Aggregator

Britse premier wil excuses slavernij bespreken, maar sluit herstelbetalingen uit

2 weeks 3 days ago

De Britse premier Burnham staat open voor een gesprek over excuses voor het slavernijverleden, maar herstelbetalingen ziet hij niet zitten. Dat schrijft hij in een opinieartikel in The Guardian. Het onderwerp staat weer prominent op de agenda tijdens de huidige rondreis van koning Charles door de Cariben.

Labour-premier Burnham schrijft dat "er al jaren wordt gevraagd om een oprecht gesprek over de erfenis van slavernij" binnen het Gemenebest. Veel van de 56 staten in dat samenwerkingsverband waren vroeger koloniën van het Verenigd Koninkrijk waar slavernij was toegestaan. Burnham vindt dat "we het functioneren van het Gemenebest hebben beschadigd door ons hoofd in het zand te steken".

"Daarom gaan we gestructureerd in gesprek met diegenen die zijn geraakt door de trans-Atlantische slavenhandel. Aandacht voor de roep om excuses namens de Britse staat zullen daar een belangrijk onderdeel van zijn en daar sta ik voor open."

Banden aanhalen

Die toezegging gaat verder dan de Britse regering tot nu toe wilde gaan. Hoewel toenmalig premier Blair in 2007 al diep verdriet en spijt betuigde, bleven volmondige excuses namens de Britse regering altijd uit. De Conservatieve premier Sunak zei in 2023 dat "het doorlichten van onze geschiedenis geen weg vooruit is" en ook Burnhams partijgenoot en directe voorganger Starmer zei dat "de geschiedenis nu eenmaal niet te veranderen is".

Burnham erkent nu dat de gevolgen van slavernij "onze wereld nog steeds beïnvloeden". Hij denkt dat de relatie met andere landen binnen het Gemenebest lijdt onder de kwestie, maar dat door het "moeilijke gesprek" hierover aan te gaan de onderlinge band versterkt kan worden.

Herstelbetalingen wijst hij daarbij echter nog altijd van de hand. "Dat lijkt me niet het juiste antwoord. Ik vind niet dat het Britse volk van nu verantwoordelijk gehouden kan worden voor historische fouten, hoe ernstig ook, die gebeurden in een andere tijd met andere wetten."

Kijken naar schulden

Wel wil hij gaan kijken of er iets valt te doen aan de schulden waaronder veel van de landen gebukt gaan. Hij denkt dan aan een langere looptijd of een lagere rente. Hij heeft oud-premier Gordon Brown gevraagd zich daarop te richten.

Premier Mia Mottley van Gemenebest-land Barbados juicht een dialoog toe, maar blijft bij de eis van herstelbetalingen. "Gesprekken zijn belangrijk omdat we nog niet over alles hetzelfde denken, met name als het gaat over herstelbetalingen. Dat zullen we duidelijk en respectvol blijven zeggen, maar een oprecht meningsverschil over sommige thema's mag vooruitgang op andere niet in de weg staan."

Executieplaats

De Britse handreiking komt op het moment dat koning Charles bezig is aan een beladen reis door enkele landen van het Gemenebest in de Cariben. Hij woont daar vanaf morgen samen met Burnham de Gemenebest-conferentie bij, waar ook het slavernijverleden op de agenda staat.

Charles bezocht gisteren in Guyana de plek waar in 1823 een slavenopstand hardhandig werd neergeslagen door Britse plantage-eigenaren. De koning nam onder meer een kijkje op de plek waar tientallen overwonnen vrijheidsstrijders werden geëxecuteerd. Hij sprak er niet in het openbaar over zijn indrukken. Dergelijke opmerkingen zouden ook gevoelig liggen vanwege de ministeriële verantwoordelijkheid.

Volgens de BBC was er bij andere bezoeken later op de dag "een klein maar luid groepje betogers" die aandacht wilden vragen voor excuses en herstelbetalingen.

Dodental ebola in Congo opgelopen tot boven de 5000

2 weeks 3 days ago

De ebola-uitbraak in Congo heeft inmiddels aan 5000 mensen het leven gekost, melden gezondheidsdiensten in het land. Eerder deze week werd al gemeld dat de ziekte bij ruim 10.000 mensen officieel is vastgesteld.

De uitbraak, die in mei voor het eerst werd opgemerkt, is de op een na dodelijkste uitbraak van het virus ooit. Alleen in Guinea, Liberia en Sierra Leona kwamen tussen 2014 en 2016 meer mensen om, zo'n 11.000 van de 28.600 mensen die besmet raakten.

Een voorspelling over hoe deze epidemie zich zal ontwikkelen durfden experts eerder deze week nog niet te geven. Het goede nieuws is dat het aantal gevallen niet exponentieel toeneemt: de afgelopen weken werden een stabiel aantal van 400 tot 500 besmettingen vastgesteld.

"Dat is een plateau", zegt arts-onderzoeker Boghuma Titanji tegen persbureau AP. "Maar wel een hoog plateau." Ze noemt het ook zorgelijk dat de cijfers nog niet afnemen.

Buiten beeld

Daarnaast blijkt uit de cijfers van nieuwe besmettingen dat slechts een kwart van de nieuwe gevallen afkomstig is van mensen die zijn gevonden bij contactonderzoeken van andere patiënten. Dat betekent dat verreweg het grootste deel van de nieuwe patiënten besmet raakte door mensen die nog niet in beeld waren bij hulpverleners.

Ebola kan zich verspreiden door contact met besmette lichaamsvloeistoffen, als bloed, spuug of zweet. Tegen deze variant is nog geen vaccin beschikbaar. Experts hopen dat dat volgend jaar beschikbaar zal zijn en de uitbraak dan kan worden beteugeld.

In vier landen zijn inmiddels besmettingen vastgesteld: naast Congo ook buurlanden Kenia en Uganda en Nigeria in West-Afrika. De bestrijding van de ziekte wordt bemoeilijkt door de ondermaatse gezondheidzorg daar, maar ook door wantrouwen tegenover hulpverleners en conflicten in de regio.

Bedreigde Franse dierentuinaapjes gered na diefstal

2 weeks 3 days ago

In Frankrijk zijn elf aapjes teruggevonden die enkele dagen geleden waren buitgemaakt bij een inbraak in een dierentuin. Twee andere dieren zijn nog niet teruggevonden.

Het gaat om zijdeaapjes en enkele met uitsterven bedreigde pinchéaapjes. In de nacht van maandag op dinsdag werden die geroofd uit de zoo in Lescar, in het zuidwesten van Frankrijk. De daders braken daarvoor deuren open met een beitel en sloegen een raam in met een koevoet.

Hoewel het dierenpark nachtwakers en camerabewaking heeft werd de roof pas de volgende ochtend ontdekt. Toch kwam de politie snel enkele verdachten op het spoor.

Drie personen zijn opgepakt. Het vermoeden is dat zij de dieren voor veel geld op de zwarte markt wilden verkopen. De dieren waren ooit ook in het park geplaatst nadat ze bij dierensmokkelaars in beslag waren genomen.

Goede gezondheid

De dierentuin laat weten blij te zijn met de terugkeer van de apen. "Ze zijn een beetje getraumatiseerd, maar verder in goede gezondheid", schrijft het park. "Kom gerust langs om ze te bekijken."

Het park houdt hoop dat de laatste twee dieren ook nog gevonden zullen worden dankzij het politieonderzoek.

Evacués Olesjky aangekomen op de Krim: 'Eindelijk vrede, we verhongerden'

2 weeks 3 days ago

Het konvooi dat inwoners van de Oekraïense stad Olesjky in veiligheid moet brengen, is aangekomen op de door Rusland bezette Krim. Op beelden was eind van de middag te zien hoe de colonne bussen over het schiereiland richting Rusland reed.

Rusland en Oekraïne hadden na bemiddeling van paus Leo en de Amerikaanse first lady Melania Trump een bestand van enkele dagen afgesproken om de evacuatie mogelijk te maken.

Geëmotioneerd ontvingen de inwoners van de stad vanmorgen de bussen en ambulances die hun vertrek mogelijk maken:

"Gisteren zei mijn dochter nog: 'Waag het niet je te bedenken!' 'Nee, nee,' reageerde ik, 'mijn tassen staan al klaar, ik vertrek'", vertelde een vrouw van wie de kinderen de stad eerder al ontvlucht waren. "Ik vertrek omdat ik ze zo heb gemist."

Zeldzame samenwerking

Olesjky, in het zuiden van Oekraïne, werd op de eerste dag van de Russische invasie in 2022 al bezet en lag sindsdien als frontstad zwaar onder vuur. Nog dagelijks wordt er gevochten, sluipschutters, mijnen en drones bedreigen de bevolking. Van de oorspronkelijk 20.000 inwoners waren er naar schatting nog maar zo'n 2000 achtergebleven.

Het konvooi van 25 bussen en 9 ambulances kon ongeveer 750 van hen meenemen. Het is niet duidelijk hoeveel mensen daadwerkelijk zijn gegaan, van Oekraïense zijde wordt gesproken over enkele honderden.

Voor de achterblijvers liet het konvooi voedsel, medicijnen en brandstof achter. Opvallend genoeg werd daarbij samengewerkt tussen vertegenwoordigers van Rusland en Oekraïne, een zeer ongebruikelijk beeld in de oorlog.

Twee mensen omgekomen

"Eindelijk vrede, we verhongerden", reageerde een inwoner met tranen in zijn ogen toen de bussen met hulp gisterochtend aankwamen. "We hadden alleen courgette, tomaten en wilde groenten, helemaal niets anders."

Een jongeman die werd afgevoerd in een ambulance zei gisteren nog zwaargewond te zijn geraakt door een landmijn. "We hadden hem niet gezien, door de slechte ogen van mijn vader. Mijn benen konden worden gered, maar mijn vader is omgekomen."

Volgens de woordvoerder van het Kremlin zijn er twee doden gevallen bij de evacuatie, onder wie een Russische genist die mijnen verwijderde op de routes richting het evacuatiepunt.

Het konvooi vertrok vanuit Olesjky naar het zuiden, naar de sinds 2014 door Rusland bezette Krim. Vandaar wordt doorgereden naar de Russische stad Anapa. Mensen mogen ervoor kiezen daar te blijven, of kunnen er op een vlucht naar Belarus stappen, om daarvanuit naar Noord-Oekraïne te reizen. De totale reis is dan 1500 kilometer, terwijl het front op een steenworp afstand van Olesjky ligt.

Op de Russische staatstelevisie werd een gesprek met iemand uit Olesjky uitgezonden die van plan is in Rusland te blijven. "Ik wil vrede en rust. Ergens waar je weer als een mens kan leven, niet zoals we de afgelopen jaren hadden."

Een ander zegt juist tegen de Oekraïense tv te willen doorreizen naar Oekraïne. "Mijn familie is in Oekraïne, kinderen en kleinkinderen. Ik heb ze al vijf jaar niet gezien en mis ze zo. Ze wachten op me, ze tellen de uren tot ik er ben.

Sommige achterblijvers wantrouwden de omweg die het konvooi door Rusland neemt. "Mensen zijn bang, bang voor Rusland." Simpelweg de rivier over steken was volgens haar beter geweest. "Ik wil graag naar Oekraïne, daar wachten mijn kinderen. Maar ik blijf bij mijn man. Hij kan niet vliegen."

Een ander liet weten niet haar geboortegrond te willen verlaten, hoewel ze het leven in de stad een nachtmerrie noemde. "Mijn ouders zijn hier geboren, mijn grootouders, overgrootouders, iedereen."

"Het is hun eigen keuze, maar we zullen doen wat we kunnen om humanitaire hulp te bieden", reageerde de Oekraïense begeleider op de berichten van achterblijvers.

Zijn Russische tegenhanger liet later weten dat de reis van het konvooi zonder problemen is verlopen. Het Kremlin waarschuwde evenwel voor al te veel optimisme over deze geslaagde samenwerking. "Dit is een losstaande situatie die je op dit moment niet zomaar kunt vertalen naar het bredere proces."

De oorlog in de rest van het land ging dan ook onverminderd door. Bij een droneaanval op een treinperron in Dnipro vielen zeker vijftien doden en raakten meerdere mensen gewond. Ook elders vielen de afgelopen dag weer doden en gewonden.

Call of Duty verwijdert echte beelden van Koreaanse ramp uit game

2 weeks 3 days ago

Gamemaker Activision haalt beelden van een Koreaanse ramp uit het spel Call of Duty. Nabestaanden waren geschokt dat er voor het spel echte beelden van een dodelijke verdrukking waren gebruikt.

Het ging om korte fragmenten over een incident in 2022 in de wijk Itaewon van Seoul. Daar werden toen 160 personen doodgedrukt in een mensenmassa tijdens een halloweenfeest. Na de lange coronalockdowns waren feestvierders daar massaal op afgekomen, wat in nauwe straatjes leidde tot de tragedie.

De beelden werden door Activision gebruikt om de sfeer te schetsen in het spel Modern Warfare 4. Daarin staat een Noord-Koreaanse invasie van Zuid-Korea centraal.

Excuses

Activision trekt zich de kritiek aan en laat weten de beelden bij de volgende update van het spel te verwijderen, op 12 november. Het bedrijf zegt nooit een verband met de ramp in Itaewon te hebben willen leggen en wilde het leed daar ook niet trivialiseren.

De gamemaker zegt excuses aan te bieden aan gegriefde nabestaanden. Een slachtoffergroep zegt nog geen direct contact met Activision te hebben gehad.

In Zuid-Korea leeft er ook bredere kritiek op het spel, van mensen die een fictieve oorlog met Noord-Korea onkies vinden in een tijd dat de relatie met het land zo slecht is.

A 1982 Modem for $100

2 weeks 3 days ago
[Dave Farquhar] takes a walk down memory lane about the Commodore 1600 VICModem, perhaps the first phone modem to sell for less than $100. Commodore, of course, was famous for …read more
Al Williams

Leo XIV eerste paus die stemt in Amerikaanse verkiezingen

2 weeks 3 days ago

Paus Leo heeft per brief gestemd in de Amerikaanse verkiezingen. Het is voor zover bekend voor het eerst dat een paus een stem uitbrengt bij de verkiezingen van een land. Leo noemt dat in een verklaring een belangrijke burgerplicht.

"De Heilige Vader vindt het belangrijk om het recht en de plicht van elke burger te onderstrepen om mee te doen in het democratische proces", laat het Vaticaan in een verklaring weten. "In lijn met zijn lange gewoonte van actief burgerschap, heeft hij per post gestemd in Chicago."

De 71-jarige Robert Francis Prevost, zoals de paus heette voor zijn uitverkiezing, is geboren in de VS. Hij heeft nog altijd het Amerikaanse staatsburgerschap en heeft na jaren missiewerk in Zuid-Amerika ook een Peruaans paspoort.

Niet kwijtgeraakt

Dat hij als paus het staatshoofd is van een andere natie is niet per definitie een probleem om te stemmen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat bij het accepteren van zo'n functie iemand niet automatisch het Amerikaanse staatsburgerschap verliest, al kan er wel "actief naar gekeken worden" als iemand een functie als staatshoofd, regeringsleider of minister accepteert.

Leo bracht zijn stem uit in zijn geboortestaat Illinois. Daar staat onder meer de toekomst van de Democratische gouverneur Pritzker op het spel en wordt een opvolger gezocht voor de Democratische senator Durbin.

'Recht en plicht'

Voor zover bekend is dit de eerste keer dat een paus heeft gestemd bij een verkiezing in zijn geboorteland. Van Johannes Paulus II, Benedictus XVI en Franciscus is nooit gemeld dat ze stemden in hun geboortelanden, respectievelijk Polen, Duitsland en Argentinië. Ook van de Italiaanse pausen die in de eeuwen voor hen kwamen is niet bekend dat ze bijdroegen aan seculiere verkiezingen.

Een woordvoerder wilde niet zeggen op wie Leo heeft gestemd. In het verleden wisselde Prevost nog wel eens van partij, zo stemde hij in 2008 en 2010 in de Democratische voorverkiezingen, maar vroeg hij in 2012, 2014 en 2016 een stembiljet aan voor de Republikeinse voorverkiezingen. Volgens het Vaticaan heeft hij "als Amerikaanse burger altijd gestemd als hij daartoe gerechtigd was".

Leo heeft een moeizame relatie met de leider van zijn geboorteland. Donald Trump bekritiseerde hem nadat hij had opgeroepen tot vrede in het Midden-Oosten. De president noemde de eerste Amerikaanse paus daarna een slappeling en links-radicaal. Het kan hem niet Leo's stem hebben gekost bij de verkiezingen van aanstaande dinsdag, omdat er geen presidentsverkiezing wordt gehouden.

Beluister onze podcasts over de midterms in de VS

In aanloop naar de midterms op 3 november maken de NOS-collega's van Bureau Washington nieuwe afleveringen van de podcast Amerika Kiest. Beluister ze via NPO Luister of via een ander audioplatform

Groepsfoto op G20-top geschrapt, landen willen niet met Rusland op de foto

2 weeks 3 days ago

De traditionele groepsfoto op de G20-top in de Verenigde Staten is niet doorgegaan vanwege de aanwezigheid van de Russische minister Lavrov van Buitenlandse Zaken. De Amerikaanse regering besloot om het fotomoment maar te schrappen, omdat andere aanwezigen met een boycot dreigden.

Delegaties van een aantal landen die achter Oekraïne staan, waaronder Canada en Australië, wilden in Atlanta niet met Sergej Lavrov op de 'familiefoto', het kiekje met alle deelnemers aan een top. Een aantal delegaties dreigde zelfs weg te lopen, schrijft de Amerikaanse nieuwszender CNN.

Europese functionarissen dachten nog dat er mogelijk twee aparte foto's zouden worden gemaakt, een met Lavrov en een zonder hem. Toen dat niet geval bleek besloot de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken er maar van af te zien, omdat hij niet wilde dat de top overschaduwd zou worden door een foto-rel, zeggen betrokken Amerikaanse diplomaten tegen persbureau AP.

Kans om te praten

Lavrov reageerde gelaten op de controverse. "Als het voor hen vooral belangrijk is hoe je op de foto gaat en naast wie je staat, dan zegt dat genoeg." Hij herhaalde het Russische standpunt dat het met name de Europese vijandigheid is richting Rusland die vredesonderhandelingen in de weg staat.

De Duitse minister Wadephul erkende dat het bezoek van Lavrov aan de top controversieel was, maar noemde het ook een kans om te blijven aandringen op vrede in Oekraïne. "Het is echt tijd om de vijandelijkheden te beëindigen en bespreken hoe dit conflict opgelost kan worden."

Of daar overeenstemming over bereikt zal worden is nog maar de vraag: analisten vrezen dat er vanwege de onderlinge onenigheid over belangrijke dossiers niet eens overeenstemming zal worden bereikt over een gezamenlijke slotverklaring. Naast Oekraïne stonden er ook onder meer de Amerikaanse oorlog met Iran en de invloed van China in Azië op de agenda.

Uitnodiging Poetin

Minister Lavrov waarschuwde dat recente toenadering tussen de VS en zijn land niet betekent dat de lucht is geklaard. Trump mag dan om de hoge brandstofprijzen dieselsancties hebben geschrapt, andere sancties zijn nog van kracht. "De onderliggende vragen zijn niet opgelost", meent Lavrov. "Er zijn niet echte stappen gezet in de relatie met de VS. Maak je geen illusies over de dieseldeal.'

De G20 bestaat uit de negentien landen met de grootste economieën, de Europese Unie en de Afrikaanse Unie. Deze top was een voorbereiding op een bijeenkomst van regeringsleiders volgende maand in de Florida. Daar heeft president Trump zijn Russische ambtgenoot Poetin ook voor uitgenodigd, maar het is nog niet duidelijk of hij komt.

Lavrov zei na afloop aangenaam te hebben gesproken met de Amerikaanse minister Rubio. Wel kort, "want hij had als gastheer ook andere verplichtingen", aldus de Rus.

Duitse media: arrestatie ex-chef geheime dienst zet samenwerking met VS onder druk

2 weeks 3 days ago

De Amerikaanse inlichtingendiensten hebben de Duitse geheime dienst BND gewaarschuwd dat de samenwerking mogelijk wordt herzien. Dat blijkt uit onderzoek van de Duitse omroepen WDR, NDR en dagblad SZ. Aanleiding voor de waarschuwing was de arrestatie van voormalig BND-hoofd August Hanning.

De waarschuwing leidt binnen de BND tot grote zorgen en onrust. Leidinggevenden zouden daarom opdracht hebben gekregen veranderingen in de samenwerking direct te melden. De VS is de belangrijkste inlichtingenpartner van Duitsland.

De VS zegt bij dringende gevallen, zoals terroristische aanslagen, nog wel informatie te blijven verstrekken. Welke informatie niet meer wordt verstrekt, is niet duidelijk. Meerdere medewerkers van de BND hebben tegen Duitse media gezegd de indruk te hebben dat de Amerikanen minder informatie delen en dat de kwaliteit daarvan is afgenomen.

Volgens bronnen binnen de Duitse regering verloopt de samenwerking wel nog normaal. Volgens de Duitse omroepen willen de BND en de Amerikaanse ambassade niet inhoudelijk reageren.

Arrestaties

Hanning en zijn stafchef Manfred D. werden op 6 oktober los van elkaar gearresteerd. De 80-jarige Hanning stond van 1998 tot 2005 aan het hoofd van de BND. Hij wordt onder meer verdacht van spionage, het verkrijgen van staatsgeheimen en landverraad. D. was tot dit voorjaar nog werkzaam voor de Duitse geheime dienst.

Hanning zou jarenlang met hulp van D. toegang hebben gehad tot geheime documenten van de dienst en deze hebben gebruikt om een veiligheidsanalyse op te stellen voor een buitenlandse inlichtingendienst.

D. wordt verdacht van medeplichtigheid aan landverraad. Hij zou Hanning jarenlang hebben geholpen om geheime informatie te verzamelen. D. werkte als persoonlijk assistent van vier BND-hoofden en had daardoor nauwe banden met de top van de dienst. Mogelijk werd hij daardoor minder streng gecontroleerd.

Huiszoeking

Volgens Duitse media zou de recherche honderden aanvullende documenten in beslag hebben genomen in de woning van Hanning. Bij een eerdere huiszoeking werden al 2000 geheime documenten gevonden. Daar zouden onder meer rapporten tussen hebben gezeten over het Iraanse nucleaire programma en het Russische leger. De aanvullende documenten worden nu onderzocht. Ook worden er getuigen gehoord.

De BND doet een intern onderzoek naar hoe de vermoedelijke spionage jarenlang kon plaatsvinden. Hanning ontkent de beschuldigingen.

Winkeliers Den Haag timmeren hun zaken dicht uit angst voor rellen

2 weeks 3 days ago

Uit vrees voor wat morgen mogelijk komen gaat, is een fors aantal Haagse winkeliers vandaag begonnen met het dichttimmeren van hun winkelpuien. Zij nemen daarmee het zekere voor het onzekere en lijken niet te willen afwachten of de verontrustende berichten die op sociale media rondgaan werkelijkheid worden.

Via platforms als Snapchat, Telegram en Instagram is opgeroepen om in verschillende Nederlandse steden de straat op te gaan om te protesteren. Gevreesd wordt dat dit uitloopt op rellen en plunderingen, al is niet duidelijk wie of welke organisatie achter de oproepen zit. Ook is moeilijk in te schatten hoeveel mensen het op de been zal brengen.

Apple-store is al leeg

Dat bij de gemeente Den Haag geen protest is aangemeld, lijkt de ondernemers daar niet veel te zeggen. In Frankrijk, België en Italië liepen demonstraties onlangs uit op grootschalige rellen, waarbij vele winkels werden vernield en geplunderd. De angst na alle berichten op sociale media is dat Den Haag nu aan de beurt is.

Wie door de binnenstad loopt, ziet direct alle voorzorgsmaatregelen die getroffen zijn. Onder meer de winkel van Tommy Hilfiger, de Lego-winkel, een filiaal van modemerk Guess, een Kruidvat-vestiging, een juwelier en de lokale pannenwinkel zijn gebarricadeerd. Sommige winkeliers hebben zelfs al aangekondigd dicht te blijven zodat het personeel thuis kan blijven.

De Haagse Apple-store heeft er op zijn beurt voor gekozen het pand alvast leeg te halen. Op beelden is te zien dat er in de hele winkel geen telefoon of laptop meer te vinden is.

Een groep timmermannen heeft het druk met de voorbereidingen:

Dat de Haagse winkeliers ervoor kiezen om hun panden dicht te timmeren, lijkt op begrip te kunnen rekenen bij het winkelend publiek dat vandaag in het centrum was. "Het is iets wat je niet verwacht in Nederland. Het is on-Nederlands", zegt een vrouw tegen Omroep West.

"Als ik een winkelier zou zijn hier, dan zou ik zeggen: liever een paar duizend euro aan voorbereiding besteden dan dat je later voor tonnen schade hebt en je winkel is geplunderd", voegt haar man daaraan toe. De voorzitter van de winkeliersvereniging zegt dat meerdere ondernemers telefonisch zijn bedreigd. "Ze kregen te horen dat hun winkel zou worden leeggeroofd morgen."

'Het kan snel gaan'

Een timmerman die bezig is met het dichttimmeren van een parfumeriezaak, legt uit hoe hij te werk gaat bij het aanleggen van de barricade. De plinten voor de puien zijn weggehaald, er zijn houten staanders geplaatst en daarna is er volop hout tegen de pui geschroefd. Of het mogelijke relschoppers buiten de deur houdt? "Ze komen overal doorheen, maar we proberen het tegen te houden."

Ondertussen is er nog hoop dat alle voorzorgsmaatregelen achteraf toch niet nodig bleken te zijn. Een winkelier zegt: "Hopelijk gebeurt er helemaal niks morgen, maar met sociale media kan het heel snel gaan."

Na tien jaar meer duisternis in Waddengebied, maar strijd nog niet gestreden

2 weeks 3 days ago

Het is deze week tien jaar geleden dat tientallen organisaties afspraken om de duisternis in het Waddengebied beter te beschermen. In die tijd zijn er een hoop stappen gezet, vinden deskundigen, maar er valt ook nog veel winst te behalen.

In oktober 2016 ondertekenden 43 partijen, variërend van de Rijksoverheid en Staatsbosbeheer tot allerlei natuurorganisaties, een intentieverklaring met de naam Dark Sky Werelderfgoed Waddengebied.

Het samenwerkingsverband zet zich sindsdien in om lichtvervuiling in het Waddengebied tegen te gaan en de duisternis te behouden. Het gaat daarbij om 'overtollig' kunstlicht: buitenverlichting, reclames, verlichte logo's en licht op kantoren.

Volgens ecologen kan lichtvervuiling het bioritme van dieren en planten verstoren. Daarnaast maakt overtollig licht de sterren en planeten minder zichtbaar.

Stappen gezet

An de Wrede van de Friese Milieu Federatie, een koepelorganisatie die zich inzet voor de Friese natuur, ziet dat op verschillende plekken langs de kust bewuster met verlichting wordt omgegaan. "Ik denk dan bijvoorbeeld aan de haven van Harlingen, of aan de eilanden waar groene lantaarnpalen staan", zegt ze tegen Omrop Fryslân.

Maar het kan volgens De Wrede nog veel beter. Een van de grootste problemen is de toenemende hoeveelheid bedrijventerreinen, legt ze uit. Nieuwe gebouwen, parkeerterreinen, reclame en buitenverlichting betekenen ook nieuwe lichtbronnen.

Ruimte voor verbetering

Dat er nog ruimte is voor verbetering, ziet ook Jorian Moree, cultureel geograaf gespecialiseerd in klimaatadaptatie. Hij was de afgelopen jaren betrokken bij projecten gericht op het verminderen van lichtvervuiling.

Volgens Moree spelen gewoonte en gemak een belangrijke rol. Het is makkelijker om alle lichten tegelijk aan te zetten dan voor elk gebouw of terrein te onderzoeken hoeveel lampen er nu echt nodig zijn. "Daar valt nog winst te behalen."

Een van de plekken in het Waddengebied waar 's nachts veel overtollig licht was te vinden, was de haven in Lauwersoog. Er werd onderzocht hoeveel lantaarnpalen, schijnwerpers en verlichte gebouwen er nu eigenlijk in het havengebied waren.

Dat leverde opvallende voorbeelden op. Kades waar 's nachts geen schip lag aangemeerd stonden vol in het licht. In restaurants of gebouwen bij de visafslag die al uren dicht waren, stonden alle lichten nog aan.

De ondernemers besloten in 2023 om iets te doen aan de lichtvervuiling van de haven. Met het zogenoemde masterplan Donkerte willen ze de lichtuitstoot binnen drie jaar met 50 procent verminderen. Een donkere haven zou ook positieve gevolgen hebben voor het Nationaal Park Lauwersmeer daar vlakbij.

Verlichting werd aangepast of dimbaar gemaakt. Op andere plekken werden bewegingssensoren geplaatst, zodat lampen alleen branden als er ook echt iemand aanwezig is.

Melkweg zichtbaar

Tijdens de Nacht van de Nacht, in 2024 een jaarlijkse campagne waarbij gemeenten, bedrijven en huishoudens 's nachts de lichten uitdoen om aandacht te vragen voor lichtvervuiling, werd duidelijk hoeveel effect de aanpassingen in Lauwersoog hadden.

Rijkswaterstaat en Rederij Wagenborg werden gevraagd om een uur lang zoveel mogelijk verlichting in de haven uit te doen. "Toen de bewolking verdween, werd boven Lauwersoog de Melkweg zichtbaar", zegt projectleider Klaas Laansma van het Donkerte-plan. "Uit metingen van onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat er nu minder licht is."

Zeehondencentrum stelt faillissement voorlopig uit na 'overweldigende steun'

2 weeks 3 days ago

Het voormalige Zeehondencentrum Pieterburen vraagt voorlopig geen faillissement aan. Dat heeft het bestuur van het centrum bekendgemaakt. Dankzij "overweldigende steun vanuit de samenleving" kan het zeehondencentrum een voorgenomen aanvraag tot faillissement voorlopig opschorten.

Het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) heeft in drie weken tijd 1,3 miljoen euro aan donaties ontvangen. Ook tekenden meer dan 100.000 mensen een petitie om het centrum te redden. Door alle steun kan het zeehondencentrum voorlopig blijven draaien en is er ruimte ontstaan om te zoeken naar een oplossing voor de toekomst.

Vorig jaar ging het voormalige Zeehondencentrum Pieterburen op in het nieuwe WEC in Lauwersoog. Het nieuwe centrum moest de verouderde zeehondenopvang een "duurzame toekomst" geven, mede door meer ruimte te bieden aan educatie en beleving.

Een faillissement is nog niet volledig van de baan, zegt het WEC, dat benadrukt dat financiële steun de komende tijd nog hard nodig zal zijn. "Elke donatie helpt om het werk door te laten gaan en te bouwen aan een duurzame toekomst. De steun geeft het centrum ook de plicht om alles te doen om te blijven bestaan."

Gesprekken over de toekomst

Vorige week stelde het centrum de faillissementsaanvraag ook al met een week uit. Sindsdien zijn er met verschillende partijen gesprekken gevoerd om het financiële tekort van 2,8 miljoen euro te dichten.

Ook is er gesproken met de schuldeisers en is er volgens het bestuur zicht op een akkoord. Daar komt waarschijnlijk binnen twee weken meer duidelijkheid over. "Een akkoord is een voorwaarde om verder te kunnen werken aan de toekomst", aldus het WEC.

De bouw van het WEC kostte destijds 43,7 miljoen euro - 17,4 miljoen meer dan begroot. In april 2025 openden de deuren, maar de bezoekersaantallen vielen vervolgens tegen. Zo liep de schuld van het WEC op tot zo'n 2,8 miljoen euro, een bedrag dat het centrum niet zomaar zelf kan ophoesten. De opbrengsten uit onder meer entreegelden zijn ongeveer gelijk aan de gemaakte kosten.

Grote steun uit de samenleving

Het zeehondencentrum maakte op 12 oktober bekend dat het voortbestaan op het spel stond en dat het binnen twee weken failliet dreigde te gaan. Het WEC had alle hoop gevestigd op financiële steun van gemeente Het Hogeland en de provincie Groningen, maar die lieten weten geen geld te gaan geven.

Sinds de noodkreet komen voorstanders voor het behoud van het centrum in actie. De donaties stromen binnen en ook zijn er veel inzamelings- en sponsoracties.

Ook partners van het centrum willen dat het blijft bestaan, schrijft RTV Noord. Onder andere WWF-NL, Visit Wadden, de Rijksuniversiteit Groningen en zeehondenwachters stuurden steunbrieven naar de gemeente en provincie.

Het WEC laat vandaag weten "diep geraakt" te zijn door de steun die het tot nu toe heeft gekregen, en zegt "alle tijd en energie" te steken in het vinden van een oplossing.

Spanningen rond Pools Constitutioneel Hof, vliegtuig president Nawrocki keert terug

2 weeks 4 days ago

Een langlopend conflict over de aanstelling van Poolse rechters is uitgelopen op confrontaties tussen politie en betogers bij het Constitutioneel Hof. Media schrijven dat er met voorwerpen naar agenten werd gegooid bij het gebouw in Warschau. De oproerpolitie heeft het terrein ontruimd en afgezet, meerdere mensen zijn opgepakt.

Vanwege de crisis besloot de Poolse president Nawrocki halsoverkop terug te keren naar Polen. Hij was met het vliegtuig onderweg naar Senegal, maar keerde boven Spanje om. "Op zo'n moment moet de president in Polen zijn", schrijft hij op X. "Ik keer terug."

Aanleiding voor de onrust was de schorsing van de voorzitter van het hof, Bogdan Swieczkowski. Die was door de vorige rechts-conservatieve PiS-regering aangesteld en werkt premier Tusk en zijn regering tegen, onder meer bij pogingen de rechtsstaat te herstellen.

Constitutionele crisis

Swieczkowski werd op non-actief gezet door Anna Korwin-Piotrowska, een rechter die dit jaar werd aangesteld door de huidige coalitie. Door hem nu uit zijn functie te dwingen lijkt de regering een langslepende patstelling te willen doorbreken.

De ruzie rond het hof gaat al jaren terug, sinds de conservatief-nationalistische partij PiS op controversiële wijze eigen rechters aanstelde. Toen de PiS in 2023 na acht jaar de macht kwijtraakte, wilde premier Tusk graag het beleid van de PiS-regering terugdraaien. Zijn pro-Europese centrumpartij Burgerplatform (PO) is de grootste partij in de coalitie.

Toen de regering-Tusk dit jaar echter nieuwe rechters aandroeg, weigerde president Nawrocki - die gelieerd is aan de rechts-conservatieve flank - van meerdere kandidaten de eed af te nemen. Zo werd Maciej Berek in oktober benoemd tot rechter, maar was de president niet aanwezig bij het afleggen van zijn eed. Dat leidde tot protesten in Warschau. Ook weigerde Swieczkowski de nieuwe rechters toe te staan hun functie uit te oefenen.

Hoogste rechtscollege

Het Constitutioneel Hof toetst of nieuwe wetten in lijn zijn met de grondwet. Op die manier heeft het hof dus veel macht. Door alle politieke inmenging rond de aanstellingen van rechters is het zeer gepolitiseerd, en hebben weinig Polen nog vertrouwen in het hof.

Als de zittende regering het hof controleert, door bijvoorbeeld loyale rechters te benoemen, dan verdwijnt de onafhankelijke controle op de macht. De regering zou dan wetten kunnen aannemen die de grondwet schenden, doordat het hof ze goedkeurt.

Premier Tusk schrijft in een reactie dat hij de rechtsstaat wil herstellen. "Na jaren van wetteloosheid onder leiding van PiS is dit een moeilijk, soms pijnlijk proces dat daadkrachtig optreden vereist. Er is geen andere weg", schrijft hij op X.

Politieke tegenstanders van Tusk doen het optreden af als een staatsgreep. Het Constitutioneel Hof schrijft op X dat zijn website is overgenomen, de voorzitter zou op onrechtmatige wijze zijn afgezet.

President Nawrocki maakte aan het begin van de nacht zijn opwachting bij het gebouw. Hij baande zich een weg door de betogers en slaagde er in om binnen te komen. Een woordvoerder die daarvan een foto publiceerde noemde het een misdaad dat geprobeerd was Nawrocki de toegang te ontzeggen.

Nawrocki won in juni 2025 de presidentsverkiezingen. Zijn verkiezing was een nek-aan-nekrace met de pro-Europese Trzaskowski, die net als premier Tusk lid is van de partij Burgerplatform (PO). De overwinning van Nawrocki was dan ook een grote tegenvaller voor de regering van premier Tusk.

VS keurt verkoop Patriot-raketten aan Oekraïne goed

2 weeks 4 days ago

De Verenigde Staten heeft de verkoop van 500 Patriot-raketten aan Oekraïne goedgekeurd. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken worden de raketten verkocht voor zo'n 2,1 miljard dollar.

De PAC-3-raketten worden deels betaald door bondgenoten Canada, Duitsland en Noorwegen. Ook worden de verdedigingswapens deels gefinancierd uit een steunlening van de Europese Unie aan Oekraïne.

De VS doneert sinds Donald Trump terug is in het Witte Huis niet langer rechtstreeks wapens en geld aan Oekraïne.

Tekorten

Oekraïne kampt al sinds de zomer met een tekort aan cruciale luchtafweerraketten. Het land is daardoor kwetsbaar voor aanvallen met ballistische raketten uit Rusland en kan ze minder onderscheppen.

Vorige week zei de Oekraïense president Zelensky dat zijn land al bijna een maand wachtte op goedkeuring uit Washington voor de levering van deze cruciale raketten. Hij drong bij de Amerikanen meerdere keren aan op een snelle levering nog voor deze winter.

Advocaat getaserde bezorger: man is gewond en doet aangifte tegen agent

2 weeks 4 days ago

De pakketbezorger die gistermiddag werd getaserd, gaat aangifte doen tegen de betreffende agent. Dat zegt de advocaat van de bezorger, Gerald Roethof. Volgens de advocaat was het taseren in deze situatie in strijd met de geweldsinstructies van de politie.

Verder vertelt Roethof dat zijn cliënt gewond is geraakt. "Hij is net boven zijn edele delen beschoten en nog een tweede keer in zijn buik geraakt." De bezorger, die als zelfstandige werkt, is bij een dokter geweest.

"Daarnaast is mijn cliënt door de stroomschokken gevallen. Daardoor heeft hij een blessure opgelopen. Zijn arm en zijn pols zijn gekneusd en hij kan zijn vingers niet goed bewegen."

Een taser mag alleen gebruikt worden als iemand bijvoorbeeld een wapen bij zich zou hebben of iemand zwaar lichamelijk letsel wil toebrengen, zegt Roethof. Dat was volgens de advocaat allemaal niet aan de orde. "Dus dat geweldsgebruik is ver buiten alle proporties." De politie zegt dat het stroomstootwapen gebruikt mag worden "bij direct dreigende gevaarsituaties". Niet meewerken aan een arrestatie kan zo'n situatie zijn, staat in de ambtsinstructie voor de politie.

De agent zag geen andere manier om de situatie onder controle te krijgen, zei de politie vandaag. De bezorger wilde zijn busje niet verplaatsen en werkte volgens de politie niet mee aan zijn aanhouding.

'Onderzoek nodig'

Op de vraag waarom de bezorger zijn busje niet verplaatste, reageert Roethof dat het gaat om een "meneer die met hard werken op een eerlijke wijze zijn brood wil verdienen". Hij stond inderdaad in een smalle straat om zijn pakketten af te leveren, zegt de advocaat.

"Voordat hij de kans kreeg om te doen wat er gevraagd werd, wilde de agent hem al aanhouden." Zo vroeg de agent de man onder meer om zich te legitimeren. Zijn rijbewijs zat niet in zijn zak, maar lag in de auto, zegt Roethof. Zijn cliënt zou niet de kans hebben gekregen om mee te werken.

Roethof stelt dat de lezing van zijn cliënt anders is dan die van de politie. "Onderzoek moet uitwijzen of de stelling van de agent klopt."

Getuigen vonden taseren onnodig

Stadsomroep AT5 sprak met getuigen. Een van hen is Iris. Zij werkt in een winkel waar de bezorger moest zijn en maakte het hele incident mee. "Ik vind het onterecht hoe de politie heeft gehandeld", zegt ze tegen AT5. "Ook het taseren was zeer onnodig."

Een andere medewerker van dezelfde winkel zegt dat er op die plek "altijd overal busjes geparkeerd staan". Volgens haar is dat niets nieuws. "Ik snap dat je iemand moet aanspreken, maar om dan iemand te arresteren en te taseren, daar snap ik niks van."

De pakketbezorger had zijn handen omhoog, vertelt een andere winkelier. "Ik denk niet dat de bezorger het liet escaleren, ik denk dat de politie dat deed."

Beelden van het incident, gemaakt door omstanders:

Volgens de politie wilde de bezorger zijn busje niet verplaatsen, waarop de agent hem meerdere keren om zijn rijbewijs en identiteitsbewijs vroeg. Vervolgens wilde de agent hem aanhouden en naar een muur leiden. Volgens de politie pakte de man de agent bij zijn pols, maar rukte die zich los en gebruikte hij de taser.

Het incident gebeurde in het drukke winkelgebied van de Negen Straatjes. De politie benadrukt dat een kort videofragment "nooit het complete plaatje" laat zien. "We vragen iedereen niet meteen een oordeel te vellen op basis van maar een deel van de informatie."

De Nederlandse Politiebond wees erop dat het politieoptreden iedere keer wordt getoetst als de politie geweld toepast. "Bij alle incidenten gebeurt dat."

Geen EU-lidmaatschap, wel een nog nauwere samenwerking voor Canada

2 weeks 4 days ago

De relatie tussen de Europese Unie en Canada moet naar het hoogste niveau mogelijk. Dat zei voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen na afloop van de EU-Canadatop in Montreal.

De Europese Unie en Canada zoeken elkaar steeds meer op sinds Trump vorig jaar terugkeerde in het Witte Huis. Beide kregen te maken met Trumps agressieve handelspolitiek in de vorm van hoge importheffingen. Daarnaast dreigde de Amerikaanse president meermaals Canada in te nemen. Datzelfde deed hij met Groenland, autonoom onderdeel van EU-land Denemarken.

Canada en de EU beginnen daarom een nieuwe samenwerking, een Alliantie voor de Toekomst, die weerstand moet kunnen bieden tegen wereldmachten als de VS en China in een tijd van "hevige geopolitieke tegenwind". "Het gaat er tegenwoordig niet om waar een land op de kaart ligt", aldus Von der Leyen, "maar wat dat land bereid is met ons op te bouwen en waar het voor staat."

Energie en grondstoffen

Tijdens de tweedaagse top zijn afspraken gemaakt om intensiever samen te werken op het gebied van onder meer defensie, kunstmatige intelligentie en wetenschap.

Ook gaan de bondgenoten onderzoeken of Canada op lange termijn meer vloeibaar gas (LNG) naar de EU kan exporteren. De EU zoekt naar nieuwe energieleveranciers nu het geen goedkope energie meer in Rusland wil kopen en niet te afhankelijk wil zijn van enkele producenten of geopolitieke ontwikkelingen, zoals het sluiten van de Straat van Hormuz.

Canada kan de EU ook belangrijke grondstoffen bieden, die het landenblok moeten helpen de afhankelijkheid van grondstoffengigant China af te bouwen. Daarnaast moeten barrières die er nu zijn op het gebied van digitale handel verdwijnen, bijvoorbeeld bij de verkoop via internet. Het zijn enkele voorbeelden van een lange lijst van onderwerpen waarbij de samenwerking intensiever wordt.

Weerstand bieden

Canada en de EU zien allebei hoe ze steeds minder kunnen bouwen op hun bondgenoot en belangrijke handelspartner Amerika. Dus trekken ze naar elkaar toe. Om die reden mocht de Canadese premier Carney dit jaar als eerste niet-Europese leider deelnemen aan de Europese Politieke Gemeenschap in Armenië.

Ook kreeg hij een uitnodiging om vorige maand een toespraak te houden in het Europees Parlement. De Canadese premier zei daar dat een EU-Canada-samenwerking niet bedoeld is om "anderen te domineren", maar om weerstand te kunnen bieden tegen wereldmachten. "Zodat niemand onze open markten kan controleren, onze soevereiniteit kan aantasten, onze territoriale integriteit kan bedreigen of onze vrijheden, onze democratieën en onze rechtsstaat kan ondermijnen."

Geen EU-lidmaatschap

Om de steeds intensievere samenwerking te benadrukken, opperde Commissievoorzitter Von der Leyen diezelfde week zelfs een geassocieerd EU-lidmaatschap voor Canada. Een officieus lidmaatschap, een lidmaatschap light, van de Europese Unie. Von der Leyens aankondiging leidde tot verbazing bij veel EU-landen, die niet op de hoogte waren van haar voorstel.

Een geassocieerd lidmaatschap bestaat niet binnen de Europese wetgeving. Om EU-lid te worden moet een land in Europa liggen en een lang toetredingsproces doorlopen. Verschillende lidstaten, waaronder Duitsland en Frankrijk, boden daarom weerstand tegen de term lidmaatschap, waardoor die verdween uit de gezamenlijke slotverklaring na afloop van de top.

Maar Von der Leyen heeft het plan nog niet opgegeven. Tijdens de persconferentie vandaag benoemt ze opnieuw de ambitie om Canada "geassocieerd lid" te maken. Ook Carney spreekt de wens uit om van Canada het eerste "geassocieerde lid" van de EU te maken.

Daarmee is de discussie over welke naam de intensieve samenwerking moet krijgen nog niet voorbij. Het neemt niet weg dat er binnen de EU brede steun is voor de versterkte relatie met Canada. Carney zal komende maand opnieuw deelnemen aan een top voor Europese leiders, in Dublin.

Premier Jetten wil weer doorpraten over belastingplan, maar niet over stikstof

2 weeks 4 days ago

Er wacht een pittige week voor het kabinet, nu de stikstofwet is doorgeschoven en de steun voor het belastingplan nog altijd onzeker is. Toch blijft premier Jetten optimistisch. "Ik zie nog echt kansen" en "we gaan de komende dagen verder praten", zegt hij tijdens zijn wekelijkse persconferentie.

Tegelijkertijd kondigt hij aan op stikstof en abortus niet bereid te zijn "stappen terug te doen". Daarmee is het de vraag of hij JA21, SGP en BBB nog wel aan tafel krijgt. Zij hebben aanpassingen aan de stikstofplannen en het abortusbeleid juist als harde eis gesteld voor de steun aan het minderheidskabinet.

Presentatie stikstofplannen afgeblazen

Opmerkelijk is dat de presentatie van de stikstofplannen van minister Van Essen (Landbouw) vandaag op het allerlaatste moment werd afgeblazen. Hij wilde meer tijd om de opmerkingen van landbouworganisaties LTO en NAJK te verwerken.

Mogelijk speelde de timing van de begrotingsgesprekken met JA21, SGP en BBB daarbij ook een rol. "Alles heeft met alles te maken in de politiek, laten we daar eerlijk over zijn", zegt Van Essen.

Wat is het belastingplan?

Het belastingplan is het fundament van het beleid van het kabinet, omdat daarin staat welke belastingen inwoners de komende jaren moeten betalen. Met dat geld moet het kabinet vervolgens de eigen plannen bekostigen.

Dit kabinet wil de inkomstenbelasting verhogen. Tegelijkertijd staan er in het belastingplan van dit jaar ook maatregelen om de koopkracht te verbeteren. Verder staat er bijvoorbeeld een verhoging van de drinkwaterbelasting in en juist een lagere accijns op benzine. Voor dit pakket moet het minderheidskabinet steun zien te vinden.

Morgen praat het kabinet met Pro en Volt en met ChristenUnie en 50plus erover verder op het Catshuis. Met JA21, BBB en SGP gaat de top van het kabinet videobellen.

Pro en Volt, de optie 'over links', zagen vanochtend nog geen beweging bij het kabinet. De twee partijen willen een lagere inkomstenbelasting en meer belasting op vermogen, maar kregen het kabinet nog niet mee.

50plus en ChristenUnie waren positiever over hun gesprek met de coalitie. Zij zouden samen met Groep Markuszower, een partij waarmee tot nu toe nog niet officieel onderhandeld is, het kabinet aan een meerderheid in de Tweede Kamer kunnen helpen.

Het kabinet zou via die 'derde' weg erop kunnen gokken dat de Eerste Kamer daarna niet voor een chaos met de belastingaanslagen wil zorgen. Maar dat is niet de opzet van het kabinet, bezweert Jetten tijdens de persconferentie. "Wij kijken echt hoe we in de Tweede en de Eerste Kamer een meerderheid kunnen organiseren, zodat we rust krijgen."

Jetten probeert intussen de bal steeds meer bij oppositiepartijen te leggen door te wijzen op de belastingplannen die Nederlanders geld opleveren. Zonder meerderheid gaan die ook niet door. "Succes met uitleggen dat dan de accijnzen aan de pomp niet naar beneden gaan", waarschuwt Jetten de oppositie.

Deadline steeds dichterbij

Zo komt de deadline voor het belastingplan steeds dichterbij. Normaal wordt daar al in augustus over besloten, maar nu is eind oktober nog altijd niet duidelijk wat het plan überhaupt is. Uiterlijk dinsdag wil het kabinet dat naar de Tweede Kamer sturen. De week erop moet de Kamer erover stemmen.

De presentatie van landbouwminister Van Essen over zijn stikstofwet staat nu ook voor volgende week op de rol. Daar is de vraag hoe landbouworganisaties LTO en NJAK gaan reageren. Zij zaten vannacht tot diep in de nacht op het ministerie, maar houden voorlopig hun steun ook nog in hun broekzak en zeggen de laatste versie nog niet gezien te hebben.