Aggregator

Politieke crisis in België: premier De Wever naar koning om ontslag kabinet aan te bieden

2 weeks 1 day ago

De premier van België Bart De Wever gaat vanochtend het ontslag van zijn regering aanbieden aan koning Filip, na een mislukt nachtelijk begrotingsoverleg. Dat melden diverse Belgische media.

Om 09.30 uur is premier De Wever aangekomen bij het Koninklijk Paleis in Brussel voor een afspraak met de koning. Hij stond de aanwezige pers niet te woord.

Tot diep in de nacht onderhandelde De Wever (N-VA) met zijn kernkabinet bestaande uit vijf partijen over de begroting. De onderhandelingen duren al maanden en ook vannacht bleef een akkoord uit.

De regering moet in de komende drie jaar 10 miljard euro besparen om binnen de Europese uitgavennorm te blijven. Er is sprake van een klassieke links-rechtstegenstelling binnen de coalitie. De Vlaams-nationalistische partij van De Wever wil met de liberale partij MR bezuinigen op uitgaven in de gezondheidszorg, terwijl de andere coalitiepartijen (Les Engagés, Vooruit en CD&V) juist aandringen op belastingverhogingen.

De premier wilde uiterlijk dinsdag een deal bereiken. De VRT spreekt van "een politieke crisis die al een tijdje duurt", maar eentje die nu "uitgediept" is. Dagblad De Morgen zegt dat de hoop op een doorbraak "vooraf al klein" was.

Meerdere opties

Voor het bezoek van premier De Wever heeft koning Filip zijn vakantie afgebroken. Als de koning het ontslag accepteert, worden er hoogstwaarschijnlijk nieuwe verkiezingen uitgeschreven. Een andere optie is dat de partijen in de huidige samenstelling op zoek gaan naar een nieuwe regering, maar die kans is klein. Politiek verslaggever Bart Verhulst van VRT noemt die mogelijkheid in gesprek met de NOS "politieke sciencefiction".

De koning kan ook weigeren, of het ontslag in beraad houden. Als Filip weigert moet De Wever opnieuw aan tafel gaan met de vijf coalitiepartijen en op zoek naar een akkoord. Wanneer de koning het ontslag in beraad houdt, moet de premier op zoek naar een uitweg om uit de politieke impasse te komen. Volgens Belgische media zoals de VRT en Het Laatste Nieuws is dat "het meest waarschijnlijke scenario".

Oplopende staatsschuld

Het Belgische begrotingstekort bedroeg vorig jaar 5 procent, terwijl een tekort van maximaal 3 procent volgens de Europese regels is toegestaan. Ook de Belgische staatsschuld is veel hoger dan door Europa wordt voorgeschreven.

De Belgische schuld is nu ruim 735 miljard euro. Dat is meer dan 110 procent van het Belgische bruto binnenlands product (bbp). Dat mag maximaal 60 procent zijn. Door het uitblijven van een akkoord is de rente op staatsleningen flink toegenomen en moet België meer betalen om zijn schulden te herfinancieren.

Eerdere begrotingscrisis

Ook vorig jaar zat België in een begrotingscrisis na maandenlange onderhandelingen. Toen trok De Wever ook naar de koning, maar dat was om extra tijd te krijgen. Hij kreeg 50 dagen extra voor de onderhandelingen. Uiteindelijk werd toen op 24 november een akkoord bereikt en daarmee een noodbegroting afgewend.

Techno-grondlegger Juan Atkins (64) overleden

2 weeks 1 day ago

De Amerikaanse dj en producer Juan Atkins is op 64-jarige leeftijd overleden. Dat meldt zijn management. Atkins geldt als een van de grondleggers van de technomuziek.

Zijn lichaam werd zaterdag gevonden in een hotelkamer in Mexico-Stad, waar hij zou optreden. In het ziekenhuis werd vastgesteld dat Atkins was overleden. De doodsoorzaak is niet bekendgemaakt.

Atkins werd geboren in Detroit, met Derrick May en Kevin Saunderson vormde hij begin jaren 80 de Belleville Three. Ze ontwikkelden in die tijd muziek die bekend werd als Detroit techno.

Atkins wordt ook gezien als degene die de naam techno bedacht. In 1988 bracht hij de track Techno Music uit, die verscheen op een compilatie-album van Detroit-technotracks. Daarmee maakte ook het Europese publiek kennis met Detroit techno. Met zijn muziek had Atkins dan ook grote invloed op de ontwikkeling van de elektronische dansmuziek wereldwijd.

Het invloedrijke Amerikaanse muziekblad Rolling Stone concludeerde in 2022 dan ook stellig: "Atkins heeft techno uitgevonden, punt uit. Hij bracht het tot leven en gaf er een naam aan."

Kraftwerk

3FM-dj Justin Verkijk sprak Atkins dit voorjaar nog, toen hij voor zijn podcast Als Muren Konden Praten naar Detroit reisde. Verkijk zegt dat Atkins in zijn begintijd geïnspireerd was door de Duitse band Kraftwerk. "Hij probeerde het na te maken, maar het werd anders, een eigen interpretatie. Er zat misschien meer gevoel in."

Verkijk herinnert zich een man die niet graag terugkeek. "Gek genoeg, voor iemand die zo'n belangrijke rol heeft gespeeld in de muziekgeschiedenis."

Atkins maakte op de 3FM-dj een fragiele indruk. "Toen hij binnenliep voor dat interview dacht ik: gaat deze man de kerst nog wel halen? Hij moest een paar keer stoppen omdat hij zo erg aan het hoesten was, en er was iets met zijn been."

Financieel onafhankelijk werd Atkins ondanks zijn pionierswerk waarschijnlijk nooit, denkt Verkijk. "Hij reisde nog de hele wereld rond, omdat hij van optreden houdt maar waarschijnlijk ook om geld in het laatje te brengen."

Dekmantel

In de jaren 90, techno was inmiddels alom aanwezig, stortte Atkins zich op het project Infiniti, waarmee hij verder experimenteerde. In 1996 kwam The Infinity Collection uit, in 1998 Skynet. Na 2000 was hij minder productief qua albums. Hij ging samenwerken met een andere grote naam in de technowereld, Moritz von Oswald. Ze vormden het duo Borderland en brachten twee albums uit.

In 2023 bracht hij onder Cybotron, waaronder hij in zijn jonge jaren ook optrad, nieuwe muziek uit en trad hij live op. Dit jaar trad hij nog op op het Amsterdamse festival Dekmantel en vorige maand was hij te gast bij ADE in Amsterdam, waar hij optrad met zijn dochter.

Kevin Saunderson noemt Atkins "een ware visionair die vele deuren heeft geopend, ook voor mij". Verder schrijft hij: "De weg die we samen hebben afgelegd, heeft muziek voor altijd veranderd. Ik zal hem altijd dankbaar blijven voor zijn vriendschap, zijn sturing en voor alles wat hij onze scene heeft gegeven".

Zeker twaalf buitenlanders onder dodelijke slachtoffers treinramp Spanje

2 weeks 1 day ago

Het aantal dodelijke buitenlandse slachtoffers van de treinramp in Spanje vorige week is gestegen naar twaalf. In totaal kwamen 69 mensen om het leven. Van drie mensen moet de identiteit nog worden vastgesteld. Spaanse autoriteiten verwachten dat ook zij buitenlanders zijn.

Onder de slachtoffers zijn 54 Spanjaarden en vier Amerikanen. De andere slachtoffers komen uit Canada, Japan, Argentinië, Mexico, Tunesië en Tsjechië. Eerder werd ook al de identiteit van een Portugees en een Fransman vastgesteld.

Spaanse media schrijven dat de verwachting is dat later vandaag de laatste drie slachtoffers worden geïdentificeerd. De politie is nog altijd actief op de plaats van het ongeluk. Volgens de krant El País worden treinwagons verplaatst naar een veilige locatie voor verder onderzoek.

Met volle vaart

Vorige week woensdag botste zo'n 140 kilometer ten zuiden van Madrid een hogesnelheidstrein op volle snelheid op een stilstaande trein. Dit gebeurde vlak bij het dorpje Urda.

Door een storing in het veiligheidssysteem stonden treinen stil op de hogesnelheidslijn van Madrid naar Andalusië. De verkeersleiding gaf op een gegeven moment toestemming om weer te gaan rijden, maar een van de treinen bleef stilstaan. Een hogesnelheidstrein reed daar in volle vaart achterop.

Het was het derde dodelijke treinongeluk dit jaar in Spanje. Naast de 69 dodelijke slachtoffers raakten tientallen mensen gewond.

Waarschuwingen KNMI op de schop: einde aan code geel, oranje of rood per provincie

2 weeks 1 day ago

Als het voorheen glad was in de kop van Noord-Holland gaf het KNMI een code geel, oranje of rood voor de hele provincie. Ook bij dreigende onweersbuien en stormen kregen grote delen van ons land een waarschuwing, terwijl meteorologen wisten dat dat onnodig was.

Vanaf vandaag is dat voorbij, belooft het KNMI. Het weerinstituut gaat lokaler waarschuwen voor storm, mist, hitte, gladheid, onweer en ander gevaarlijk weer.

Dat moet organisaties helpen zich gerichter voor te bereiden op weerrisico's. Het weerinstituut hoopt ook dat mensen minder vaak een weeralarm krijgen dat niet strookt met wat ze om zich heen zien.

Preciezere kaarten

"Dat betekent dat we mensen beter kunnen waarschuwen", zegt Maarten van Aalst, hoofddirecteur van het KNMI. "Maar ook dat het vertrouwen in de waarschuwingen beter kan blijven."

Meteorologen kunnen straks op de kaart een gebied tekenen waarin een weeralarm geldt. Daarbij hoeven ze geen rekening te houden met grenzen van provincies of gemeenten.

De kaarten zijn online en in de app van het KNMI te zien. Daarbij kunnen mensen inzoomen of zoeken op hun woonplaats. Organisaties kunnen de data ook downloaden om hun eigen kaarten of toepassingen te maken.

Efficiënter werken

De veiligheidsregio's hopen dat ze met deze verandering efficiënter kunnen werken, zegt Remmy van Lieshout, directeur Crisisbeheersing bij de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Als voorbeeld noemt ze een storm die Den Helder treft. In dat geval moet de veiligheidsregio zich daar schrap zetten voor omgevallen bomen en ongelukken. "Maar dat doen wij op dit moment ook in Amsterdam, omdat we niet weten of het in Amsterdam plaatsvindt", zegt Van Lieshout. "Als het goed is horen wij vanaf november: 'Het is in Den Helder en niet in Amsterdam'."

Om de lokale waarschuwingen mogelijk te maken was eerst een wetswijziging nodig. Sinds 20 mei mag het KNMI waarschuwingen afgeven die kleinschaliger zijn dan provincies. Daarna bereidde het weerinstituut zich nog maanden voor om het ook technisch te kunnen.

Meldingen voor onweersbuien

Al eerder kreeg de KNMI-app een functie die een melding geeft geeft wanneer je op maximaal 15 minuten van een dreigende onweersbui bent. Die mogelijkheid werd in augustus gelanceerd. Tot dusver is deze ten minste één keer gebruikt rond Middelburg, in Zeeland, dat op 28 augustus werd getroffen door een onweersbui.

Commerciële aanbieders van weersinformatie stelden vorig jaar dat het KNMI oneerlijk concurreert met hen. Het instituut wordt betaald met belastinggeld en biedt een gratis app aan. De rechter stelde hen in het ongelijk en het KNMI mag zijn app blijven aanbieden.

Wat betreft de weeralarmen zijn per soort harde grenzen afgesproken voor een code geel of oranje. Een code rood wordt, in overleg met andere organisaties, afgegeven als duidelijk is dat de impact van weer heel groot is. Dit jaar gaf het KNMI voor het eerst een code rood voor hitte.

De Caraïbische eilanden hebben hun eigen waarschuwingssysteem voor bijvoorbeeld orkanen. Dat is afgestemd met eilanden in de omgeving.

Wekdienst 2/11: Wielergala Awards worden uitgereikt • Overledenen herdacht op Allerzielen

2 weeks 1 day ago

Goedemorgen! Waarschuwingen voor onweer, ijzel, regen of ander potentieel gevaarlijk weer worden voortaan lokaal afgegeven in plaats van per provincie. En in Utrecht worden de wielrenner en wielrenster van het jaar bekendgemaakt.

Eerst het weer:

Eerst het weer: vanochtend trekt een regengebied weg uit het zuiden. In Limburg blijft het lang grijs. Elders wisselen wolken, zon en enkele buien elkaar af. Het wordt 10 tot 13 graden. Vanaf morgen draait de wind naar het oosten en wordt droge lucht aangevoerd. Hierdoor is het vaak zonnig. De temperaturen dalen daarbij naar een graad of 10.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

Kimi Antonelli heeft in Mexico zijn eerste wereldtitel in de Formule 1 veroverd. Dat deed de 20-jarige Italiaan door derde te worden in de race die door Max Verstappen na een spannende strijd gewonnen werd.

Antonelli is de jongste wereldkampioen ooit in de geschiedenis van de Formule 1. Hij pakt het record af van Sebastian Vettel, die in 2010 op 23-jarige leeftijd zijn eerste wereldtitel veroverde.

Antonelli liet zijn tranen de vrije loop na de winst. "Heel erg bedankt, we hebben het geflikt!", is het enige wat hij kon uitbrengen. Vlak voordat hij het podium op ging, had hij meer woorden gevonden.

In dit artikel lees je welke dat waren.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Sinds gisteravond heeft het NOS Journaal van 20 uur een nieuwe vormgeving. De nieuwe studio wordt voortaan ook gebruikt voor het NOS Journaal van 18 uur, het NOS Jeugdjournaal, Nieuwsuur en het nieuwe programma NOS Weer.

Bekijk hier de verbouwing van de studio in anderhalve minuut:

Fijne dag!

Pro wil verbod op verslavende algoritmes waardoor je blijft scrollen

2 weeks 1 day ago

Er moet een verbod komen op trucjes die maken dat je op online media eindeloos blijft scrollen of dat je bijvoorbeeld snel een aankoop doet, terwijl je dat niet van plan was. Dat wil Pro-Kamerlid Kathmann, die vandaag een wetsvoorstel indient om schadelijke algoritmes aan te pakken.

"Als consument verdienen we betere bescherming", zegt ze. "Deze wet moet ervoor zorgen dat alle manipulerende trucjes die ons verslaafd maken, die ons geld laten uitgeven en veel te veel tijd online laten doorbrengen, eruit gaan in Nederland."

Kathmann wil dat manipulerende handigheidjes in het ontwerp van online platformen voortaan worden gezien als 'oneerlijke handelspraktijken', die bij wet zijn verboden.

Net als onveilig speelgoed

Het gaat in de wet tot nu toe alleen om fysieke producten, maar "online platforms zijn inmiddels de nieuwe winkelstraat of marktplaats geworden", zegt het Tweede Kamerlid.

"Als een speelgoedpop onveilig is, dan halen we die uit de handel." Dat moet wat haar betreft ook gaan gelden voor digitale producten. "Als socialemediaplatformen onveilig zijn, moeten ze terug naar de tekentafel en worden aangepast."

Ook games en datingapps

Haar voorstel gaat niet alleen over sociale media, maar ook over games, datingapps en chatbots. In al die digitale producten zijn volgens haar foefjes verwerkt "die ons verslaafd maken en ons verleiden om geld uit te geven, zodat een handjevol techmiljardairs heel veel verdienen".

Kathmann wil eigenlijk dat de schadelijke algoritmes Europees worden aangepakt, "maar dat duurt te lang". Ze hoopt dat 'Brussel' door het Nederlandse voorstel in actie komt, zoals eerder gebeurde toen er in Frankrijk een leeftijdsgrens voor sociale media werd voorgesteld.

Kathmann werkt samen met parlementariërs in onder meer Duitsland, Frankrijk, België, Luxemburg, Oostenrijk, Italië en Portugal, die dit ook bij wet willen regelen

Het Pro-Kamerlid wijst erop dat het vorig jaar is gelukt om in Nederland een algoritmevrije optie te krijgen op Instagram en Facebook.

Heat-regisseur Michael Mann schiet zichzelf per ongeluk in been

2 weeks 1 day ago

De Amerikaanse regisseur Michael Mann is kort in het ziekenhuis opgenomen nadat hij zichzelf per ongeluk in een van zijn benen had geschoten. Zaterdag ging het mis op een schietbaan in Los Angeles, toen hij bij een oefening zijn wapen probeerde op te bergen. Dat meldt nieuwsmedium Variety.

Het wapen ging af terwijl het in de holster zat. Mann liep een oppervlakkige verwonding op, laat zijn woordvoerder weten. Hij is een ervaren schutter, benadrukt de woordvoerder. De 83-jarige Mann mocht later op de dag het ziekenhuis verlaten.

De regisseur is vooral bekend van de politieserie Miami Vice (1984-1989). Ook maakte hij de films Heat (1995), The Insider (1999) en Collateral (2004). Momenteel werkt hij aan een vervolg op Heat.

De misdaadfilm, met acteurs Al Pacino en Robert De Niro in de hoofdrollen, bleek een groot succes. De film bracht wereldwijd ruim 187 miljoen dollar op. Het vervolg is gebaseerd op de gelijknamige roman die Mann samen met auteur Meg Gardiner in 2022 uitbracht.

Vijf personen gered na drie maanden rondzwerven in Stille Oceaan

2 weeks 1 day ago

Vijf personen zijn in de buurt van de eilandenrepubliek Kiribati gered nadat hun boot drie maanden geleden vermist raakte in de Stille Oceaan.

De vijf, twee jongens en drie mannen, maakten deel uit van een groep van negen personen die op 30 juli een korte reis wilde afleggen tussen de eilanden Murilo en Ruo, die deel uitmaken van Micronesië. Zij raakten in de problemen door een storm, meldt ABC News.

De Amerikaanse kustwacht en marine zochten tien dagen lang naar de groep, maar zij staakten uiteindelijk de zoektocht.

5400 kilometer

Uiteindelijk werd de stuurloze boot met daarin het vijftal gevonden op ongeveer 5400 kilometer van hun oorspronkelijke bestemming. Het is niet duidelijk hoe zij zo lang hebben kunnen overleven op open zee. Wat er met de andere vier opvarenden is gebeurd, is niet bekend.

De afgelopen maanden zijn er vaker vermissingen en reddingsacties in het gebied. Zo werd vorige week een 18-jarige man uit Papoea-Nieuw-Guinea bij Kiribati gered die 41 dagen op zee had gedreven. Hij was met zijn neef vertrokken om te gaan vissen, maar kreeg problemen met de motor. Zijn neef overleefde het niet.

En vorige maand werd een drietal gevonden in de buurt van het eiland Kiritimati. Zij hadden volgens ABC News zo'n zeventig dagen op zee gedreven.

Oekraïners ontvangen vals alarm voor nucleaire aanval na hack waarschuwingsapp

2 weeks 1 day ago

Een app die Oekraïners waarschuwt voor op handen zijnde Russische luchtaanvallen heeft gisteravond nepberichten verstuurd waarin werd gewaarschuwd voor een chemische of nucleaire aanval en voor dreigende gevechten op straat.

Volgens de Oekraïense luchtmacht was de app gehackt, waardoor meerdere valse waarschuwingen verstuurd werden, meldt het Oekraïense nieuwsmedium Kyiv Independent. In een van de berichten werd in het Russisch geschreven: "Hallo, een nucleair alarm gaat zo af in heel Oekraïne! Geen zorgen: een Oresjnik-raket is onderweg".

Een Oresjnik-raket is een hypersonische Russische raket die moeilijk neer te halen is vanwege de hoge snelheid waarmee die vliegt. Het projectiel kan kernkoppen dragen en tien keer sneller vliegen dat het geluid.

Luchtalarmen

In sommige delen van het land gingen volgens de Kyiv Independent ook ten onrechte luchtalarmen af. De Oekraïense luchtmacht meldde kort daarna: "De 'Air Alert'-app is waarschijnlijk door de vijand gehackt. Er is geen stralingsdreiging! Blijf alstublieft kalm en volg onze instructies op ons Telegram-kanaal".

Ook regionale gouverneurs lieten via hun socialemediakanalen burgers weten dat er valse alerts werden verstuurd. Zij waarschuwden ook dat mensen niet op links moesten klikken. Rond middernacht is het waarschuwingssysteem weer hersteld.

Rusland: ook wij zijn gehackt

Kort daarna claimde Rusland dat ook de Russische app waarmee informatie over aanvallen wordt gegeven was gehackt. Volgens staatspersbureau Tass werden ook in Rusland nepberichten verspreid via de app en is het systeem inmiddels weer hersteld.

Privéjet stort neer in woonwijk in Florida, alle negen inzittenden omgekomen

2 weeks 1 day ago

In de Amerikaanse staat Florida is een privévliegtuig met negen inzittenden neergestort. Alle mensen aan boord zijn daarbij om het leven gekomen, meldt de minister van Transport Sean Duffy.

De identiteit van de slachtoffers is niet bekendgemaakt. Het toestel, een Learjet 60, was opgestegen in Texas en was onderweg naar de Bahama's, voor de kust van Florida. Ook is de exacte oorzaak van de crash nog onduidelijk.

Het toestel was opgestegen vanaf het Austin-Bergstrom International Airport in Texas. Een woordvoerder van dat vliegveld noemt het ongeluk met het vliegtuigje "absoluut een tragedie".

Het moment van impact:

Uit opnames van de luchtverkeersleiding blijkt dat de piloten in de problemen raakten kort nadat zij melding maakten van ijsvorming op het vliegtuig en turbulentie. Dat gebeurde op 35.000 voet, op ongeveer 11 kilometer hoogte. "We hebben licht, helder ijs dat beheersbaar is en matige turbulentie," zegt een van de piloten tegen de luchtverkeersleiding. De opnames zijn vrijgegeven door de website LiveATC.

Kort daarna meldden de piloten dat het begon te regenen. Ze vroegen de luchtverkeersleiding om te klimmen, maar al snel zette het vliegtuig een steile duikvlucht in. Toen het in rap tempo hoogte begon te verliezen, verstuurde het toestel noodsignalen. "Mayday, mayday we dalen 10.000 voet per minuut", zegt de piloot. Het toestel zakte vervolgens steeds sneller.

"We dalen met een snelheid van 20.000 voet per minuut, we hebben een te hoge snelheid," roept de piloot. Volgens vluchtgegevens daalde het toestel uiteindelijk met een snelheid van maximaal 30.000 voet per minuut. "We gaan neerstorten", is te horen in de opnames. "We hebben geen tijd meer", zijn de laatste woorden die de luchtverkeersleiding hoort.

Op beelden is te zien hoe het vliegtuig recht naar beneden uit de lucht valt vlak naast een drukke weg bij een woonwagenpark. Snel daarna ontstaat een enorme vuurbal, waarna het toestel in vlammen opgaat. "Het leek wel een raket die neerstortte," zegt de gouverneur van de staat Ron DeSantis.

Het toestel sloeg een krater in een weg op slechts enkele meters afstand van de woonwijk. Volgens de gouverneur zijn er geen meldingen van dodelijke slachtoffers op de grond. Vanwege het onderzoek naar de crash zijn ongeveer 600 mensen geëvacueerd.

Het toestel stortte neer in de plaats Greenacres, op enkele kilometers afstand van Mar-a-Lago, het landgoed van president Trump. Trump was eerder vandaag in de buurt, maar vertrok iets meer dan een uur voor de crash met Air Force One vanaf de nabije luchthaven West Palm Beach.

Bulgarije krijgt met Jotova pro-Russische president, steun voor premier Radev

2 weeks 1 day ago

Bulgarije krijgt voor het eerst een gekozen vrouwelijke president. De pro-Russische Iliana Jotova heeft volgens de exitpolls 56 tot 58 procent van de stemmen behaald. Haar tegenstander, de pro-Europese Andrej Gjoerov, die 38 tot 40 procent krijgt, heeft haar gefeliciteerd met de overwinning. De officiële uitslag wordt morgen verwacht, als alle stemmen zijn geteld.

Jotova (62) is momenteel interim-president. Ze was vicepresident van 2017 tot begin dit jaar, toen de huidige pro-Russische premier Radev president was. Toen hij opging voor het premierschap werd ze zijn vervanger. Het presidentschap van Bulgarije is een grotendeels ceremoniële functie.

De opkomst was met 27 tot 29 procent iets hoger dan in de eerste ronde vorige week, toen slechts 23 procent van de stemgerechtigden kwam opdagen, een diepterecord. Jotova won die eerste ronde, maar vanwege de lage opkomst was een tweede ronde noodzakelijk.

Steun voor beleid premier

Jotova heeft de kiezers bedankt voor het vertrouwen en de partijen die verenigd zijn in Progressief Bulgarije voor de steun voor haar kandidatuur.

De uitslag is een steun in de rug voor het beleid van Radev, die sinds april premier is. Jotova is net als Radev tegen financiële en militaire steun voor Oekraïne en wil de banden met Rusland aanhalen.

De verkiezingen vonden plaats tegen de achtergrond van een aantal droneaanvallen op schepen op de Zwarte Zee, in en vlak buiten de Bulgaarse territoriale wateren.

Rusland op het matje

Wie er achter de aanvallen zat, is nog niet duidelijk, maar er werd gewezen naar Rusland. Premier Radev riep de Russische ambassadeur op het matje en ging in gesprek met NAVO-topman Rutte. De aanvallen werden internationaal veroordeeld en leidden tot zorgen over de reikwijdte van de oorlog in Oekraïne.

Bulgarije vroeg naar aanleiding van de aanvallen om militaire bijstand van bondgenoten om de veiligheid op zee te garanderen. Afgelopen woensdag nog zonk een Grieks containerschip nadat het door drones was geraakt. Van een eerder gezonken schip wordt nog een aantal opvarenden vermist.

Na de verkiezingen en een verbijsterende week in Brazilië, hoe nu verder?

2 weeks 1 day ago

Een week na de spannende verkiezingen in Brazilië, die verrassend werden gewonnen door zittend president Lula da Silva, volgen de spectaculaire gebeurtenissen elkaar in razend tempo op. Brazilianen blijven in verbijstering achter, alsof ze in een soap terecht zijn gekomen.

Flávio Bolsonaro, van de radicaal rechtse PL-partij, vluchtte naar de Verenigde Staten en noemde zichzelf de gekozen president, ook al had hij zojuist de verkiezingen verloren. Zijn partij was niet blij met de claim.

Een deel van zijn aanhang vindt het begrijpelijk dat Bolsonaro het land is ontvlucht. "Hij zou in Brazilië worden opgepakt en net als zijn vader worden opgesloten. Ik begrijp wel dat hij is weggegaan. Justitie is hier niet onpartijdig, ze zouden hem opjagen", zegt Uber-chauffeur Henrique Santos Silva een paar dagen na het vertrek van Bolsonaro.

'Ik hoop dat hij terugkeert'

Een collega die ook op Bolsonaro heeft gestemd, had liever gezien dat Flávio in Brazilië was gebleven. "Als hij niets te verbergen heeft, hoeft hij niet te vluchten. Ik geloof dat hij onschuldig is, ik hoop dat hij terugkeert", aldus chauffeur Diogo Neto.

Justitie hield er al rekening mee dat Bolsonaro het land zou proberen te ontvluchten. Er lopen verschillende justitiële onderzoeken naar hem, onder meer voor corruptie en witwassen. Na de Braziliaanse verkiezingsuitslag weigerde hij in eerste instantie zijn nederlaag te accepteren en uitte beschuldigingen van fraude.

Amerika betrokken?

Daarentegen erkende zijn partij, de Partido Liberal (PL), de overwinning van president Lula da Silva wel. De partij was niet op de hoogte van zijn plannen om het land uit te vluchten. Bolsonaro vertrok in het geheim en zonder paspoort. De Braziliaanse justitie had hem na de verkiezingsuitslag 24 uur de tijd gegeven om zijn paspoort in te leveren.

Na zijn vlucht, met een privévliegtuig via Argentinië en Ecuador, landde Flávio Bolsonaro in Miami, waar hij een visum kreeg van de Amerikaanse president Trump.

De Amerikaanse minister Rubio van Buitenlandse Zaken ontkende dit weekend dat de VS rechtstreeks betrokken is geweest bij de vlucht van Flávio Bolsonaro uit Brazilië. Toch speelde de regering-Trump volgens diverse media een belangrijke rol achter de schermen.

Meer Bolsonaro's in de Senaat

In Brazilië hebben zestig miljoen Brazilianen op Bolsonaro gestemd. Zijn partij is fors gegroeid in het Nationaal Congres en verschillende leden van de familie Bolsonaro zijn gekozen in het Braziliaanse Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Zo hebben twee jongere broers een zetel bemachtigd in de Senaat, net als de echtgenote van zijn vader Michelle.

De partij moet zich nu herpakken, met Flávio Bolsonaro in de VS en vader Jair Bolsonaro die thuis een gevangenisstraf uitzit. Hij kreeg 27 jaar voor een poging tot een staatsgreep. In een brief die Flávio afgelopen week vanuit de VS publiceerde, noemt hij zich de "werkelijke en rechtmatige president van Brazilië". In een tweede versie veranderde hij dat in "leider van Brazilië".

De brief is bij zijn partij in het verkeerde keelgat geschoten. PL-voorzitter Costa Neto keurt de omschrijvingen af. "Ik vond dat niets", aldus de voorzitter van de Partido Liberal. Wie het daadwerkelijke leiderschap van de partij in Brazilië op zich neemt, is nog onduidelijk. Bolsonaro heeft aangekondigd dat hij zich in 2030 opnieuw kandidaat wil stellen voor het presidentschap.

'We zijn wakker geschud'

Ondertussen verkeren de aanhangers van president Lula da Silva nog altijd in euforie over de verrassende verkiezingswinst. In de eerste ronde verloren ze nog van Bolsonaro. "Het idee dat het Bolsonarisme zoveel macht zou hebben, met winst in het Congres en ook nog een president, heeft ons wakker geschud", zegt student Lucas Correa (20) die samen met vele andere studenten volop campagne voerde.

Maar ook Lula's Arbeiderspartij PT moet zich bezinnen op de toekomst. Lula is 81 en begint in januari aan zijn vierde en laatste termijn. Er moet dus een opvolger komen. Bovendien zal regeren niet makkelijk worden, want de president krijgt in het Nationaal Congres een sterk blok van rechtse partijen tegenover zich, waaronder dus de partij van Bolsonaro.

VN trekt vredesmissie terug uit Westelijke Sahara, conflict nog niet voorbij

2 weeks 2 days ago

Er komt een einde aan de vredesmissie Minurso in de Westelijke Sahara. Dat hebben de Verenigde Naties aangekondigd. De VN-troepen en het materieel keren de komende weken terug naar de landen die deelnamen aan de missie.

Vrijdag sprak Rusland zijn veto uit over een Amerikaans voorstel voor het verlengen van het mandaat van Minurso. Daardoor komt er na 35 jaar een einde aan de vredesoperatie, zonder dat het conflict is opgelost.

De strijd om de Westelijke Sahara is een van de langstlopende en meest complexe conflicten in de wereld. Het gebied aan de Atlantische Oceaan is zes keer zo groot als Nederland en is rijk aan de kostbare grondstof fosfaat. Marokko zegt dat het altijd bij het koninkrijk heeft gehoord, al van ver voordat de voormalige Spaanse kolonisator het gebied in 1884 inlijfde.

Strijd sinds 1975

Aan de andere kant staat onafhankelijkheidsbeweging Polisario, die strijdt voor een onafhankelijke staat. De diplomatieke en soms gewapende strijd om het gebied woedt al sinds 1975. Marokko controleert het grootste deel van de Westelijke Sahara. Polisario, gesteund door buurland Algerije, heeft de controle over gebieden ten oosten van de Marokkaanse militaire zandwal.

In 1991 vormden de Verenigde Naties de vredesmissie Minurso. Die moest toezien op het staakt-het-vuren tussen Marokko en Polisario en de weg vrijmaken voor een referendum over de toekomst van de Westelijke Sahara.

Maar sinds 2020 is de wapenstilstand verbroken en zijn er kleinschalige confrontaties. Minurso rapporteerde deze incidenten aan de VN, maar met het vertrek van de missie verdwijnt ook de onafhankelijke waarnemer.

Referendum

In het geplande referendum zou de bevolking zich kunnen uitspreken voor een eigen staat of voor verdergaan als onderdeel van Marokko, maar het kwam er nooit. Marokko en Polisario werden het onder meer niet eens over wie er zou mogen stemmen. Later keerde Marokko zich tegen een referendum waarin onafhankelijkheid een van de opties was.

Einde aan het staakt-het-vuren

In november 2020 kwam er na 30 jaar een einde aan het staakt-het-vuren tussen Marokko en de onafhankelijkheidsbeweging Polisario. Aanleiding was een militaire operatie van Marokko bij de grensovergang Guerguerat.

Aanhangers van Polisario blokkeerden wekenlang de doorgang, tot het Marokkaanse leger ingreep. Polisario beschouwde dat als een schending van het staakt-het-vuren uit 1991 en kondigde aan de gewapende strijd te hervatten. Sindsdien zijn er opnieuw gewapende confrontaties, al is er geen sprake van een grootschalige oorlog.

Op 10 december 2020 volgde een belangrijke diplomatieke ontwikkeling: de Amerikaanse president Trump erkende de Marokkaanse soevereiniteit in de Westelijke Sahara. Dat gebeurde nadat Marokko had ingestemd met het normaliseren van de betrekkingen met Israël. Het was een doorbraak voor Marokko, maar Polisario veroordeelde het besluit.

In 2007 presenteerde Marokko een alternatief plan voor de oplossing van het conflict. Het gebied zou op een aantal terreinen zelfbestuur krijgen, maar wel definitief onderdeel worden van het Marokkaanse grondgebied. Sinds 2020 schaarden steeds meer westerse landen, zoals de Verenigde Staten, Frankrijk en Spanje, zich achter dit autonomieplan.

Andere rol voor VN

Vrijdag, op een zitting van de VN-veiligheidsraad waar werd gestemd over de verlenging van het Minurso-mandaat, presenteerde de Amerikaanse VN-ambassadeur Mike Waltz een nieuwe resolutie. Die voorzag in een andere rol voor de VN-missie. Daarbij zou ook de verwijzing naar het referendum - de R - uit de naam verdwijnen; de missie zou voortaan Minuso heten.

Hierop diende de Russische delegatie een tegenvoorstel in om de naam van de missie ongemoeid te laten en het referendum-plan op de onderhandelingstafel te houden. De Veiligheidsraad stemde dat weg.

Bij de bekendmaking van de terugtrekking van de VN-troepen liet secretaris-generaal António Guterres weten dat de vredesonderhandelingen doorgaan. De speciale gezant voor de Westelijke Sahara, Staffan de Mistura, blijft aan als leider van de onderhandelingen tussen Polisario en Marokko.

Zorgen over oplaaiend geweld

Ook heeft Guterres beide partijen opgeroepen om zich aan het staakt-het-vuren te houden. De VN-topman vreest dat het geweld in het gebied weer zal oplaaien als de VN-troepen weg zijn.

Minister van Buitenlandse Zaken Nasser Bourita beloofde dat Marokko de VN-troepen zal ondersteunen bij de terugtrekking. Ook liet hij weten dat Marokko zich blijft houden aan het staakt-het-vuren.

Marokko blijft bereid tot vredesonderhandelingen, maar onder de voorwaarde dat het Marokkaanse autonomieplan de enige basis vormt voor gesprekken over de toekomst van het gebied.

Polisario zegt in een reactie zich grote zorgen te maken over de mogelijke gevolgen van de terugtrekking van de VN-troepen. De beweging bedankt Rusland voor het vetoën van het Amerikaanse voorstel en de steun aan het zelfbeschikkingsrecht van de Sahrawi-bevolking.

Eerlijke verkiezingen? Amerikaanse kiezers vrezen vooral wat erna komt

2 weeks 2 days ago

Gegevens van kiezers opvragen, stembiljetten innemen, kiesdistricten hertekenen en rechtszaken aanspannen. Het is slechts een greep uit de acties die president Trump heeft ondernomen in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen. Daaraan voegde hij afgelopen week toe dat hij de uitslag van de verkiezingen enkel zou accepteren "als ze eerlijk verlopen".

Dinsdag stemmen de Amerikaanse kiezers voor het Congres, hun parlement. De verkiezingen bepalen op hoeveel steun Trump de laatste twee jaar van zijn termijn kan rekenen in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. De president probeert al maanden twijfel te zaaien over de eerlijkheid van de uitslagen.

Beluister onze podcasts over de midterms in de VS

In aanloop naar de midterms op 3 november maken onze correspondenten in Washington nieuwe afleveringen van de podcast Amerika Kiest. Beluister ze via NPO Luister of via een ander audioplatform

Een president mag zich eigenlijk niet bemoeien met verkiezingen. "De organisatie ligt in de VS in de eerste plaats bij de staten", legt Lou Errens uit, expert op het gebied van Amerikaans recht en verbonden aan de UvA. "De president kan niet zelfstandig bepalen hoe verkiezingen worden georganiseerd. Dat is vastgelegd in de Amerikaanse grondwet."

Dat betekent niet dat de regering-Trump zich daaraan houdt. "Ze trekken gewoon alles uit de kast om te zien of ze ergens iets voor elkaar kunnen krijgen", zegt Errens.

Ongeldige blokkades

Zo probeerde Trump 20.000 stemmen van geregistreerde kiezers in Californië ongeldig te laten verklaren. Hij beweerde dat het ging om mensen die geen Amerikaans staatsburger zijn. Ook wilde Trump de uitslag in Alaska op voorhand laten blokkeren, mocht de zittende Republikeinse senator verliezen. Beide acties werden door een rechter verworpen.

Donderdag nog stuurde het Amerikaanse ministerie van Justitie brieven naar verkiezingsfunctionarissen in alle vijftig staten, waarin wordt gedreigd met een gevangenisstraf van maximaal een jaar en duizend dollar boete als ze verkiezingsdocumenten niet bewaren. Daarop legde een rechter het ministerie van Justitie een verbod op om verkiezingsmedewerkers te bedreigen of onder druk te zetten.

Verkiezingsambtenaren getraind

Dat de acties juridisch geen grote kans van slagen hebben, betekent dus niet dat ze geen gevolgen hebben. "We zijn nog nooit eerder getuige geweest van zo'n grote mate van inmenging", zegt Kim Wehle, Amerikaans rechtsgeleerde, deskundig op het gebied van democratie.

Door het hele land worden verkiezingsambtenaren voorbereid en getraind in verschillende scenario's. Ze leren wat ze moeten doen wanneer agenten van de immigratiedienst bij een stemlokaal komen opdagen en wat federale waarnemers wel en niet mogen doen op verkiezingsdag.

De bedreigingen kunnen ertoe leiden dat ambtenaren hun werk niet meer durven te doen, zegt Wehle, omdat ze bang zijn voor vervolging. "Er is honderd procent kans dat de regering iets gaat proberen", verwacht ze.

Het merendeel van de Amerikanen blijkt Wehle's zorgen te delen: zeven op de tien hebben er geen vertrouwen in dat Trump de uitslag van de verkiezingen accepteert als de Republikeinen verliezen; de helft van hen heeft er zelfs "totaal geen" vertrouwen in, blijkt uit een peiling van ABC News/Washington Post/Ipsos.

Ondanks Trumps acties hebben de meeste Amerikanen wel vertrouwen in de uitslagen zelf.

Wat zou Trump kunnen doen?

Wat er gaat gebeuren, mochten de Republikeinen verliezen, zal komende week blijken. "Ik denk dat we in elk geval veel meer chaos kunnen verwachten", zegt Errens.

Mogelijk beperken de problemen zich niet tot de verkiezingsdag. Zo schetst The New Republic een scenario voor daarna, als de Democraten in het Huis van Afgevaardigden hebben gewonnen.

Huis-voorzitter Mike Johnson zou in januari, wanneer de nieuwe leden van het Huis worden beëdigd, de griffier kunnen vervangen. Hij zou een partijdige griffier kunnen aanwijzen die de installatie van de Democratische kandidaten niet doorzet. Uiteindelijk zou die situatie belanden bij het Hooggerechtshof, waarvan een deel van de rechters is aangesteld door Trump.

In een interview met het tijdschrift Time liet de Amerikaanse president ook de mogelijkheid open om een nationale noodtoestand uit te roepen. "Ik sluit geen enkele mogelijkheid uit", zei hij. "We gaan het zien."

Sommige mensen vinden deze scenario's erg ver gaan, Wehle niet. "We hebben in 2020 meer dan zestig rechtszaken gezien waarmee Trump de uitslag van de verkiezingen wilde terugdraaien. Toen dat niet lukte, hebben we op 6 januari de bestorming van het Capitool gezien. Dat zijn scenario's die meer voor de hand liggen dan de rustige verkiezingen die we vroeger hadden."

NOS Journaal in nieuw decor: waarom we blijven werken aan herkenbare journalistiek

2 weeks 2 days ago

Wie afgelopen avond naar het NOS Journaal van 20 uur keek, zag voor het eerst een nieuw vormgegeven Journaal, vanuit een compleet vernieuwde studio. Dezelfde studio, de drukstbezette van Hilversum, wordt ook gebruikt voor het NOS Journaal van 18 uur, het NOS Jeugdjournaal, Nieuwsuur en het nieuwe programma NOS Weer.

De komende tijd volgen er ook aanpassingen aan de vormgeving op online platformen van de NOS.

Dit alles komt voort uit een voortdurend streven naar het moderniseren van onze journalistieke vertelvormen en het vergroten van de herkenbaarheid van onze verhalen. Het is niet meer vanzelfsprekend dat ons nieuws door iedereen wordt gevonden, in een medialandschap dat tegenwoordig versnipperd is en deels door algoritmen wordt gestuurd.

Wij moeten harder dan ooit ons best doen om goed aan te sluiten bij ons publiek, bij jou. Dat begint natuurlijk bij de hoge eisen die we zelf stellen aan onze journalistieke kwaliteit. Dat we nieuws brengen dat ertoe doet, vanuit zoveel mogelijk perspectieven en voor iedereen in de samenleving.

Het betekent ook dat we uitzendingen energiek willen maken, open van toon en aantrekkelijk om naar te kijken. En dat we vormgeving hebben die ons nieuws duidelijk en in één oogopslag onderscheidt van andersoortige, of zelfs onbetrouwbare, informatie.

De vernieuwing van onze 'studio 8' is daarom een belangrijke stap. Het decor was na tien jaar en zo'n 20.000 uitzendingen versleten en niet meer aan te passen aan de wensen van nu.

Verbouwing

De afgelopen maanden kwamen de uitzendingen vanuit een tijdelijke studio, zodat studio 8 kon worden verbouwd. Tegelijkertijd werkten onze teams aan nieuwe vormgeving, leaders, muziek en het format van de uitzendingen.

De nieuwe studio is voorbereid op moderne technieken als augmented reality en extended reality. Daar gaan we de komende maanden steeds meer gebruik van maken, op de momenten dat ze ons journalistieke verhaal ondersteunen.

Een nieuw decor bouwen we dus niet alleen omdat het oude aan vervanging toe was. Het is ook een investering in de toegankelijkheid van ons nieuws.

Betrouwbaar en onafhankelijk

De samenleving versnippert en het medialandschap wordt steeds meer gestuurd door ondoorzichtige algoritmes. Daarom is het belangrijk dat juist de betrouwbare en onafhankelijke journalistiek van de NOS vindbaar en voor iedereen herkenbaar blijft, zodat iedereen hetzelfde weet.

Dat geldt vanzelfsprekend niet alleen voor onze grootste tv-uitzendingen, maar ook voor de overige Journaals, NOS Studio Sport, de video's op sociale media, onze livestreams, de NOS-site en app of NOS Stories.

Een vogelvlucht door de NOS-decors, van vroeger tot nu:

De verschillende programma's en platforms gaan duidelijker één familie vormen. Een frisse, herkenbare vormgeving helpt het publiek om de journalistieke herkomst van informatie te herkennen, op welk platform of in welke vorm die informatie ook verschijnt.

We zijn, na een lange periode van werk achter de schermen, heel blij dat de vernieuwingen nu voor ons publiek zichtbaar gaan worden. En we zijn ook heel benieuwd wat jij ervan vindt. Heb je vragen, opmerkingen of suggesties? Die zijn allemaal heel welkom: publieksreacties@nos.nl

Nieuw: meer weer na het NOS Journaal van 20 uur

Maandagavond gaat ook nog NOS Weer in première, een nieuw weerprogramma van drie minuten, dat op werkdagen kort na het NOS Journaal van 20 uur wordt uitgezonden. Het weerbericht in het Journaal blijft onveranderd, maar wie meer wil weten, wordt door onze meteoroloog van dienst verder bijgepraat.

Zo komt er bijvoorbeeld ruimte voor meer uitleg over hoe het weer van de komende dagen tot stand komt. Ook de weertrends op de langere termijn kunnen aan de orde komen, net als de oorzaken van weerfenomen, bijvoorbeeld saharastof dat richting Nederland waait. Of het kan gaan over overstromingen en droogtes, en hun relatie met het veranderende klimaat. Mochten er grote regionale verschillen zijn in Nederland, dan wordt de weersverwachting ook meer op de regio toegesneden.

NOS Weer wordt wisselend gepresenteerd door Marco Verhoef, Willemijn Hoebert, Peter Kuipers Munneke of Roosmarijn Knol.

Nederlandse stichting probeert Zweedse wolvenjacht te verhinderen

2 weeks 2 days ago

Stichting Wolven Belangen heeft in Zweden beroep aangetekend tegen het doodschieten van 72 wolven. Ook eist de Nederlandse stichting dat er in afwachting van een oordeel van de rechtbank niet op wolven wordt gejaagd.

Dit jaar namen vijf Zweedse districtsbesturen het besluit om in 2027 gezamenlijk 72 wolven af te schieten. Dat aantal ligt hoger dan in andere jaren, omdat de Zweedse overheid heeft besloten dat de wolvenpopulatie moet afnemen van 355 naar 220 dieren.

De Stichting Wolven Belangen tekende in die vijf districten beroep aan. De aanleiding daarvoor was "de uitzonderlijke omvang van de Zweedse jachtbesluiten", schrijft de stichting in een persbericht.

Beschermde status

De dierenbeschermingsorganisatie vraagt om een zorgvuldige toetsing van de gevolgen van het geplande afschot voor de wolvenpopulatie. De wolf heeft volgens Europese natuurbeschermingsregels een beschermde status.

De onderbouwing van de Zweedse jachtbesluiten en de gevolgen voor de instandhouding van de wolf moeten volgens de Stichting Wolven Belangen kritisch worden beoordeeld.

De bestuursrechtbank in Luleå zal het beroep behandelen, maar eerst buigt die rechtbank zich over de vraag of een Nederlandse organisatie hierover in Zweden een rechtszaak kan beginnen en of de eis van opschorting van de wolvenjacht wordt ingewilligd.