vorig jaar ingevoerd. Het geldt voor Reddit, Facebook, Instagram, Kick, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch. Australië was het eerste land ter wereld dat de socialemediabedrijven op deze manier aan banden legde. Sindsdien hebben steeds meer landen een minimumleeftijd ingevoerd voor het gebruik van de machtige platforms.

Maar al sinds de invoering is er discussie of de wet niet in strijd is met de Australische grondwet. Volgens de aanklagers in deze zaak is de wet in strijd met de vrijheid van politieke meningsuiting.

"Als ik twintig of dertig jaar geleden geboren was, zou het geen probleem zijn om zonder sociale media te leven", zegt de 15-jarige Noah Jones. "Maar nu is sociale media ons moderne dorpsplein. Hier wordt informatie gedeeld, iedereen gebruikt het. Wie er niet op zit, wordt benadeeld", stelt hij in het het Australische televisieprogramma '60 Minutes'. Hij was een van de eisers namens het Digital Freedom Project, maar trok zich terug vanwege de zorg persoonlijk aansprakelijk gesteld te worden als ze de zaak zouden verliezen.

Hooggerechtshof

Afgelopen twee dagen hebben zeven rechters van het Australische Hooggerechtshof zich over de zaak gebogen. Het kan maanden duren voordat er een uitspraak is, tot die tijd blijft het verbod van kracht.

Tijdens de rechtszaak wezen de advocaten van Reddit erop dat zelfs de baas van de Australische internetwaakhond, Julie Inman Grant, in 2021 zei dat een verbod een "bot instrument" was. Daar ging de advocaat van de Australische regering Stephen Lloyd fel op in. "Dit is juist de meest directe manier om de verslavende functies aan te pakken die leiden tot schade voor jongeren onder de 16 jaar", zei hij tijdens de hoorzitting.

Het verbod richt zich op de specifieke ontwerpkenmerken die gebruikers verslaafd maken aan sociale media, zoals het 'oneindig scrollen', 'likes' en het gepersonaliseerde algoritme dat gebruikers zo lang mogelijk probeert vast te houden. Het levert volgens de regering een "reëel risico" op onder meer slaap- en concentratieproblemen, depressie, angstgevoelens en suïcidale gedachten op.

De Australische communicatieminister Anika Wells toonde zich buiten de rechtbank strijdbaar. "We zijn hier om een fundamenteel beginsel van de Australische democratie te verdedigen: het recht van iedere Australiër - en in het bijzonder van ieder Australisch kind - om beschermd te worden", zei ze na afloop van de hoorzitting in Canberra. "We zullen ons verdedigen tegen een aanhoudende ideologische aanval."

'Digitale zorgplicht'

De zaak wordt behandeld terwijl er in het parlement wordt gedebatteerd over een nieuwe wet die de socialemediabedrijven nog verder aan banden moet leggen. Over de wet voor een 'digitale zorgplicht' wordt binnenkort gestemd. De regering wil weer een wereldwijde voortrekkersrol op zich nemen door de gepersonaliseerde algoritmes aan banden te leggen. Gebruikers moeten de mogelijkheid krijgen om deze uit te zetten. Ook worden socialemediabedrijven verplicht om schadelijke content te verwijderen en kinderen te beschermen tegen cyberpesten, het verheerlijken van eetstoornissen en geweld.

Kritiek op de vergaande maatregelen van de Australische regering is er niet alleen vanwege de mogelijke inperking van de vrijheid van meningsuiting. Ook is het de vraag of deze wetten überhaupt hun doel bereiken. Bijna een jaar na de invoering van het verbod is er voor Australische kinderen maar weinig veranderd. Volgens onderzoek zit ruim 85 procent van de jongeren jonger dan zestien jaar nog altijd op sociale media.

Hoewel sinds het ingaan van het verbod ruim vijf miljoen accounts verwijderd of beperkt zijn, is het duidelijk dat getroffen gebruikers zonder veel moeite een nieuw account kunnen aanmaken. Het liegen over de leeftijd is meestal voldoende om door de gezichtsscans en checks heen te komen.

Onlangs verhoogde de regering daarom de maximale boete van 45 miljoen Australische dollar naar 99 miljoen Australische dollar, omgerekend zo'n 60 miljoen euro. Ook mag de internetwaakhond, de zogeheten eSafety Commissioner, de techbedrijven dwingen om bewijs te leveren van maatregelen die ze hebben genomen om te voorkomen dat tieners onder de 16 jaar een account aanmaken. Boetes zijn nog niet uitgedeeld.

Checked
1 hour 19 minutes ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed