NOS Nieuws - Algemeen

Indonesië arresteert drie hoge politiemensen op verdenking van aftappen president

2 weeks ago

In Indonesië zijn drie hoge politiefunctionarissen opgepakt op verdenking van het illegaal afluisteren van president Prabowo en tal van andere prominente Indonesiërs. Over het mogelijke motief van de drie is nog niets bekendgemaakt. Volgens de regering zijn er vooralsnog geen aanwijzingen voor landverraad.

Het politieonderzoek richt zich op het illegaal onderscheppen van communicatie. Dat zou zijn gebeurd door in strijd met de regels telefoons af te tappen, "waaronder die van de president, overheidsfunctionarissen, politici, mediafiguren, maatschappelijke leiders, activisten van ngo's en zakenlieden", aldus het hoofd van de landelijke recherche.

Illegaal op aftaplijst

Dat ongeoorloofd afluisteren zou dit en vorig jaar hebben plaatsgevonden, na het aantreden van Prabowo. De drie verdachten zouden opdrachten tot afluisteren hebben gegeven zonder zich daarbij te houden aan de daarvoor geldende procedures. Zo kwamen allerlei telefoonnummers uit het niets te staan op een lijst van nummers die de politie mag aftappen.

Onlangs gaven de drie verdachten opdracht om communicatie die ze via die lijst hadden verzameld te verwijderen, zo meldde de landelijke recherche vandaag. Dat hebben ze gedaan om bewijsmateriaal te verhullen en sporen van de afluisteroperatie uit te wissen, vermoedt de politie. Inmiddels zijn elf telefoons, een tablet en vier usb-sticks in beslag genomen.

De autoriteiten willen nog niets kwijt over het doel of het motief van de afluisteroperatie. Justitieminister Mahendra gaf wel aan dat onderzoekers geen aanwijzingen hebben dat de drie de veiligheid van Indonesië in gevaar wilden brengen of hebben gebracht. Dat zou aan de orde kunnen zijn als ze verkregen staatsgeheimen hebben doorgespeeld aan andere partijen.

Meerdere aanklachten

De drie hooggeplaatste politiefunctionarissen zitten nu vast in het detentiecentrum op het hoofdkantoor van de nationale politie. Daar gaven de autoriteiten ook hun persconferentie over de zaak. De verdachten zijn de stafchef van de president, het hoofd van de juridische afdeling en een instructeur bij het opleidingsinstituut van de nationale politie.

Minister Mahendra liet weten dat de drie op meerdere gronden worden aangeklaagd. De hoogste maximumstraf staat op het onrechtmatig onderscheppen van niet-openbare elektronische communicatie. Daar staat tot 10 jaar cel voor. Op twee andere wetsovertredingen, waaronder het wissen van gegevens, staat maximaal 6 jaar cel.

Stream, blog, kaart: zo volg je de uitslagen uit Amerika bij de NOS

2 weeks ago

De uitslagen van de Congresverkiezingen in de Verenigde Staten zijn vannacht live te volgen bij de NOS. Om 01.00 uur gingen in de eerste staten de stemlokalen dicht. Gedurende de nacht komen daar steeds meer staten bij en ontstaat een eerste beeld van de uitslag.

We houden alle ontwikkelingen bij in een liveblog op NOS.nl en in de NOS-app. Vanaf 03.00 uur zijn we er maar liefst 6,5 uur lang met een livestream. Ook op tv en radio is volop aandacht voor de midterms. Een overzicht:

Benieuwd wat er bij de Congresverkiezingen op het spel staat? Onze correspondent legt het uit in de video:

Verkeersregelaar in het ziekenhuis, man vast voor zware mishandeling

2 weeks ago

In Haarlem is een verkeersregelaar mishandeld door een automobilist, schrijft de regionale omroep NH. Dat gebeurde bij wegwerkzaamheden in de Haarlemse Waarderpolder. Een 29-jarige man uit IJmuiden is aangehouden op verdenking van zware mishandeling.

De verkeersregelaar is eerst ter plaatse behandeld door ambulancepersoneel en daarna met onbekend letsel naar het ziekenhuis gebracht.

Wat de precieze aanleiding was, is niet bekendgemaakt. Volgens de politie gaat het om een verkeersconflict, meldt NH.

Koning Charles noemt slavernij 'beschamend hoofdstuk', maar zegt geen sorry

2 weeks ago

De Britse rol in de slavernij is een "beschamend hoofdstuk uit de geschiedenis, dat me vervult met afgrijzen en me diep verdriet doet". Met deze woorden zei koning Charles vandaag meer dan ooit, maar het zijn nog net geen excuses voor de Britse rol in de slavenhandel.

Wel zou er achter de schermen worden gewerkt aan een officieel excuus van de Britse regering. Premier Burnham zou samen met voormalige Britse koloniën overleggen over de bewoordingen.

Dat is een verschuiving ten opzichte van waar de Britten tot nu toe stonden. Er werd de afgelopen jaren wel gesproken van sorrow (groot verdriet) over deze duistere geschiedenis, maar niet van 'sorry'. Want de vrees is dat je met 'sorry' verantwoordelijkheid erkent en de deur openzet naar gesprekken over herstelbetalingen.

Brute omstandigheden

Herstelbetalingen, dat gaan we niet doen, benadrukte de premier dit weekend nog. Want waarom zouden de huidige inwoners van het VK, de belastingbetalende burgers, nu de rekening moeten oppakken voor iets wat honderden jaar geleden is gebeurd, stelt de premier.

Slavernij, hoe verschrikkelijk ook, vond plaats in een ander tijdperk en daarin hadden de huidige Britse burgers geen enkele rol, aldus Burnham. Wel zou zijn regering bezig zijn met een pakket aan investeringen in voormalige koloniën.

Dit alles speelt zich af tijdens een koninklijk staatsbezoek aan het Caribisch gebied, waar koning Charles vandaag het Gemenebest toespreekt. Charles is naast koning van het Verenigd Koninkrijk staatshoofd van veertien andere landen, waaronder gastland Antigua en Barbuda. En hij is het symbolische hoofd van het Gemenebest, dat bestaat uit 56 landen.

Het is een beladen bijeenkomst vandaag, omdat die plaatsvindt in het Caribisch gebied, dat een cruciale rol speelde in de trans-Atlantische slavenhandel. Tussen 1624 en 1807 werden naar schatting 2 miljoen tot slaaf gemaakte Afrikanen naar de Britse koloniën in het Caribisch gebied gebracht.

Landen in de rij voor herstelbetalingen

Als het gaat om historisch onrecht zullen ongetwijfeld nog veel meer landen wijzen op de misdaden waar de Engelse geschiedenis vol van is. Kijk je bijvoorbeeld naar het aantal landen dat Groot-Brittannië door de eeuwen heen is binnengevallen en tel je ook kortstondige militaire invallen mee, dan kom je op indrukwekkende aantallen.

Historicus Stuart Laycock komt op 171 landen, bijna 90 procent van alle landen ter wereld. De omvang van het Britse koloniale verleden, met een geschiedenis van slavernij, plundering, onderdrukking en uitbuiting, maakt de discussie over excuses en herstelbetalingen dan ook zeer complex. Volgens de meeste experts maakt die enorme schaal de Britse regering en het Britse koningshuis terughoudender dan bijvoorbeeld de Nederlandse koning Willem-Alexander.

Verschillende onderzoekers doen onderzoek in archieven die de banden tussen vroegere Britse monarchen en de slavenhandel blootleggen. Er duiken regelmatig vondsten op die laten zien dat de rol van de monarchie niet passief was.

Zo zette Elizabeth I in 1564 schepen van de Royal Navy in voor een reis van handelsman John Hawkins. Die had vlak daarvoor als eerste Engelsman 300 tot slaaf gemaakte mensen verkocht en ontdekte hoe lucratief die handel was.

Ook blijkt uit oude registers dat koning Charles II en zijn opvolger James II zich verbonden aan de RAC (Royal African Company), een handelscompagnie die honderdduizenden tot slaaf gemaakten verscheepte.

Ideeën lopen sterk uiteen

Een ander punt dat het vraagstuk van financiële compensatie complex maakt, is dat Groot-Brittannië bij de afschaffing van de slavernij niet de tot slaaf gemaakten compenseerde, maar wel de slavenhouders. De Britse belastingbetaler betaalde daarvoor uiteindelijk 20 miljoen pond; de laatste afbetalingen vonden pas in 2015 plaats.

De ideeën over herstelbetalingen lopen sterk uiteen. Voor sommigen zijn excuses genoeg, anderen vinden dat er biljoenen moeten worden vergoed aan gebieden waar de slavernij eeuwenlang heeft geduurd. Een ander voorstel is het oprichten van een fonds waarin geld wordt gestoken voor ontwikkelingshulp, onderwijs en andere maatschappelijke doelen in voormalige koloniën.

De woorden die koning Charles vandaag uitsprak, waren ook een poging om het gesprek een stap verder te brengen. "We kunnen onze geschiedenis niet kiezen en ook niet veranderen", zei de koning. Hij sprak over hoeveel potentie de 56 Gemenebestlanden hebben om samen te werken op het gebied van klimaat, onderwijs en armoedebestrijding. "We kunnen samen het verleden niet veranderen", concludeerde de koning, "maar wel de toekomst".

OM eist 12 jaar cel voor verdachte van 'vriezermoord' op vader

2 weeks ago

Het Openbaar Ministerie (OM) eist een gevangenisstraf van twaalf jaar tegen een 33-jarige man uit Heerhugowaard. Volgens het OM is bewezen dat hij in januari 2021 zijn vader om het leven heeft gebracht en het stoffelijk overschot jarenlang bij hem thuis bewaarde in vrieskisten.

'Onomkeerbaar'

Volgens het OM is er sprake van doodslag en geen moord, omdat niet kan worden bewezen of V. met voorbedachten rade handelde. "De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een van de meest ernstige strafbare feiten", aldus de officier van justitie. "Hij heeft zijn eigen vader om het leven gebracht. Een gewelddadige actie, onomkeerbaar, met blijvend verdriet voor veel mensen."

Justitie rekent het de verdachte zwaar aan dat hij het stoffelijk overschot heeft weggemaakt. "De verdachte heeft het lichaam op gruwelijke, volstrekt respectloze en onterende wijze behandeld en ernstig beschadigd. Een dergelijk einde verdient niemand."

Gevlucht naar buitenland

Het 66-jarige slachtoffer werd in oktober 2021 als vermist opgegeven door een vriend, nadat hij maanden niet meer was gezien. De politie dacht dat de man suïcide had gepleegd of naar het buitenland was gevlucht vanwege financiële problemen. Dat laatste suggereerde de verdachte, zijn zoon Thomas V., ook.

Vanaf het voorjaar van 2023 startte de politie toch een strafrechtelijk onderzoek. Verschillende scenario's werden bekeken: natuurlijk overlijden, ongeval, zelfdoding of een misdrijf.

Meer dan 200 stukken

Ondanks enkele tips bleef het lang stil. Tot november 2024, toen de politie het huis van V. doorzocht. Daar werd het lichaam van zijn vermiste vader in vrieskisten gevonden. Het lichaam was in meer dan 200 stukken gesneden.

Vermoedelijk is het slachtoffer in januari 2021 in dat huis vermoord. Hij woonde daar bij zijn zoon. Over die huisvesting bestond toen al enige tijd conflict tussen de twee, aldus het OM.

Zelfverdediging

Uit onderzoek blijkt dat ze in gevecht raakten en het slachtoffer meermaals met een hard voorwerp op zijn hoofd is geslagen. Deskundigen rapporteerden ook verwurging en/of smoren.

De zoon heeft altijd gezegd dat hij uit zelfverdediging handelde, schrijft regionale omroep NH. De vader, met wie hij een slechte relatie had, zou geprobeerd hebben hem rattengif toe te dienen. Toen hij zijn vader daarop aansprak, viel die hem aan met een mes, zo stelde de advocaat. Tijdens een worsteling die daarop volgde, sloeg de zoon zijn vader meerdere keren, tot het hem opviel dat hij niet meer ademde, aldus de verdediging.

In paniek en uit afschuw zou de zoon het lichaam van zijn vader in stukken hebben gezaagd. Vervolgens heeft hij de gebeurtenis verdrongen. Volgens de advocaat heeft V. een moeilijke jeugd gehad door gewelddadig gedrag en verslavingen van zijn vader.

Vrouw verdacht

Een 31-jarige vrouw uit Purmerend is medeverdachte in de zaak. Zij wordt verdacht van het wegmaken van het lichaam van het slachtoffer. Wat de relatie is tussen haar en V., is niet bekend. Mogelijk zijn ze ex-geliefden.

De zaak tegen haar wordt op een later moment behandeld.

Polen stuurt extra politie naar de grens met Rusland na 'provocatie'

2 weeks ago

Polen schroeft de politieaanwezigheid in het grensgebied met Rusland op, zegt de Poolse premier Tusk. Het gaat om het gebied in de buurt van de Russische exclave Kaliningrad, nadat een mogelijke Russische "provocatie" vannacht werd afgeslagen.

Tusk zou kort na middernacht zijn ingelicht dat personen met zaklampen in het grensgebied waren gezien. "We zijn erin geslaagd pogingen tot provocatie te voorkomen, als provocatie daarvan de bedoeling was", aldus Tusk. Hij zei niet wat de personen van plan waren en of zij op Poolse grond zijn geweest.

Het blijft volgens de Poolse premier niet bij extra politie, ook antiterreureenheden worden ingezet. Daar is voor gekozen omdat uit 'concrete' inlichtingen zou blijken dat er begin deze maand sabotageacties te verwachten zijn, waaronder ook een mogelijke inval in Polen door "gewapende personen".

"We ontvangen al enige tijd informatie van onze eigen diensten en die van onze bondgenoten dat er sabotageacties of ernstigere provocaties aan de grens met Rusland kunnen plaatsvinden, mogelijk zelfs aangestuurd door vijandige inlichtingendiensten", zei Tusk.

De Poolse premier Tusk waarschuwt al langer voor "een reëel risico" dat Rusland drones of andere projectielen op de oostflank van het Europese NAVO-gebied gaat afvuren. Dit soort "hybride" aanvallen zouden worden uitgevoerd op landen die Oekraïne steunen, zei hij vorige maand in het Poolse parlement.

NOS-correspondent Christiaan Paauwe sprak eerder dit jaar in het Poolse Peciszewo, aan de grens met Rusland, over de Poolse verdedigingslinie:

Binance: hackers kwamen binnen via nepsollicitatie

2 weeks ago

De hackers die vorige week binnendrongen bij cryptoplatform Binance, deden dat via een vervalste sollicitatieprocedure. Het bedrijf heeft op X een update gegeven over de hack bij het cryptoplatform vorige week. In korte tijd werd er ruim 6 miljard dollar van het platform gehaald.

Binance zelf spreekt van een geavanceerde, uit meerdere fases bestaande operatie. Een van de ontwikkelaars die bij Binance werkt, werd benaderd door iemand die hem wilde werven voor een nieuwe baan. Met die recruiter had de softwareontwikkelaar een live videogesprek. Volgens Binance deelde de oplichter informatie van zijn sociale media om vertrouwen te wekken.

Bij een tweede gesprek moest de werknemer een opdracht downloaden. Daarin zat een aangepaste code, waardoor volgens Binance "een reeks ongeautoriseerde activiteiten in gang werd gezet".

Toegangspunten afgesloten

Er werd onder andere een echte ontwikkeltool in het systeem van Binance vervangen door een kwaadaardige versie. Die kwam op de laptop van de softwareontwikkelaar te staan. Daarmee maakten de hackers op afstand een verbinding.

Verschillende cryptomunten werden vervolgens uit hun digitale portemonnee verplaatst naar accounts van de hackers.

Het grootste cryptoplatform ter wereld heeft eerder laten weten alle schade te vergoeden. Ook zegt het bedrijf dat alle betrokken systemen zijn aangepast: "De toegangspunten waarvan is vastgesteld dat ze bij de aanval zijn gebruikt, zijn afgesloten."

De Amerikaanse veiligheidsdienst FBI zegt dat Noord-Korea achter de hack zit. Het land zelf ontkent die beschuldiging.

Verdienmodel nieuwsmedia onder druk door AI-resultaten zoekmachines en chatbots

2 weeks ago

AI-samenvattingen van Google zijn in sommige gevallen in strijd met het auteursrecht van kranten en nieuwssites. Dat zegt advocaat-generaal Maciej Szpunar in een advies aan het Hof van Justitie van de EU in een zaak die een Hongaars mediabedrijf heeft aangespannen tegen Alphabet, het moederbedrijf van Google.

AI-chatbot Gemini wordt door Google gebruikt voor het maken van AI-samenvattingen, die Google presenteert wanneer een gebruiker een zoekterm heeft ingevoerd. Het "AI-overzicht", zoals Google het noemt, stelt Gemini samen vanuit verschillende bronnen op het internet.

Dit scrapen leidt bij nieuwsmedia tot onvrede, omdat zij het aantal bezoekers die via Google bij hen komen zien krimpen. Dat komt doordat gebruikers die informatie over nieuws opzoeken, zelden klikken op de bron die Google bij de samenvatting laat zien, bleek dit jaar uit een onderzoek van Reuters.

Informatie scrapen

Daardoor zien nieuwsorganisaties minder verkeer op hun website, wat leidt tot minder abonnees en minder advertentie-inkomsten. En daardoor verdient de krant of het mediabedrijf minder geld om te besteden aan journalistiek. Hester van Santen, ombudsman bij NRC, uitte dit weekend haar zorgen over deze ontwikkeling.

In haar rubriek in de krant beschreef ze hoe het werk van redacteuren van de krant door de Google-chatbot wordt gebruikt voor het genereren van beknopte samenvattingen naar aanleiding van zoekvragen. En de NRC-ombudsman is niet de enige die zich hierover opwindt. Al langer rommelt het binnen de journalistiek rond AI-chatbots die informatie scrapen.

Zo bepaalde het gerechtshof in Amsterdam vorige week dat het commerciële gebruik van korte fragmenten van nieuwsartikelen een inbreuk is op de rechten van uitgevers.

Het hof deed die uitspraak in een zaak van DPG Media (van onder meer de Volkskrant en AD) en Mediahuis (De Telegraaf en NRC) tegen het inmiddels opgeheven HowardsHome. Volgens het hof maakte dat bedrijf inbreuk op het auteursrecht door artikelen en foto's onrechtmatig te verzamelen en daar vervolgens aan te verdienen.

Informatie stelen

Directeur van de Stichting Democratie en Media Nienke Venema kaartte vorig jaar in radioprogramma De Rode Draad aan dat kranten en nieuwssites veel geld steken in het maken van nieuwsberichten en verhalen, maar dat dit nieuws bij Google binnen no-time tot een AI-overzicht wordt verwerkt. Ze noemde dat "het stelen van informatie door AI-chatbots".

Het is op grond van het auteursrecht toegestaan om de feiten waarover bijvoorbeeld een krant schrijft te gebruiken, maar daarin moet AI wel andere woorden gebruiken, stelt advocaat-generaal Maciej Szpunar nu.

Ook zegt hij dat wanneer het taalmodel een publicatie van een website haalt, deze opnieuw formuleert en vervolgens aan de gebruiker presenteert, in sommige gevallen het auteursrecht wordt geschonden.

Daarnaast is het niet toegestaan om een betaalmuur te omzeilen om aan de informatie of tekst te komen die de chatbot gebruikt voor het AI-antwoord, is te lezen in het advies.

Dat laatste lijkt zo nu en dan wel te gebeuren, zegt NRC-hoofdredacteur Patricia Veldhuis tegen de NOS. De krant heeft volgens haar wel eens dagen meegemaakt waarop de NRC-site opeens erg traag was. "Dat bleek vervolgens een leger bots, dat onze website aan het leegplukken was", zegt ze.

Veldhuis noemt het "ongestraft jatten van techreuzen". "Alsof je een bakker in een winkelstraat bent van wie het brood uit de etalage is gestolen, en dat brood wordt vervolgens op het marktplein verderop verkocht", schetst ze. Ze stelen het product dat wij maken, en geven daar niets voor terug."

Ze hoopt dat de politiek in beweging komt en de urgentie wordt gevoeld dat er beleid moet komen rond de AI-samenvattingen van chatbots. "Want het huidige model holt de journalistiek uit", aldus Veldhuis.

Britse zanger Steve Ellis (76) van eeuwige hit 'Everlasting Love' overleden

2 weeks ago

In twee takes wist hij eind jaren 60 met Everlasting Love een klassieker in te zingen die nog altijd op honderdduizenden streams per maand kan rekenen: Steve Ellis, zanger van de Britse band Love Affair. Afgelopen vrijdag overleed de muzikant op 76-jarige leeftijd, zo hebben naasten van hem bekendgemaakt. Hij kampte al langere tijd met longproblemen.

Als 17-jarig broekie zong Ellis in 1967 de wereldberoemde versie van Everlasting Love in, een nummer waar zanger Robert Night kort ervoor succes mee had in de VS. De eerste opname met bandleden van Love Affair viel bij de platenmaatschappij niet in de smaak. Op de tweede versie is alleen Ellis te horen, met ingehuurde muzikanten.

"Two takes and done", zei Ellis begin dit jaar nog over de opnames:

Door een al dan niet bedachte publiciteitsstunt kreeg het nummer de wind in rug. De tienerjongens stonden in november 1967 voor een fotosessie bij Piccadilly Circus in Londen te blauwbekken. Ellis klom uit baldadigheid in een fontein, kon niet meer naar beneden komen en had hulp van de brandweer nodig. Boete: 12 Britse pond. Gevolg: de band werd Brits voorpaginanieuws.

Toen de pers er later lucht van kreeg dat niet de hele band te horen was op de hitsingle, haalden de bandleden daar zelf een beetje de schouders over op. Want de kranten stonden er dan bol van, de commotie deed niets af aan de populariteit van de band in en buiten het VK. Kort erna volgden hits als Rainbow Valley en A Day Without Love.

Die singles maakten van Love Affair in korte tijd een grote naam. De band was in 1968 na The Beatles de bestverkopende groep in het Verenigd Koninkrijk. Met Everlasting Love wisten ze Hello, Goodbye van The Beatles zelfs van de Britse nummer 1-plek te stoten. In Nederland behaalde de single plek 12 in de Top 40.

Elk decennium weer een hit

In de loop der jaren is het nummer over eeuwige liefde ook een eeuwige hit gebleken, met een hele trits artiesten die de song hebben gecoverd. Meeste succes daarbij hadden Carl Carlton, duo Rex Smith en Rachel Sweet en Gloria Estefan, en in Europa scoorde de Duitse zangeres Sandra er eind jaren 80 een hit mee. Ook Jamie Cullum en U2 namen populaire versies op.

Door al die uitgebrachte versies komt het nummer een bijzondere titel toe: Everlasting Love is in het VK het enige nummer dat een hitnotering heeft gehad in de jaren 60, 70, 80, 90 en 00.

Verzoend

Na het kortstondige succes van Love Affair wist Ellis nooit meer het grote publiek te bereiken. Hij stapte eind 1969 uit de band, klaar met die ene grote hit, en keerde de muziekindustrie een tijdlang de rug toe. In die jaren werkte hij onder meer in een haven en supermarkt.

Maar de muziek bleef lonken en met verschillende bands trok hij alsnog decennia lang het VK door, tot zijn gezondheid het niet meer toeliet. Vanwege longproblemen stopte hij vorig jaar met optreden. Met tegenzin. "Het is een beetje alsof je timmerman bent en je arm verliest", vertelde hij begin dit jaar in gesprek met muzieksite The Strange Brew.

Met het onvermijdelijke Everlasting Love verzoende Ellis zich naar verloop van tijd, vertelde hij in datzelfde gesprek. "Ik kan niets op die plaat aanmerken. Het was een geweldig nummer, een geweldig arrangement, een geweldige producer. Alles. Ik had het geluk dat ik het mocht zingen."

Nachtwerk vaak onnodig en werknemers onvoldoende beschermd, waarschuwt Arbeidsinspectie

2 weeks ago

Werkgevers hebben te weinig aandacht voor de gezondheidsrisico's van nachtwerk. Bovendien is nachtwerk vaak onnodig. Dat blijkt uit onderzoek van de Arbeidsinspectie. Hoewel de Gezondheidsraad in 2017 al adviseerde om nachtwerk te beperken, neemt het aantal nachtwerkers niet af.

De inspectie onderzocht werkgevers in onder andere de (voedsel)industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Dat zijn sectoren waar veel in de nacht wordt gewerkt. Bij bijna twee derde van de 92 geïnspecteerde werkgevers legde de Arbeidsinspectie boetes op of gaf ze waarschuwingen af, omdat deze werkgevers zich niet hielden aan de regels voor gezond en veilig werken en de arbeidstijden.

De Arbeidsinspectie concludeert verder dat bij bijna 70 procent van de geïnspecteerde werkgevers concrete maatregelen om de risico's te voorkomen ontbreken. Ook krijgen werknemers niet altijd voldoende voorlichting.

In Nederland werkt ongeveer 15 procent van alle werkenden soms of regelmatig in de nacht. Van nachtwerk is sprake bij meer dan één uur werken tussen 00.00 en 06.00 uur.

Gezondheidsrisico's

"We beseffen ons niet voldoende wat het doet met een mens om in de nacht te werken", vertelt Jane Tijssen, programmamanager bij de Arbeidsinspectie.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat nachtwerk het bioritme verstoort en leidt tot gezondheidsschade. "Zo lopen werknemers een verhoogd risico op onder andere hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en slaapproblemen."

Uit het onderzoek van de Arbeidsinspectie blijkt dat meer dan de helft van de gesproken nachtwerkers zich soms of regelmatig vermoeid en/of minder alert voelt tijdens nachtwerk. In 12 procent van de gevallen heeft dit geleid tot een veiligheidsrisico op de werkvloer.

Economische redenen

Daarnaast ziet Tijssen dat werkgevers niet genoeg nadenken over het anders inrichten van werk. "We vragen ons niet genoeg af of nachtwerk altijd nodig is."

Zo geeft minder dan de helft van de door de Arbeidsinspectie ondervraagde werkgevers aan dat nachtwerk noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat het werk direct gedaan moet worden of omdat installaties niet stilgezet kunnen worden. Toch ziet bijna negen op de tien werkgevers geen mogelijkheden om nachtwerk verder te verminderen, omdat het deel is van hun bedrijfsstructuur. Zo spelen bij 46 procent van de werkgevers vooral economische redenen een rol.

"Natuurlijk wil je dat de ambulance midden in de nacht komt, maar bij andere sectoren moeten werkgevers echt goed nadenken over of het werk noodzakelijk is in de nacht en zo ja, welke maatregelen ze moeten nemen om het veilig te houden", aldus Tijssen van de Arbeidsinspectie.

Toch vindt de Arbeidsinspectie het terugdringen van nachtwerk niet alleen een verantwoordelijkheid van individuele werkgevers. Ook opdrachtgevers, werkgevers- en werknemersorganisaties en de overheid moeten hierin een rol spelen.

Verdachten van mensensmokkel met rubberboot bij Cadzand blijven langer vast

2 weeks ago

De twee Sudanese mannen die afgelopen zaterdag zijn aangehouden voor mensensmokkel, blijven nog twee weken langer vastzitten. Dat heeft de rechter-commissaris besloten.

Ze blijven ook in volledige beperkingen zitten en mogen alleen contact met hun advocaat hebben. De mannen worden verdacht van het vervoeren van 36 Afghaanse migranten op de Noordzee, onder wie zes minderjarigen. De rubberboot had geen motor en was stuurloos geraakt. De boot werd naar een jachthaven in Cadzand gesleept.

De volwassenen hebben geen asiel aangevraagd en worden opgevangen. De minderjarigen zijn naar het aanmeldcentrum van het COA in Ter Apel overgebracht.

Incident

Het lijkt erop dat Nederland niet het beoogde einddoel was van de migranten. Vanuit Frankrijk varen geregeld rubberbootjes met migranten aan boord richting het Verenigd Koninkrijk, soms ook vanuit België.

Het is mogelijk dat zo'n bootje op de Noordzee uit koers is geraakt en voor de Zeeuwse kust is beland. De marechaussee laat weten de kustlijn niet extra te controleren en beschouwt deze redding als een incident.

OM eist 100 uur taakstraf tegen agent die met wapenstok ingreep op huwelijksfeest

2 weeks ago

Als het aan het Openbaar Ministerie (OM) ligt, moet de agent die in augustus 2024 zijn wapenstok gebruikte tegen feestvierders een taakstraf van 100 uur krijgen. Volgens het OM was dat geweld niet nodig.

De agent kwam samen met een collega en twee boa's op 23 augustus 2024 naar het terrein van de Perenhoeve in Ruinerwold. Daar vierden de eigenaren, Nico en Ginette Westenbrink, op dat moment een feest ter ere van hun 40-jarig huwelijk

Het viertal kwam controleren of het feest werd gehouden volgens de regels. Dat gesprek begon volgens het OM "enigszins vriendelijk" maar sloeg om toen een van de bewoners een opmerking maakte over de vele handhavers op het terrein. Vervolgens werd geweld gebruikt door de agenten.

Hardop meetellen

De agent die vandaag terechtstond is een 55-jarige man. Die avond in augustus zou hij de dochter van de eigenaren vijf keer met zijn wapenstok hebben geslagen. Bij de eerste vier klappen telde hij hardop mee, meldt het OM. De vrouw werd geraakt op haar hoofd en brak haar onderarm. Ook drie familieleden werden door de agent geslagen.

Later heeft de politie hiervoor excuses aangeboden en gezegd dat de situatie anders had moeten worden opgelost.

Volgens de officier van justitie sloeg de agent zelfs mensen die zichzelf probeerden te beschermen of niets deden. De agent is het daar niet mee eens: hij vindt dat hij juist heeft gehandeld. Volgens zijn advocaat is geen geweldsinstructie geschonden, "maar we betreuren wel dat het zo is afgelopen".

Nico Westenbrink legt zich neer bij de eis, zegt hij tegen RTV Drenthe. "Als dat de straf is, dan is het zo. We zijn allemaal verliezers in deze zaak." Hij vindt het jammer dat de agent niet schuldbewust is, voegt hij toe.

Regels

Agenten mogen in Nederland geweld toepassen als ze geen andere oplossing zien. Wel zijn er regels verbonden aan geweldsgebruik. Als agenten dat doen, moeten ze dat melden bij een hulpofficier van justitie. Daarna wordt de situatie onderzocht en beoordeeld.

De rechter doet over een maand uitspraak.

Bommeldingen bij zeven vluchten in Europa, geen explosieven aangetroffen

2 weeks ago

Bij zeker zeven passagiersvluchten in Europa zijn vandaag bommeldingen gedaan. Toestellen in Polen, Spanje, Bulgarije en Italië werden daarop onderzocht. Voor zover bekend zijn daarbij geen explosieven aangetroffen.

Een van de opvallendste incidenten betrof een vlucht van LOT Polish Airlines van Londen naar Warschau. Het toestel week uit naar luchthaven Warschau-Modlin, waar het vliegverkeer tijdelijk werd stilgelegd terwijl de autoriteiten onderzoek deden.

Naast de vlucht uit Londen kregen ook andere toestellen te maken met bommeldingen. In Polen werd een tweede toestel, een vlucht van SAS van Kopenhagen naar Warschau, na de landing gecontroleerd. De luchthaven van Warschau-Chopin bleef daarbij open.

Bij de onderzochte vliegtuigen zijn voor zover bekend geen explosieven aangetroffen. In Spanje, Italië en Bulgarije hebben autoriteiten dat expliciet gemeld. In Polen werden de waarschuwingen ingetrokken, maar over het onderzoek naar explosieven zijn niet alle details bekendgemaakt.

De plekken waar de bommeldingen zijn geweest:

Spanje

In Spanje maakte een Ryanair-vlucht van Manchester naar Murcia een voorzorgslanding. Volgens de regeringsvertegenwoordiger in de regio Murcia werden na inspectie geen explosieven aangetroffen en is het reguliere vliegverkeer hervat.

De landing leidde tot een grote veiligheidsoperatie op de luchthaven. De 114 passagiers en zeven bemanningsleden moesten het toestel verlaten, terwijl politie, hulpdiensten en explosievenexperts het vliegtuig onderzochten. Op beelden die Spaanse media publiceerden is te zien hoe ook speurhonden werden ingezet bij de inspectie.

Bulgarije

In Bulgarije kregen volgens transportminister Georgi Peev twee vluchten naar Sofia te maken met bommeldingen: een Wizz Air-vlucht uit Bergamo in Italië en een Ryanair-vlucht uit Dublin. Bij controles werden geen explosieven gevonden. Persbureau BTA berichtte eerder dat een toestel afkomstig uit Israël een bommelding had ontvangen, maar volgens de autoriteiten bleek dat later niet te kloppen.

De Bulgaarse autoriteiten zeggen dat de bommeldingen deel uitmaakten van een bredere reeks. Er waren ook bomdreigementen tegen verschillende instellingen verstuurd, meldde een hoge functionaris van het Bulgaarse ministerie van Binnenlandse Zaken tegen persbureau BTA. Welke instellingen dat waren, werd niet vermeld.

Italië

Ook in Italië werden twee Ryanair-vluchten naar luchthaven Rome Fiumicino gecontroleerd na anonieme dreigementen. Het ging om vluchten uit Dublin en Lissabon. Volgens de BBC werden bij inspecties geen verdachte voorwerpen aangetroffen. De vlucht uit Dublin werd tijdens de landing begeleid door de Italiaanse luchtmacht.

De waarschuwingen werden na afloop van het onderzoek ingetrokken.

Wizz Air gisteren

De meldingen volgen op een soortgelijk incident gisteren. Toen maakte een vlucht van Wizz Air van Londen Luton naar Boedapest een noodlanding vanwege een gemelde bomdreiging. Het toestel werd bij aankomst begeleid door een Hongaars gevechtsvliegtuig.

De vlucht was ook onderweg naar Sofia. Na controles van het toestel en de passagiers meldde de maatschappij dat niets verdachts was aangetroffen. Over een mogelijk verband tussen de melding van gisteren en de dreigementen van vandaag hebben de autoriteiten niets bekendgemaakt.

'Mogelijk doelbewuste actie'

Een luchtvaartveiligheidsexpert noemt in gesprek met de BBC de reeks meldingen ongebruikelijk. Meldingen over mogelijke bommen aan boord van passagiersvliegtuigen komen volgens hem niet vaak voor. Dat meerdere luchtvaartmaatschappijen op dezelfde dag met vergelijkbare meldingen te maken kregen, wijst volgens de expert op een doelbewuste actie.

"Het lijkt erop dat ze op een geloofwaardige manier zijn gedaan," vertelt hij. "Dat doet me vermoeden dat het een zeer bewuste actie was van één dader, in plaats van een reeks toevallige, kwaadwillige telefoontjes."

Volgens de expert volgen bemanningen en autoriteiten uitgebreide procedures om de geloofwaardigheid van een melding te beoordelen. Als een dreiging serieus genoeg wordt geacht, kan een vliegtuig worden omgeleid naar een andere luchthaven, zoals in Warschau is gebeurd.

Tarwekamp krabbelt op na explosie, maar rechtszaak zorgt voor spanning: 'Met knikkende knieën heen'

2 weeks ago

De rechtbank in Den Haag behandelt vanaf morgen de zaak over de explosie in een flat in de Haagse wijk Mariahoeve. Zes bewoners kwamen daarbij om het leven. De buurt krabbelt langzaam weer op, maar met de rechtszaak in aantocht is er ook spanning.

De wijnwinkel van Ingo Wewer aan de Tarwekamp is sinds bijna een jaar weer open. Met hem gaat het goed, vertelt hij, maar dat geldt niet voor iedereen in de straat. "Als je mensen kwijt bent of je huis, dan is dat veel ernstiger dan wanneer je wat schade aan je winkel hebt en na tien maanden weer verder kunt."

Zijn zaak fungeert als informeel 'contactcentrum' voor de buurt. Collega-ondernemers en omwonenden komen er regelmatig hun hart luchten. "Als ik een grove schatting moet maken, zou ik zeggen dat 60 procent de draad weer heeft opgepakt", zegt Wewer. "Maar 40 procent zit nog in diepe sores."

Gat geslagen

De explosie op 7 december 2024 heeft letterlijk een gat geslagen in de buurt. Na een aanslag op een bruidsmodezaak onderin de flat, stortte een deel van het pand in. Een gapend gat in het huizenblok herinnert nog altijd aan het incident.

Op deze beelden van 7 december 2024 zie je hoe groot de ravage was:

Een deel van de buurtbewoners is inmiddels teruggekeerd. Hun huizen konden worden hersteld, maar niet iedereen voelt zich thuis. Wewer schat dat nog zeker tien mensen ergens anders wonen. Hun huis is weggevaagd of ze willen niet meer terug.

Dubbele woonlasten

"Er zijn mensen letterlijk hun bed uit geknald of ze hebben buren verloren", vertelt Bart Visser, woordvoerder van Namens de Familie. De organisatie staat verschillende nabestaanden en slachtoffers van de explosie aan de Tarwekamp bij. "Er zijn mensen die 's nachts nog steeds die klap horen. Zij willen hier gewoon niet meer wonen."

Niet alleen emotioneel, ook financieel zijn de gevolgen van de explosie groot, merkt Visser. Gedupeerden hebben dubbele woonlasten: de hypotheek van het verwoeste huis (vaak een koopwoning) en de huur van vervangende woonruimte.

Hun appartement aan de Tarwekamp verkopen gaat niet, omdat het onbewoonbaar is of omdat de waarde van de woning is gekelderd. "Zij zitten financieel gevangen in de situatie en dat is heel aangrijpend."

Wijnhandelaar Wewer hoort ook de verhalen over financiële stress, over strijd met verzekeraars en over een onzekere toekomst. Hij heeft de afgelopen tijd geprobeerd een helpende hand te bieden door de kapster van om de hoek een plek te geven in zijn zaak. "Haar eigen winkel was nog te beschadigd om in te werken."

De kapster, Far Garhib, heropende afgelopen zaterdag de deuren van haar eigen salon. Samen met haar man heeft ze de zaak weer opnieuw opgebouwd. "We hebben heel hard gewerkt, soms tot 02.00 uur 's nachts. Maandenlang. Maar nu zijn we gelukkig weer open."

Garhib omschrijft de afgelopen twee jaar als loodzwaar. "Geestelijk en lichamelijk zijn wij allemaal kapot. Er zijn zes mensen overleden. Wij kenden deze mensen. We zeiden elkaar gedag en zwaaiden naar elkaar. Nu zijn ze er niet meer."

Spijt

Morgen gaat de rechtszaak inhoudelijk van start tegen het viertal dat verantwoordelijk wordt gehouden voor de explosie. Naast de vermoedelijke opdrachtgever Moshtag B. zijn dat een tussenpersoon en twee verdachten die 200 liter benzine zouden hebben laten ontploffen.

Het Openbaar Ministerie (OM) is ervan overtuigd dat B. wraak wilde nemen op zijn ex-vriendin, de eigenaresse van de bruidsmodezaak. De relatie was kort voor de explosie verbroken. Moshtag B. wordt ook verdacht van het stalken, bedreigen en mishandelen van zijn toenmalige vriendin.

Hij zegt dat de explosie niet zijn idee was, maar van een van de anderen. "Ik heb er ongelooflijk veel spijt van", zei B. tijdens een eerdere voorbereidende zitting, waarbij de zaak nog niet inhoudelijk werd behandeld. "Het was niet de bedoeling. Het is volkomen uit de hand gelopen."

Knikkende knieën

De rechtszaak zorgt in de wijk voor veel spanning. "Sommige mensen zijn toch wel een beetje bang voor het herbeleven van wat er twee jaar geleden is gebeurd", merkt Ingo Wewer.

Cees Jenezon, die een bedrijf in onder meer zonwering runde aan de Tarwekamp, ziet behoorlijk op tegen de rechtszaak. "Ik ga er eigenlijk met knikkende knieën heen. Het wekt bij mij veel weerstand op. Wat die mensen hebben aangericht, het is verschrikkelijk."

Ruim dertig slachtoffers en nabestaanden maken volgende week gebruik van het spreekrecht. Zij willen vertellen welk onrecht hen is aangedaan en hoe groot het leed nog altijd is. "Ook in de levens van veel mensen is een enorme krater geslagen", zegt Bart Visser van Namens de Familie.

De komende dagen wordt het dossier besproken met de vier verdachten. Een strafeis wordt eind van de maand verwacht. Sommige buurtbewoners hopen vurig dat het OM om levenslang zal vragen.

Zware weken

Ingo Wewer laat de rechtszaak aan zich voorbijgaan. Hij zegt er vertrouwen in te hebben dat het recht zijn beloop krijgt. Hij is blij dat er inmiddels weer wat levendigheid is in de buurt. In september was er nog een buurtfeest, volgens Wewer "een feest met een kleine f". Bewoners hebben samen een kunstwerk gemaakt ter herinnering aan de ramp op 7 december 2024.

Tegelijkertijd hebben de ruim honderd aanwezigen "met gepaste vrolijkheid en opgeruimdheid" geprobeerd om vooruit te kijken en er iets gezelligs van te maken. "Dat is denk ik ook een beetje onze rol nu", zegt Wewer. "Dat we luisteren en proberen wat positiviteit in de wijk te brengen."

Maar hij beseft goed dat de situatie voor mensen die hun huis of dierbaren zijn verloren heel anders is. "Dit zijn zware weken voor iedereen hier."

Het leven gaat voorzichtig weer door aan de Tarwekamp, ziet ook Bart Visser van Namens de Familie. "Maar zo'n rechtszaak trekt alle nare herinneringen naar boven. Het trauma komt weer helemaal aan de oppervlakte."

Aspirant-koper van bunker Seyss-Inquart terecht uitgesloten van biedproces

2 weeks ago

Een van de bieders op de bunker van Seyss-Inquart, een voormalige nazi-commandobunker in Wassenaar, is terecht uitgesloten van het verkoopproces. Dat oordeelt de rechter in Den Haag. Erfgoedorganisatie Boei, die belangstelling toonde voor het gebouw, heeft zich niet aan de regels gehouden.

Boei deelde tegen de regels in zijn visie op het gebouw met derden en zou hebben geprobeerd contact te leggen met de andere bieder.

Een van de voorwaarden in het biedboek is dat belangstellenden hun plannen en andere informatie niet met derden delen tijdens de verkoopprocedure. Boei zou met de andere bieder, een Haagse vastgoedondernemer, hebben willen praten over mogelijke samenwerking en financiering. Ook zou de directeur een informele presentatie hebben gegeven over zijn plannen met de commandopost.

De vastgoedondernemer meldde dat bij de verkoper, het Rijksvastgoedbedrijf. Daarop liet de Staat een integriteitsonderzoek uitvoeren, op grond waarvan de Staat Boei uitsloot van het biedingsproces. De erfgoedorganisatie spande een kort geding aan om dat besluit te laten terugdraaien, maar kreeg van de rechter geen gelijk.

De bunker van Seyss-Inquart

De bunker, gecamoufleerd als boerderij, dateert uit de Tweede Wereldoorlog en werd gebouwd in opdracht van de rijkscommissaris van Nederland. Arthur Seyss-Inquart was de hoogstgeplaatste vertegenwoordiger van het naziregime in Nederland en verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan honderdduizend joden naar concentratie- en vernietigingskampen. Hij woonde een tijdje op landgoed Clingendael op de grens van Wassenaar en Den Haag, waar hij de commandobunker liet bouwen. Daarin zat onder meer zijn werkkamer.

Het Rijksvastgoedbedrijf kan de bunker nu verkopen aan de vastgoedondernemer om het gebouw een nieuwe bestemming te geven. Het Rijksvastgoedbedrijf wil ervan af omdat defensie het gebouw al sinds 2013 niet meer gebruikt.

De belangstellenden konden tijdens de voorselectie hun visie laten zien op de herontwikkeling van de bunker. Daarbij moest recht worden gedaan aan de cultuurhistorische waarde van het complex. Een selectiecommissie zou daarna een keuze maken uit de twee overgebleven bieders. Tijdens het kort geding bleek dat Boei het hoogste bod had uitgebracht en de voorkeur had van de selectiecommissie.

Hoger beroep

Boei zegt in een reactie een klacht in te dienen en verdere juridische stappen te nemen.

De erfgoedorganisatie zegt dat met de verkoop aan de vastgoedondernemer precies gebeurt wat niet de bedoeling is, namelijk "dat partijen eigenaar worden van nationaal belangwekkende monumenten maar niet de juiste kennis of ervaring hebben".

"Het algemene erfgoedbelang moet zwaarder wegen dan een snelle verkoop of een beperkte opbrengst", zegt directeur Arno Boon van Boei. Ook zegt hij dat er geen contact is geweest tussen vastgoedhandelaar De Wilde en Boei en dat de rechter dus te kort door de bocht gaat in zijn oordeel.

Hij wijst op een vergadering van de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op 5 en 9 november en wil dat de Kamer de kans krijgt zich erover uit te spreken voordat het Rijksvastgoedbedrijf "een onomkeerbare stap zet".

Werknemers onvoldoende voorbereid op het verlies van hun baan, meer scholing nodig

2 weeks ago

Jarenlang was de grootste uitdaging bij het verkleinen van de tekorten op de arbeidsmarkt: hoe krijgen we meer mensen aan het werk? Maar inmiddels is dat al lang niet meer de belangrijkste vraag, concludeert het UWV.

"We lossen de tekorten niet alleen op door meer mensen aan het werk te krijgen, maar ook door de mensen die al werken wendbaarder te maken", zegt UWV-bestuurder Judith Duveen.

De arbeidsparticipatie in Nederland is historisch hoog, blijkt uit het jaarlijkse rapport over de arbeidsmarkt dat de uitkeringsinstantie vandaag publiceert. Bijna driekwart van de mensen die kunnen werken doet dat ook. Toch zijn er tekorten. Voor de helft van de openstaande vacatures is het lastig om personeel te vinden.

Tegelijk loopt het aandeel hogeropgeleiden met een WW-uitkering op. "Die groep heeft van oudsher weinig moeite met het vinden van een nieuwe baan", zegt Duveen. "Maar dat verandert."

Mismatch

Opvallend is volgens Duveen dat steeds vaker mensen uit de ICT-sector werkloos zijn, terwijl er in die sector grote tekorten zijn. Ook voor sommige technische beroepen loopt de werkloosheid op. "Er is dus blijkbaar een mismatch tussen wat mensen kunnen en waar bedrijven naar op zoek zijn", zegt Duveen.

Dat steeds meer hoogopgeleiden een WW-uitkering hebben, komt deels doordat er in Nederland meer hoogopgeleiden zijn dan voorheen.

Ook AI, ofwel kunstmatige intelligentie, speelt een rol. "In verschillende sectoren worden taken overgenomen door de computer", zegt Duveen. "Maar er komen ook nieuwe taken bij. Alleen zijn mensen die een baan zoeken daar niet altijd voor opgeleid."

In andere sectoren komt er een enorme leegloop aan, zegt Duveen. "Niet door AI of de onrust in de wereld, maar door vergrijzing. In de logistiek en het transport werken bijvoorbeeld heel veel oudere werknemers. Zij gaan de komende jaren met pensioen, waardoor werkgevers op zoek moeten naar nieuw personeel. Maar dat vinden ze lang niet altijd omdat de mensen die werk zoeken niet de juiste vaardigheden hebben."

Bij- en omscholing

Diploma- en functie-eisen zijn volgens het UWV voor veel werkzoekenden een drempel om een nieuwe baan te vinden. Daarom zou het volgens de uitkeringsinstantie goed zijn als bij de zoektocht naar nieuwe personeel meer wordt gekeken naar vaardigheden. Naar wat mensen kunnen, los van hun opleiding.

Daarnaast moeten werknemers, werkgevers en de overheid meer inzetten op omscholing en bijscholing, vindt het UWV. "Die oproep doen we al een paar jaar, maar dit keer doen we het extra nadrukkelijk", zegt Duveen.

"We zien dat de arbeidsmarkt nog sneller verandert dan eerst. Het is echt noodzakelijk dat werkenden zich blijven ontwikkelen, ook als ze momenteel een baan hebben. Je weet tegenwoordig gewoon niet hoe je huidige functie er over vijf jaar uitziet."

Voor werkgeversvereniging AWVN klinkt het niet als iets nieuws. "Levenslang leren, leren en ontwikkelen, ontwikkelbudgetten: het staat al decennia in cao's", zegt woordvoerder Jannes van der Velde. "Maar het lukt steeds maar niet om het echt van de grond te krijgen."

Soms komt dat volgens AWVN doordat werkgevers niet zo goed weten hoe ze het moeten organiseren. En als er wel scholing wordt aangeboden, maken werknemers er niet altijd gebruik van. "Als je tevreden bent met je baan en je goed verdient, waarom zou je dan nadenken over hoe je baan er over tien jaar uitziet", zegt Van der Velde. "Terwijl dat juist wél is wat je moet doen."

Overstap naar een andere sector

Om die scholing echt effectief te maken zouden werkgevers hun personeel volgens het UWV ook meer moeten opleiden voor andere sectoren.

Zo nu en dan gebeurt dat al. Bijvoorbeeld in de financiële sector. "Daar zijn de afgelopen jaren veel functies verdwenen", zegt van der Velde. "Die mensen moesten iets anders gaan doen. Er is toen geld beschikbaar gesteld voor omscholing."

Dat kan ook gunstig uitpakken voor de werkgever. "Toen duidelijk werd dat er reorganisaties aankwamen in de financiële sector vertrokken veel werknemers vrijwillig omdat ze een andere baan hadden gevonden. Soms, dankzij die omscholing, in een andere sector."

CU en 50Plus positief, andere bondjes willen doorpraten over belastingplan

2 weeks ago

De ChristenUnie en 50Plus zijn positief over de aanpassingen in het belastingplan, waar het kabinet mee is gekomen. Er zijn ook fracties die zeggen in deze vorm niet voor te kunnen stemmen. Die kunnen nodig zijn voor een meerderheid in de Eerste Kamer. CDA-fractieleider Bontenbal wil opnieuw met hen om tafel.

"Wat betreft het belastingplan zitten we er zeker positief in", reageert ChristenUnie-leider Bikker. Ze vindt het goed dat het kabinet 347 miljoen euro vrijspeelt door de vrijheidsbijdrage volgend jaar van tafel te halen. Verder is ze blij dat de aftrek voor specifieke zorgkosten overeind blijft.

Het kabinet deed die aanpassingen in de hoop de twee partijen over te halen om voor het belastingplan te stemmen en die waarderen dat. "Het is goed nieuws dat chronisch zieken, gewone mensen en werkend Nederland minder de rekening gaan betalen", vindt Bikker.

Ook 50Plus-leider Struijs is "redelijk tevreden" over wat er nu op tafel ligt, al heeft hij nog veel vragen over onder meer de dekking van de plannen. Er zitten volgens hem nog wel wat "addertjes onder het gras". Maar over de kans van slagen in de Tweede Kamer zegt hij: "Wij zijn het probleem niet, maar de Eerste Kamer is een groot risico."

'Tegenstemmen is kinderachtig'

ChristenUnie en 50Plus kunnen het kabinet samen niet aan een meerderheid helpen, maar als de Groep Markuszower voor het belastingplan stemt, is er een meerderheid. Fractievoorzitter Markuszower laat desgevraagd weten dat "het inmiddels kinderachtig zou zijn om tegen te stemmen". "Er is zoveel zuur uitgehaald, er zit zoveel zoets in."

JA21, BBB en de SGP, die sinds vorige week een 'bondje' vormen, willen alsnog een deal met het minderheidskabinet sluiten. Het belastingplan dat nu voor ligt willen zij niet steunen, al worden er "voorzichtig wat stappen in hun richting" gedaan. Zij willen alsnog onderhandelen over hun voorwaarden op het gebied van asiel, stikstof en abortus en draagmoederschap.

De coalitie wil tot nu toe geen afspraken maken over onderwerpen die niets met het belastingplan te maken hebben. Maar JA21-leider Eerdmans zegt nog steeds: "Volgens mij is daar zeker weten een deal over mogelijk." Ook Stoffer van de SGP ziet nog lichtpuntjes. "Het is nog lang geen 12 november", zegt hij. Dan zal de Tweede Kamer over het belastingplan stemmen. "Volgens mij moeten we ook met het oog op de bestuurbaarheid van het land proberen om eruit te komen."

'Heel teleurstellend'

Pro en Volt, die een links 'bondje' vormen, willen het belastingplan in zijn huidige vorm niet steunen. Dat is geen verrassing. Pro-leider Klaver zei in het weekend al dat er te weinig zijn kant op wordt bewogen en dat hij op "politieke onwil" stuitte. Dat er nu een stuk ligt waar nog geen zekere meerderheid voor is, vindt hij "een onverantwoordelijk risico".

Overigens hebben de twee partijen de moed nog niet opgegeven. Ze willen morgen, in het debat in de Tweede Kamer, proberen nog voor elkaar te krijgen dat er minder naar de "allerrijksten gaat". "Ik blijf tot het allerlaatst mijn uiterste best doen", zegt Klaver.

CDA-fractieleider Bontenbal vindt het heel teleurstellend dat het kabinet er niet in is geslaagd om een deal met de oppositie te sluiten die leidt tot een meerderheid in beide Kamers. Hij noemt dat "casinopolitiek" en noemt het "gokken" met de belastingen voor miljoenen belastingbetalers.

Bontenbal heeft zijn agenda leeggeveegd om de komende week alsnog met een aantal collega-fractievoorzitters om de tafel te gaan zitten. "Mijn opdracht is nu om meerderheden te zoeken."

PFAS lozen? Dat kan bedrijven voortaan miljoenen euro's aan boetes kosten

2 weeks ago

Het Openbaar Ministerie en milieuhandhavers krijgen meer mogelijkheden om op te treden tegen milieucriminaliteit. Zo worden de straffen voor milieuovertredingen hoger. Ook worden meer feiten strafbaar. Verder wordt het moeilijker voor bedrijven die ernstige vervuiling hebben veroorzaakt om vervolging te ontlopen.

Dat is het gevolg van regels die door de Tweede Kamer zijn aangenomen. Ze zijn een uitwerking van een Europese richtlijn, die alle EU-lidstaten in wetgeving moeten omzetten. Onder milieucriminaliteit vallen onder meer drugsdumpingen, illegale afvallozingen door bedrijven en mestfraude.

Het OM is "zeer positief" over de nieuwe regels. "De aanpak van milieucriminaliteit is heel ingewikkeld en technisch. Deze regels bieden een aantal mogelijkheden om de aanpak effectiever te maken", zegt Joost de Weijer van het OM.

Vervolgen van bestuurders

Het OM wil hogere straffen gaan eisen. "Je ziet nu in de praktijk dat straffen die worden opgelegd voor milieuzaken relatief laag zijn. Deze richtlijn zorgt ervoor dat het OM de kans krijgt om hogere straffen te eisen."

De Weijer noemt hogere boetes als optie. Voortaan kunnen boetes tot 40 miljoen euro worden opgelegd. Tot nu toe werden in milieuzaken doorgaans niet meer dan enkele honderdduizenden euro's geëist.

Verder komt er meer nadruk op het vervolgen van bestuurders van bedrijven die ernstige overtredingen begaan. Ook het stilleggen van de bedrijfsvoering komt nadrukkelijker in beeld als mogelijkheid, aldus De Weijer.

PFAS schandalen

Sjoerd Lopik, jurist en onderzoeker milieurecht aan de Universiteit Leiden, noemt de richtlijn een belangrijke stap in de aanpak van milieucriminaliteit. Ook hij constateert dat de straffen voor overtreders in het verleden heel laag waren. "Ze stonden vaak niet in verhouding tot de winsten die bedrijven maken." Hij verwacht dat de hogere straffen een afschrikwekkende werking krijgen.

Hij wijst erop dat bedrijven met een verouderde vergunning nu meer kans maken op vervolging. "Onder de vorige situatie konden bedrijven maar doorgaan met lozen zolang ze een vergunning hadden, ook als duidelijk was dat wat ze deden voor ernstige vervuiling zorgde." Dat wordt onder de nieuwe regels moeilijker.

Voorbeelden waar een verouderde vergunning tot vervuiling leidde, zijn de PFAS-schandalen rond Chemours in Dordrecht en Sabic in Bergen op Zoom. Deze bedrijven bleken jarenlang grote hoeveelheden PFAS te hebben geloosd. Hun verweer was dat zij gewoon een vergunning hadden voor lozingen. Eventuele schade viel hen daardoor niet aan te rekenen.

Ook nu nog zijn er veel bedrijven die met verouderde vergunningen werken. Vorig jaar nog erkende voormalig minister Tieman van Infrastructuur en Waterstaat dat het Rijk achterloopt met het vernieuwen van vergunningen.

Serieuzer

Onder de nieuwe regels wordt gevaar voor de omgeving een zelfstandige reden wordt om mensen of bedrijven te vervolgen. "Strafrechtelijke vervolging vond vaak pas plaats als er sprake was van menselijke slachtoffers. Met de nieuwe regels is ook het ernstig vervuilen van de leefomgeving op zichzelf strafbaar", stelt milieucriminoloog Marieke Kluin van de Universiteit Leiden.

Volgens Kluin past de richtlijn in een trend waarbij milieucriminaliteit serieuzer wordt genomen. "Je hebt in Nederland een aantal grote schandalen gehad. Het lozen van benzeem en PFAS door grote bedrijven, zaken met grote mestfraudeurs; daardoor zijn wel meer mensen wakker geworden."

Kluin wijst erop dat er nog meer nodig is om milieucriminaliteit effectief aan te pakken. Uit eerder onderzoek dat zij deed, bleek dat milieucriminelen nog heel vaak hun straf ontlopen. Dat heeft onder andere te maken met capaciteitstekorten bij de overheid en de enorme versnippering over diensten die iets met milieuvervuiling doen.

Voor die tekorten heeft de minister weliswaar structureel 3 miljoen euro extra vrijgemaakt, maar dat geld moet worden verdeeld over verschillende diensten.

Podcast De Dag: Wikipedianen in tijden van AI

2 weeks ago

Elke seconde worden zo'n 10.000 Wikipedia-pagina's gelezen. De online encyclopedie bestaat 25 jaar en trekt enorm veel mensen, maar door de opkomst van AI loopt dat wel terug.

Luisteren?

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Wikipedia wordt bijgehouden door vrijwilligers. In deze podcast vertellen twee van hen, Hay Kranen en Stella van Ginkel, hoe een Wikipediaan in 2026 te werk gaat. Hoe krijg je de encyclopedie zo compleet mogelijk? Hoe inspireer je anderen om te gaan schrijven en begeleid je ze daarbij? En hoe voelt het als de artikelen waar je je ziel en zaligheid in hebt gestopt, worden opgeslurpt door AI-bots die ze uitserveren in hun eigen programma?

Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra

Redactie: Max Smedes en IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Kabinet presenteert stikstofwet, meer ruimte voor maatwerk

2 weeks ago

Provincies krijgen meer ruimte om het stikstofbeleid rondom gevoelige natuur in te vullen. Dat staat in de uitgewerkte stikstofplannen van het kabinet. Ook wil het kabinet haast maken met de verhoging van de zogenoemde rekenkundige ondergrens.

Voor de zomer maakte het kabinet de stikstofplannen op hoofdlijnen al bekend. Het stikstofpakket moet ervoor zorgen dat de uitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019.

In de stikstofwet die vandaag is gepresenteerd staat dat provincies tot september 2028 hebben om met plannen te komen voor zones rond natuurgebieden. Dat kan betekenen dat de zones rond natuurgebieden waar beperkingen gelden kleiner worden, maar het beleid wel strenger wordt.

9 miljard euro uitgetrokken

Het kabinet koerste voor de zomer op een zone van 500 meter rondom stikstofgevoelige natuur en rond vijftien gebieden zou die zone zelfs 1000 meter breed worden. De afgelopen tijd was minister van Landbouw Van Essen hierover nog in gesprek met boerenorganisatie LTO en NAJK, dat de jonge boeren vertegenwoordigt.

Binnen enkele maanden moet duidelijk worden rond welke natuurgebieden zones moeten komen. Boerenbedrijven op die plekken moeten zich aan striktere regels over stikstofuitstoot houden dan hun collega's daarbuiten.

Als provincies er niet uitkomen, dan gaan strenge landelijke regels gelden in de zones. Om boeren in de zones te ondersteunen, heeft het kabinet 9 miljard euro uitgetrokken.

Verder wil het kabinet de verhoging van de rekenkundige ondergrens naar voren halen. Die ondergrens ligt nu nog op 0,005 mol (ongeveer nul), wat in de praktijk betekent dat overal een natuurvergunning voor moet worden aangevraagd, ook voor heel kleine (bouw)projecten. Met de verhoging van de ondergrens wordt het dus makkelijker om te bouwen.

Voorwaarde voor de verhoging is wel dat de door het kabinet voorgestelde stiktstofdoelen en -maatregelen vaststaan. De vrees is dat de verhoging van de rekenkundige ondergrens anders niet juridisch houdbaar is. De rekenkundige ondergrens kan overigens pas worden gebruikt voor vergunningverlening als de natuur ter plekke op orde is.

Met de stikstofwet die vandaag wordt gepresenteerd, wordt een groot deel van de plannen ingevuld. "In juni kozen we de richting. Vandaag leggen we de route vast", zegt minister Van Essen van Landbouw erover. Later volgt overigens nog meer invulling van specifieke maatregelen.

Het streven van 42 tot 46 procent minder uitstoot in de landbouw en 50 procent in de mobiliteit en de industrie, wordt met deze wet vastgelegd. Daarmee komt er ruimte voor grote (bouw)projecten, die nu vaak geen stikstofvergunning kunnen krijgen.

De doelen gelden voor 2035 en in 2028 is het eerste meetmoment. "Als we dan niet op koers liggen, grijpen we in", aldus het kabinet.

Generieke korting

Voor als het hiermee niet lukt had het kabinet een stok achter de deur bedacht, namelijk een generieke korting. In andere woorden: landelijke krimp van de veestapel, waardoor alle bedrijven zouden moeten inkrimpen.

Op deze maatregel kwam kritiek, onder meer van het Planbureau voor de Leefomgeving, omdat hiermee ook boerenbedrijven die al grote stappen hebben gezet worden geraakt. Het kabinet zegt vandaag toe dat ook hier maatwerk mogelijk wordt.

Oppositiepartij Pro steunde tot nu toe de stikstofplannen van het minderheidskabinet, waarmee een meerderheid in beide Kamers in zicht is. De partij waarschuwde wel dat de plannen niet moeten worden afgezwakt. Of deze uitwerking voldoet voor Pro, is niet bekend.

Van Essen zegt in ieder geval dat de plannen van vandaag "geen afzwakkingen" zijn. De minister hoopt ook dat boerenorganisaties LTO en NAJK hiermee kunnen leven. Hij verwacht niet dat ze "de polonaise lopen", maar ze kunnen volgens hem wel zien "dat praten loont".

Checked
1 hour 25 minutes ago
NOS Nieuws - Algemeen
NOS Nieuws
Subscribe to NOS Nieuws - Algemeen feed