NOS Nieuws - Algemeen

De Britse premier Starmer waarschuwt dat het niet zonder gevolgen blijft als blijkt dat een ander land achter de aanvallen op de Joodse gemeenschap in Londen zit.

"Onze boodschap aan Iran of aan elk ander land dat geweld, haat of verdeeldheid in de samenleving zou willen aanwakkeren, is dat dit niet getolereerd zal worden", verklaarde hij op een bijeenkomst.

Reeks antisemitische incidenten

De afgelopen tijd zijn er in het Verenigd Koninkrijk meerdere antisemitische incidenten geweest. Eind maart werden vier ambulances van een Joodse hulporganisatie in brand gestoken. Die werden gebruikt door Hatzola, een non-profitorganisatie die hulp verleent in de wijk Golders Green, waar veel Joodse Britten wonen.

De antiterrorisme-eenheid van de politie liet kort voor de speech van Starmer weten dat er een onderzoek wordt ingesteld naar de brandstichting bij een voormalige synagoge in Londen. Dat ging om een herdenkingsmuur met daarop foto's van slachtoffers van het Iraanse regime.

En eind vorige maand raakten twee Joodse mannen zwaargewond bij een mesaanval in Londen. De 45-jarige verdachte wordt beschuldigd van een dubbele poging tot moord en bezit van een mes.

De brandstichtingen en mesaanval zijn opgeëist door Ashab al-Yamin, een pro-Iraanse islamitische beweging. Er is echter nog geen bevestiging dat deze groep ook echt alle aanvallen heeft uitgevoerd. "We kijken onder meer of een buitenlandse staat achter sommige van deze voorvallen zit", aldus Starmer.

Dreigingsniveau verhoogd

Uit Britse overheidsgegevens blijkt dat het aantal haatmisdrijven tegen de Joodse en de moslimgemeenschap sterk is gestegen in de maanden na de aanval van Hamas op Israël in 2023. Die aanval ontketende de oorlog in Gaza.

De recente incidenten leiden tot onrust binnen de Joodse gemeenschap, die uit ongeveer 300.000 mensen bestaat.

Als gevolg van de incidenten is het landelijke dreigingsniveau voor terrorisme in het VK verhoogd van "aanzienlijk" naar "ernstig".

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) denkt dat het hantavirus zich mogelijk van mens tot mens heeft verspreid aan boord van het cruiseschip Hondius. WHO-deskundige Maria Van Kerkhove zei op een persconferentie in Genève dat de eerste besmetting waarschijnlijk buiten het Nederlandse schip heeft plaatsgevonden, en het virus daarna aan boord is gekomen.

Het Nederlandse echtpaar dat met de cruise meevoer en is overleden is dus mogelijk aan boord van het vaartuig besmet geraakt. Dat is nog niet zeker, het is een aanname van de WHO. Zondag werd bekend dat zeker drie passagiers van het cruiseschip waren overleden door een luchtweginfectie, mogelijk nadat ze een besmetting met het hantavirus hadden opgelopen.

Vannacht zei de WHO in een rapportage dat vijf opvarenden vermoedelijk besmet zijn met het virus. Het moet nog worden vastgesteld of hun symptomen inderdaad het gevolg zijn van het virus. Ook is in de rapportage te lezen dat de Nederlandse vrouw zeker aan de gevolgen van het virus is overleden.

Het stel uit Friesland ging op 1 april in Argentinië aan boord, nadat ze door Zuid-Amerika hadden gereisd. Vijf dagen daarna kreeg de man last van koorts, hoofdpijn en diarree. Nog eens vijf dagen later kreeg de 70-jarige ook ademhalingsproblemen, waarop hij diezelfde dag, op 11 april, overleed. Bijna twee weken later werd zijn lichaam aan land gebracht op Sint-Helena, in de zuidelijke Atlantische Oceaan.

Ook zijn vrouw ging van boord, waarna zij naar Johannesburg in Zuid-Afrika vloog en ziek werd. Daar werd de vrouw van 69 opgenomen in het ziekenhuis, waar ze overleed op 26 april. Airlink, de luchtvaartmaatschappij waarmee de vrouw naar Johannesburg vloog, heeft informatie over de passagiers zoals waar zij aan boord zaten aan de gezondheidsdienst overgedragen. Zo kan er indien nodig bron- en contactonderzoek worden gedaan.

Ook een Duits bemanningslid van het cruiseschip, is overleden. Een 69-jarige Brit ligt nog in een ziekenhuis in Zuid-Afrika.

Het virus wordt normaal gesproken overgedragen via de uitwerpselen van knaagdieren, zoals muizen en ratten. Bij de variant waaraan de Nederlandse vrouw is overleden, is overdracht van mens op mens ook mogelijk. Het gaat dan om mensen die nauw contact met elkaar hebben, zoals een stel dat samen slaapt.

Het cruiseschip ligt al dagen voor anker voor de Kaapverdische hoofdstad Praia. Geen van de opvarenden mag van boord. Naast de 88 passagiers zijn 59 bemanningsleden aan boord, met in totaal 23 nationaliteiten. De autoriteiten van Kaapverdië willen behalve de drie zieke opvarenden niemand van boord laten. De passagiers aan boord zijn verplicht in hun hut te blijven.

Spanje heeft gezegd dat het schip naar de Canarische Eilanden mag varen om aan te meren. Daar kan het worden onderzocht en gedesinfecteerd. Een team van epidemiologen kan vanmiddag het schip inspecteren, hebben de WHO en het Spaanse ministerie van Volksgezondheid afgesproken.

Na dit onderzoek wordt bepaald of het schip inderdaad naar de Canarische Eilanden kan varen.

Het leven in Noorse fjorden wordt bedreigd door de zalmindustrie. Dat blijkt uit onderzoek van een Noors milieu-instituut.

Noorwegen is de grootste zalmproducent ter wereld. Die zalm wordt gekweekt in kooien voor de kust. Per jaar gaat het om 900.000 ton vis, schrijft de krant Verdens Gang. Om de kweek te versnellen krijgt de vis speciale voedingsstoffen toegediend, maar het overgrote deel blijft achter in het zeewater of keert via de uitwerpselen daarin terug.

Volgens het instituut gaat het om 75.000 ton stikstof, 13.000 ton fosfor en 360.000 ton koolstof per jaar, vergelijkbaar met de aanwezigheid daarvan in de ongezuiverde ontlasting van 17,5 tot 30 miljoen mensen. Noorwegen heeft zelf 5,5 miljoen inwoners.

Zuurstofniveau

De voedingsstoffen versterken de algen- en planktongroei in de fjorden, net als kunstmest dat zou doen. Een dichte algenlaag blokkeert zonlicht, waardoor planten op de bodem geen licht meer krijgen en afsterven. Dat veroorzaakt een daling van het zuurstofniveau, met alle gevolgen van dien voor het leven in het fjordenwater. Ook de landbouw en de lozing van afvalwater dragen daaraan bij, maar de zalmkweek wordt als de grootste boosdoener gezien.

De situatie doet zich onder meer voor in 's lands grootste fjord, de Sognefjord, en de op een na grootste, de Hardangerfjord. Bij die laatste zijn de afgelopen winter vergunningsaanvragen voor nieuwe kwekerijen afgewezen. "De fjord kan het niet meer aan", zei een expert tegen de krant.

Een woordvoerder van de Noorse visindustrie zegt dat de industrie zijn beleid niet zal aanpassen. "Elke vorm van voedselproductie heeft zijn footprint en we doen voortdurend ons best om die footprint zo klein mogelijk te maken." Hij wijst erop dat bij deze vorm van voedselindustrie weinig energie nodig is en weinig schoon water wordt gebruikt.

Correctie

In een eerdere versie van dit artikel stond dat er in Noorwegen 900.000 ton vis per dag wordt gekweekt. Dat is onjuist. Het moet 900.000 ton per jaar zijn. Dat is hierboven aangepast.

Bij Russische aanvallen op gascentrales in de Oekraïense regio's Poltava en Kharkiv zijn vannacht vijf mensen omgekomen. Tientallen mensen raakten gewond. Oekraïne voerde op zijn beurt aanvallen uit op een van Ruslands grootste olieraffinaderijen in de stad Kirishi en een defensiecomplex in de stad Cheboksary. Daarbij vielen geen slachtoffers.

Het Russische ministerie van Defensie zegt dat er vannacht zeker 289 Oekraïense drones door het afweersysteem uit de lucht zijn geschoten. De Oekraïense luchtmacht stelt dat Rusland sinds maandag 18.00 uur 11 ballistische raketten en 164 drones op het land heeft afgevuurd. Het grootste deel werd onderschept, maar 8 raketten en 14 drones wisten hun doelen te bereiken.

Staakt-het-vuren

Beide landen kondigden gister eenzijdig een staakt-het-vuren af voor deze week. Rusland meldde als eerste op 8 en 9 mei de wapens te zullen neerleggen. Dat bestand is in het leven geroepen vanwege de Russische Dag van de Overwinning. Op die dag viert Rusland dat het Sovjetleger in 1945 nazi-Duitsland versloeg.

President Zelensky zei daarna op zijn beurt dat zijn land een staakt-het-vuren instelt dat moet ingaan in de nacht van 5 op 6 mei. Hij noemde geen einddatum.

Volgens de Oekraïense president getuigen de nachtelijke Russische aanvallen zo kort na het aankondigen van een staakt-het-vuren van "puur cynisme". "Rusland zou op elk moment kunnen stoppen met aanvallen, en dat zou een einde maken aan de oorlog en aan onze reacties", zei hij in een bericht op X.

Dreiging overwinningsparade

Het Kremlin is bang voor aanslagen tijdens de viering van de Dag van de Overwinning in Moskou. Er zijn extra luchtverdedigingssystemen aangevoerd vanuit gebieden buiten de hoofdstad. Ook worden er nieuwe beperkingen opgelegd voor het gebruik van internet en mobiele verbindingen.

De persoonlijke beveiliging van president Poetin is de afgelopen maanden "drastisch opgevoerd" en sinds het begin van de invasie in Oekraïne verblijft de president geregeld in moderne bunkers, soms wekenlang achter elkaar.

Zelensky liet gisteren doorschemeren dat Kyiv mogelijk drones naar de Russische hoofdstad zou sturen. Rusland dreigt met een "enorme raketaanval op het centrum van Kyiv" als Oekraïne het bestand schendt.

ING treft in de Belgische witwaszaak rond oud-politicus Didier Reynders een schikking voor 1,6 miljoen euro. Dat meldt het Brusselse parket. De bank hoopt "dit hoofdstuk uit het verleden" nu af te sluiten.

Het Belgische parket begon een onderzoek naar ING in april vorig jaar, naar aanleiding van een witwaszaak tegen oud-Eurocommissaris Reynders. Die zou jarenlang met contant geld loten van de Nationale Loterij hebben gekocht, waarna hij de winst op zijn rekening stortte. Ook zou hij jarenlang grote sommen cash hebben gestort op zijn ING-rekening.

De bank werd ervan beticht geen melding hebben gedaan van de 245 contante stortingen en 779 e-Lotto-overschrijvingen van Reynders - in totaal meer dan 1 miljoen euro. Ook de Belgische centrale bank deed vorig jaar aangifte tegen ING België vanwege mogelijke medeplichtigheid aan het witwassen.

Juridische bescherming

In december 2024 kwam naar buiten dat de Belgische politie een onderzoek deed naar Reynders. Het OM had een tip gekregen van de Nationale Loterij en een meldpunt voor verdachte transacties.

Maar justitie zou met het onderzoek gewacht hebben tot het mandaat van de oud-politicus op 1 december 2024 afliep en Reynders zijn juridische bescherming als Europees Commissaris verloor. Hij was sinds 2019 Eurocommissaris voor Justitie. Daarvoor was hij twintig jaar lang minister in België, onder meer van Financiën. Het onderzoek naar hem loopt nog.

Niet eerste schikking ING

Er zijn ook twee voormalig medewerkers van de ING verhoord, over wie het parket nog met een uitspraak moet komen. Met de schikking is de zaak voor de bank afgerond.

In 2018 schikte ING ook met het Nederlandse OM in verband met witwassen Volgens het OM was ING nalatig geweest bij het controleren op en bestrijden van witwassen en het financieren voor terrorisme. ING betaalde toen een recordboete van 775 miljoen euro.

Na de Tweede Wereldoorlog vond grootschalig geweld plaats in Nederlandse interneringskampen waar mensen vastzaten die werden beschuldigd van oorlogsmisdaden en samenwerken met de Duitsers. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar een archief dat al sinds 2023 openbaar is.

In de documenten is te lezen hoe mensen in het kamp dagelijks vernederd, mishandeld en misbruikt werden door bewakers. "De details in deze archieven zijn schokkend", vertelt historicus Ewoud Kieft. "Het gaat om erg sadistisch geweld."

In zijn artikel voor het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies noemt Kieft talloze voorbeelden van de gruwelijke daden. Zo werden gedetineerden in prikkeldraad gewikkeld, gedwongen om wormen te eten of simpelweg doodgeschoten of -geslagen. Vrouwen werden verkracht en aangerand en zwangere vrouwen werden in hun buik geschopt.

Persoonlijk geweld

Het is moeilijk te zeggen hoeveel mensen er vlak na de oorlog precies in de kampen zaten, maar naar schatting van het NIOD ging het om zo'n 140.000 tot 200.000 mensen. Onder de gevangenen waren SS'ers en collaborateurs, maar ook mensen die onterecht gearresteerd waren, bijvoorbeeld omdat ze toevallig een Duitse achternaam hadden.

Soms was het geweld gericht op de gehele groep gedetineerden, maar er was ook sprake van geweld dat heel persoonlijk was, vertelt Kieft. "Bijvoorbeeld bij oorlogsmisdadigers die heel veel verzetsmensen verraden hadden, dan zie je geweld dat echt puur wraak is. Vaak door mensen die er persoonlijk bij betrokken waren."

Archiefbeelden van de interneringskampen:

Kieft kwam het archief op het spoor toen hij onderzoek deed naar een andere zaak. Hij stuitte op honderden verhoren van gedetineerden die in kampen hadden vastgezeten. De verhoren waren onderdeel van een parlementaire enquête die na de Tweede Wereldoorlog werd gehouden, maar de uitkomsten verdwenen vervolgens grotendeels in het archief. Een klein eindrapport was het resultaat van een jaar onderzoek naar het geweld.

"Ik denk dat ik de tweede ben die de stapels heeft doorgewerkt", zegt Kieft. Op de vraag waarom de documenten zolang onopgemerkt zijn gebleven, heeft de historicus geen antwoord. "Wie hierachter heeft gezeten en of het een bewuste keuze is geweest, heb ik niet kunnen vinden."

Vernederen en ontmenselijken

Dat er in de interneringskampen geweld werd gebruikt door bewakers was al bekend, maar de schaal waarop dit gebeurde komt nu pas aan het licht. Volgens Kieft laat het ontdekte materiaal zien hoe wijdverspreid het geweld was en dat het op dagelijkse basis plaatsvond. Ook geven de details van de verhoren weer dat het geweld bedoeld was om te "vernederen" en "ontmenselijken".

Historicus Kieft vindt dat de archieven vooral duidelijk maken dat de situatie na de oorlog anders was dan veel mensen dachten. "In Nederland hebben we heel lang gedacht dat met de bevrijding alles weer helemaal werd zoals vroeger, voor de oorlog. Dit archief laat zien dat het geweld toch nog achter gesloten deuren voortwoekerde in de samenleving."

Geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog?

Abonneer je dan hier op onze nieuwsbrief.

Het aantal gevallen van uitbuiting in het Verenigd Koninkrijk is gestegen tot recordhoogte en zal de komende tien jaar blijven toenemen. Daarvoor waarschuwt de onafhankelijke anti-slavernijcommissaris (IASC) in het land, melden Britse media.

"We dachten altijd dat dit in verre oorden gebeurde, maar het gebeurt ook in het VK", zegt de commissaris. Ze roept de regering op om actie te ondernemen.

Het aantal slachtoffers van moderne slavernij in het VK is vorig jaar met 22 procent toegenomen ten opzichte van het jaar ervoor. Het gaat om ruim 23.000 mensen. Meer dan een vijfde daarvan zijn Britten, gevolgd door Eritreeërs (13 procent) en Vietnamezen (9 procent).

De cijfers zijn gebaseerd op gegevens van meer dan vijftig organisaties. De conclusie die de IASC trekt is dat vooral de gestegen kosten van levensonderhoud, schulden en onzekere werkomstandigheden bijdragen aan de toename. Die verslechterde omstandigheden dragen bij aan de kwetsbaarheid van mensen.

Dringend actie nodig

Volgens de commissie zijn mensensmokkel, gedwongen werk en seksuele uitbuiting steeds moeilijker te ontdekken en moet er dringend actie worden ondernomen tegen criminele organisaties die zich daaraan schuldig maken.

Conflicten in de wereld en de bijkomende vlucht van mensen maken het voor mensensmokkelaars makkelijker om kwetsbare mensen uit te buiten. Het wegvallen van veilige migratieroutes draagt daaraan bij. Ook is het door AI en het gebruik van digitale platforms voor deze criminelen makkelijker geworden om op grote schaal slachtoffers te maken terwijl ze zelf grotendeels buiten beeld blijven.

Volgens anti-slavernijcommissaris Eleanor Lyons laat het rapport zien hoe uitbuiting steeds meer mensen in het Verenigd Koninkrijk treft. Ook ontwikkelt het zich sneller dan erop kan worden gereageerd.

"De kinderen die worden uitgebuit door criminelen zijn vooral Brits", zegt ze tegen de BBC. Uitbuiting gebeurt onder meer via chatfuncties in videogames, waar daders het vertrouwen van kwetsbare kinderen proberen te winnen door bijvoorbeeld tokens voor hen te kopen. Daarmee kunnen de kinderen worden gechanteerd en de criminaliteit in worden gelokt, zegt Lyons.

Doodsbang om te praten

Jongens worden vooral slachtoffer van drugsbendes en criminele organisaties, bij meisjes is het vaak seksuele uitbuiting, zegt Lyons. De afgelopen vijf jaar is het aantal meisjes dat seksueel wordt uitgebuit gestegen met meer dan 50 procent. Ook worden ze steeds jonger slachtoffer, ziet ze.

In het rapport wordt ook gewezen op een toename van "reproductieve slavernij", zoals het gedwongen afstaan van eicellen en draagmoederschap.

Daar komt bij dat slachtoffers "doodsbang zijn om erover te praten" uit angst om in de problemen te komen. Lyons roept de regering op om actiever op te treden. Zo moet er extra geld worden vrijgemaakt voor gespecialiseerde politie-eenheden en moeten bedrijven die zich schuldig maken aan uitbuiting worden beboet. Ook moet er een landelijke campagne komen, zodat mensen de signalen kunnen herkennen en uitbuiting kunnen melden.

Niet alleen in VK

Ook in Nederland verscheen afgelopen najaar een rapport over de toename van het aantal gevallen van uitbuiting. Daarbij ging het vooral om arbeidsuitbuiting en minderjarige slachtoffers van criminelen. Er waren in 2024 zo'n 944 gevallen gemeld. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen sprak van het topje van de ijsberg.

De Europese Unie registreerde in 2024 bijna 10.000 slachtoffers, 8 procent minder dan in 2023. In 12 lidstaten was een toename te zien, in 14 een afname en in een lidstaat bleef het aantal gelijk. Ook in deze cijfers was te zien dat een deel van de slachtoffers uit het land zelf komt, maar de meerderheid - zo'n 65 tot 80 procent - komt van buiten de EU.

Volgens Anti-Slavery International leefden volgens een berekening uit 2022 wereldwijd bijna 50 miljoen mensen in moderne slavernij.

Vandaag wordt op veertien officiële bevrijdingsfestivals in alle provincies in Nederland de bevrijding gevierd en stilgestaan bij het belang van vrijheid. Maar de festivals willen ook andere thema's aankaarten. "Juist in deze complexe tijd heb je artiesten nodig die de maatschappelijke dialoog durven aan te gaan", zegt Ebel Jan van Dijk, directeur van Bevrijdingsfestival Groningen.

Hij vindt het belangrijk dat de bevrijding niet alleen vanuit historisch perspectief wordt gevierd, maar dat er ook stilgestaan wordt bij vraagstukken die jongeren in de huidige maatschappij bezighouden. "We zijn een muziekfestival, maar we willen ook inhoudelijk vrijheid vanuit verschillende perspectieven belichten."

Vast onderdeel van de 5 mei-viering zijn de Ambassadeurs van de Vrijheid, die per helikopter of bus door heel Nederland reizen om op te treden bij een van de bevrijdingsfestivals.

Dit jaar zijn dat zanger Rolf Sanchez, dj La Fuente, zangeres Karsu en De Jostiband, die zijn gekozen door het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Zij treden op bij verschillende festivals in het land. Hoe de bevrijdingsfestivals invulling geven aan deze viering van de vrijheid en welke artiesten komen, bepalen de organisaties zelf en het verschilt per festival.

Te uitgesproken

Rapper Sef vertelde in de documentaire IJsland van VPRO 3voor12 dat hij op de lijst stond om dit jaar Ambassadeur van de Vrijheid te worden, maar dat dat niet door is gegaan omdat hij te uitgesproken zou zijn. Sef heeft vaak op bevrijdingsfestivals opgetreden en maakte daar ook van de gelegenheid gebruik om over zijn overtuigingen te spreken.

"Maar toen werd ik opeens gebeld dat ik niet meer hoefde te komen", zegt Sef. "Het kan niet anders dan dat die keuze is gemaakt op basis van mijn mening over Palestina." Daar is de artiest verbolgen over. "Eigenlijk zeggen ze: je mag wel je mening uiten, maar niet als dat er een is waarvan wij vinden dat die niet thuishoort op Bevrijdingsdag." Hij is daarvan geschrokken en vindt dat "haaks staan op waar Bevrijdingsdag voor bedoeld is".

Sef was naar voren geschoven door de programmeurs van de verschillende bevrijdingsfestivals, legt Hans Laroes uit. Hij is voorzitter van Stichting Bevrijdingsfestivals Nederland. "In het geval van Sef hadden wij een verschil van mening met het comité over de ambassadeur", zegt Laroes. "Hij past bij de waarden van de bevrijdingsfestivals, maar het comité heeft een andere keuze gemaakt".

Volgens het comité is Sef buiten de selectie is gevallen mede omdat er vorig jaar kritiek was op de keuze voor de ambassadeurs. Zo hadden toenmalig ambassadeurs S10 en Zoë Tauran zich uitgesproken over Gaza. Daarom kiest het Nationaal Comité 4 en 5 mei naar eigen zeggen dit jaar "voor ambassadeurs die minder uitgesproken zijn over maatschappelijke issues en huidige internationale conflicten".

Geen bijzaak

In de kernwaarden van de bevrijdingsfestivalkoepel staat dat "meerstemmigheid geen bijzaak, maar een voorwaarde voor een open en vrije samenleving is". De stichting vraagt artiesten die op bevrijdingsfestivals optreden aandacht te besteden aan wat vrijheid voor hen betekent. Hoe artiesten dat doen bepalen ze zelf, zegt Laroes.

Waar het Comité 4 en 5 mei kiest voor ambassadeurs die minder uitgesproken zijn, heeft het Groningse bevrijdingsfestival bewust artiesten geboekt die een maatschappelijke, activistische boodschap uitdragen, zegt directeur Ebel Jan van Dijk. Onder anderen Sef, Elmer en Sophie Straat, die bekend is van haar protestliederen, treden er op.

"Wij willen ook inhoudelijk vrijheid vanuit verschillende perspectieven belichten. 5 mei, het moment waarop we bevrijd zijn, is het perfecte moment om stil te staan bij de historie", vindt Van Dijk. De dag gaat volgens hem ook om het aansnijden van thema's als solidariteit, inclusie en het plaatsen van vrijheid in een breder perspectief.

Hij vindt Sef juist een van de meest geschikte artiesten voor het festival. Volgens hem is een festival bij uitstek de plek om je uit te spreken. "Als het aan mij ligt, maken we van het bevrijdingsfestival een vrijheidsfestival", besluit hij.

Het nieuwe vakantieverblijf van een stichting voor kinderen en jongeren met een beperking in Heel (Limburg) blijkt toch in brand gestoken. Dat bevestigt de politie.

Het gebouw van Stichting Wigwam is bedoeld voor kinderen met een verstandelijke beperking en was vijf dagen in gebruik toen het in de nacht van 21 op 22 april in vlammen opging. De brandweer concludeerde dat de brand was ontstaan in de airco.

Uit forensisch onderzoek blijkt bij nader inzien dat sprake is van brandstichting. Er is voor zover bekend nog geen verdachte in beeld, laat een politiewoordvoerder weten. "We zagen het niet aankomen. Dat kwam heel hard binnen", zegt directeur-bestuurder Margo de Kock tegen L1 Nieuws.

Alles kwijt

De directeur werd die nacht in april om 04.45 uur uit bed gebeld. "Ik dacht eerst dat ik had gedroomd. Bij aankomst zag het er nog oké uit, maar vanbinnen was het een ravage. Het gebouw moest tot aan de staalconstructie worden afgebroken. De inboedel, het speelgoed, we zijn alles kwijt."

Het gebouw voor de brand:

Omdat de brand is aangestoken, krijgt de stichting de kosten van het gebouw vergoed. "Maar het duurt jaren voordat het er staat zoals het was. In de tussentijd kunnen we ons behelpen met een tent. We hopen in de meivakantie van 2027 in het nieuwe gebouw te kunnen beginnen."

Al het aangepaste speelgoed en de speciale prikkelarme ruimtes worden niet door de verzekering vergoed. Volgens de directeur is daar zo'n 70.000 euro voor nodig. "Via de website werd al 7000 euro opgehaald", aldus De Kock.

5 euro

Ondertussen gaan vakanties voor jongeren met een beperking gewoon door. "Afgelopen vrijdag rondden we onze survivalweek af. Een van de jongeren haalde uit zijn eigen portemonnee 5 euro om te doneren aan de heropbouw. Lief hè?"

De stichting maakt zich zorgen om het feit dat er nog geen verdachte in beeld is. "Want we weten niet wat die gaat doen als het nieuwe gebouw er staat", aldus De Kock.

De schietpartij die in Oklahoma op zondagavond 23 mensen verwondde was een uit de hand gelopen ruzie, zegt een getuige tegen persbureau AP.

De 18-jarige Jeremiah Smith zei dat het begon met een groep jonge vrouwen die ruzie kreeg op het feest waar veel jongeren aanwezig waren. Kort daarna zouden schoten te horen zijn geweest. "Iedereen werd bang, mannen en vrouwen waren in paniek, mensen zagen hun vrienden vluchten", zegt Smith.

"De adrenaline gierde zo door mijn lichaam dat ik alleen maar bezig was met anderen helpen totdat de politie kwam", zegt getuige Michael Triplet, die geraakt werd door een kogel. Triplet zegt dat hij het stukje kogel dat in zijn been achterbleef eruit heeft getrokken.

Het feest vond plaats bij Arcadia Lake, een populair recreatiegebied zo'n 20 kilometer ten noorden van Oklahoma City. Volgens de burgemeester was er niet om toestemming gevraagd om het feest te organiseren.

Sommige gewonden hebben schotwonden. Volgens AP verkeren drie slachtoffers in kritieke toestand.

De lokale politie zegt dat het onderzoek nog loopt en wil niets delen over eventuele verdachten. De politie benadrukt dat er geen dreiging meer is.

Steeds meer mensen zijn elk jaar betaald vrij op Bevrijdingsdag. Dit wordt steeds vaker vastgelegd in cao's. Het Financieele Dagblad vroeg werkgeversorganisatie AWVN hoe vaak dit nu wordt afgesproken.

In 2022 stond dit nog in 8 procent van de cao's. Vorig jaar is het percentage gestegen naar 13 procent. Rijks- en gemeenteambtenaren maar ook leraren werken bijvoorbeeld niet vandaag. Hoewel het om een beperkt aantal cao's gaat, vallen er wel veel werknemers onder.

Sinds dit jaar zijn bovendien ook de meeste kinderdagopvanglocaties gesloten. Het is niet uitgesloten dat de druk op werkgevers toeneemt om van 5 mei een betaalde vrije dag te maken nu veel opvang voor kinderen niet meer mogelijk is.

Officiële feestdag

In de jaren 50 is afgesproken dat de meeste werknemers betaald vrij zijn op 5 mei in lustrumjaren, dus eens in de vijf jaar. Maar sinds Bevrijdingsdag in 1990 een officiële feestdag werd, laait de discussie elk jaar weer op om hier ook een betaalde feestdag van te maken.

Dit stuit op weerstand bij werkgevers omdat dit veel geld zou kosten. De AWVN pleit wel voor flexibelere vrije feestdagen. Zo kunnen mensen zelf bepalen wanneer ze vrij zijn, bijvoorbeeld met Pinksteren of met het Eid al-Fitr, ook wel het Suikerfeest.

Minder vrije dagen in Nederland

In Nederland hebben we acht vrije feestdagen, buiten de feestdagen die op zondag vallen. Dat is minder dan in landen om ons heen. Zo hebben de Belgen tien vrije feestdagen. Bovendien moeten werknemers daar gecompenseerd worden met een extra vrije dag als een van die feestdagen in een weekend valt.

In Oostenrijk is een prominente politicus veroordeeld voor ambtsmisbruik. August Wöginger, de fractieleider van regeringspartij ÖVP, kreeg in de rechtbank van Linz een voorwaardelijke celstraf van zeven maanden en een boete van 43.200 euro opgelegd. Nadat hij schuldig was bevonden, maakte Wöginger bekend af te treden als fractievoorzitter.

De zaak draaide om Wögingers succesvolle poging een partijgenoot in het bestuur te krijgen van een regionaal belastingkantoor. Hij zou daar in 2017 bij de toenmalige secretaris-generaal van het ministerie van Financiën, Thomas Schmid, voor hebben gelobbyd. Vervolgens kreeg de partijgenoot, die burgemeester was, ook daadwerkelijk de baan.

"Het is ons gelukt", appte Schmid opgetogen naar Wöginger, zo werd duidelijk tijdens de rechtszaak, schrijft tijdschrift Profil. "De burgemeester is je wat verschuldigd." Wöginger toonde zich vervolgens verheugd in een bericht met blije emoji's en kapitalen. "Echt geweldig!! Ben helemaal blij. Dank je wel." "Geen probleem", reageerde Schmid. "Ik ben ook blij dat het gelukt is!"

Volgens het Openbaar Ministerie dat zich bezighoudt met economische zaken en corruptie kreeg de ÖVP'er de baan, terwijl hij maar beperkte ervaring had. Een andere sollicitant werd gepasseerd nadat Schmid twee leden van de sollicitatiecommissie had benaderd. Het College Gelijke Behandeling oordeelde eerder dat deze kandidaat geschikter zou zijn geweest voor de functie.

Publiek vertrouwen

Verhalen over vriendjespolitiek en ambtsmisbruik achtervolgen regeringspartij ÖVP al langer. Onder leiding van Sebastian Kurz, tussen 2017 en 2021 twee keer bondskanselier, werden de conservatieven geplaagd door schandalen, met verschillende rechtszaken tot gevolg. Zelf werd Kurz veroordeeld voor meineed en daarvan ook weer vrijgesproken.

Dat ambtsmisbruik nu tot een veroordeling leidt, is in Oostenrijk zeldzaam. De rechter benadrukte in de uitspraak het belang van publiek vertrouwen in overheidsinstellingen. Zonder dat vertrouwen zullen de beste kandidaten minder geneigd zijn te solliciteren, redeneerde ze. "Om het vertrouwen van de bevolking te versterken, is een tastbare sanctie nodig."

Naast Wöginger werden ook de twee leden van de sollicitatiecommissie schuldig bevonden. Zij kregen dezelfde voorwaardelijke celstraf en boete opgelegd. Schmid ging vrijuit omdat hij tegen zijn voormalige ÖVP-bondgenoten getuigde. Nu Wöginger mede door die getuigenis schuldig is bevonden, lijken andere strafzaken waarvoor Schmid verklaringen aflegde, ook kansrijker.

Wöginger, al decennia een prominent gezicht in de Oostenrijkse politiek, blijft erbij onschuldig te zijn en gaat in hoger beroep. Na de uitspraak heeft hij zijn functie als fractieleider in het Oostenrijkse parlement neergelegd. Wel wil hij aanblijven als parlementslid. Wöginger is sinds 2002 lid van het Oostenrijkse lagerhuis.

Goedemorgen! Vandaag wordt door het hele land de vrijheid gevierd, het is Bevrijdingsdag. En in Scheveningen is bij het Oranjehotel een solidariteitsbijeenkomst voor Iraanse politieke gevangenen.

Eerst het weer: in het zuiden en oosten komen perioden met regen voor. In het noordwesten is het droog met ruimte voor de zon, de maxima liggen tussen de 12 en 15 graden. Vannacht en morgen valt in de zuidoostelijke helft van het land langdurig regen en is het ronduit kil. Elders is soms ruimte voor de zon.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier de situatie op het spoor.

Wat kan je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Nederlandse vrouw die is overleden na een mogelijke uitbraak van het hantavirus op een Nederlands cruiseschip, was inderdaad met het virus besmet. Dat bevestigt de wereldgezondheidsorganisatie WHO in een eerste rapportage.

Drie mensen zijn overleden na de mogelijke uitbraak van het virus op het Nederlandse cruiseschip de Hondius, onder wie de vrouw, haar echtgenoot en een Duitse vrouw.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Ambassadeurs van de Vrijheid, De Jostiband, bezochten in aanloop naar Bevrijdingsdag Slot Hartheim in Oostenrijk. Dit was een nazi-vernietigingscentrum. Tussen 1940 en 1944 werden hier zo'n 30.000 mensen vermoord, voornamelijk psychiatrische patiënten en gehandicapten.

Fijne dag!

Negen mijnwerkers zijn omgekomen door een explosie in een kolenmijn in de gemeente Sutatausa in Centraal-Colombia.

Volgens autoriteiten ontstond de explosie vermoedelijk door opgehoopte gassen. In totaal waren er volgens de Colombiaanse krant El Tiempo vijftien mijnwerkers betrokken bij het ongeluk.

Zes konden bevrijd worden en zijn naar een ziekenhuis gebracht. De mijnwerkers werkten volgens de krant op een diepte van ongeveer 600 meter.

Mijnongelukken komen vaker voor in Colombia: bij een ongeluk in dezelfde gemeente kwamen in 2023 meer dan twintig mensen om.

Bij een explosie in een vuurwerkfabriek in de provincie Hunan, in het zuiden van China, zijn zeker 26 mensen om het leven gekomen en 61 mensen gewond geraakt, melden Chinese staatsmedia. De vuurwerkfabriek staat in de stad Liuyang, die ook wel 'de vuurwerkhoofdstad van China' wordt genoemd. Er staan duizenden vuurwerkfabrieken.

Omwonenden filmden de explosie:

De explosie was gisteren rond 16.45 uur lokale tijd. De oorzaak wordt onderzocht. De regering stuurde na het ongeval bijna vijfhonderd reddingswerkers naar het gebied om te zoeken naar vermisten. Die zoektocht is inmiddels "zo goed als afgerond".

Omwonenden zijn geëvacueerd en in een straal van 3 kilometer om de fabriek mocht niemand komen, omdat twee opslagplaatsen voor buskruit op het terrein ook dreigden te ontploffen. Tijdens een persconferentie werd benadrukt dat het hierdoor een linke operatie is voor de reddingswerkers en de brandweer.

Door de kracht van de explosie sneuvelden deuren en ramen in nabijgelegen dorpen. Ook melden bewoners dat wegen zijn bezaaid met stukken steen, meldt de South China Morning Post. Experts van het ministerie voor Noodsituatiebeheer zijn naar het gebied gestuurd ter ondersteuning.

President Xi Jinping, die zich doorgaans alleen uitspreekt bij heel grote rampen, eiste dat er na de reddingsoperatie een snel onderzoek komt naar de oorzaak en benadrukte dat de verantwoordelijken ter verantwoording moeten worden geroepen. Ook moeten autoriteiten in alle regio's lering trekken uit het ongeluk, meldt hij.

Gabi Verberg, correspondent Oost-Azië:

"Al meer dan 1400 jaar wordt er vuurwerk gemaakt in Liuyang, ook wel de vuurwerkhoofdstad van China genoemd. De voor Chinese begrippen kleine stad kent een grote vuurwerkindustrie waar honderdduizenden mensen werken. In de stad wordt vuurwerk gemaakt dat de hele wereld over gaat.

Wie er woont, moet wel van knallen houden. Vuurwerk wordt er namelijk niet alleen tijdens het Chinese Nieuwjaar afgestoken, maar het hele jaar door, om de nieuwe producten te laten zien en om de toeristen te geven waar ze voor komen. Het is dan ook niet de eerste keer dat er ongelukken gebeuren met vuurwerk in Liuyang.

Om de geschiedenis en de identiteit van de stad levendig te houden, maar het risico op ongelukken zoals deze te verkleinen, is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de veiligheid. Zo zijn er strengere veiligheidseisen aan bijvoorbeeld verpakkingsmateriaal en opslag. Ook wordt in Liuyang flink geëxperimenteerd met droneshows ter vervanging van vuurwerkshows."

De wereldgezondheidsorganisatie WHO zegt in een rapportage over de uitbraak van het hantavirus op het Nederlands cruiseschip Hondius dat vijf zieke opvarenden als verdachte gevallen worden beschouwd. Gisteren kon al met zekerheid worden gezegd dat een Britse man het virus had opgelopen. Hij wordt in een ziekenhuis in Johannesburg (Zuid-Afrika) verpleegd. De WHO zegt dat ook van een gestorven Nederlandse vrouw nu zeker is dat zij met het virus was besmet.

Bij de vijf vermoedelijke gevallen zijn symptomen vastgesteld die op een besmetting kunnen duiden, maar het moet nog worden vastgesteld of het hantavirus de oorzaak was. Een van die opvarenden was de echtgenoot van de Nederlandse vrouw. Hij stierf op 11 april aan boord van het cruiseschip. De doodsoorzaak kon niet onmiddellijk worden vastgesteld.

Het stel was op 1 april in Argentinië aan boord gegaan na een rondreis door Zuid-Amerika. De man kreeg op 6 april last van koorts, hoofdpijn en milde diarree. Op 11 april kwamen daar ademhalingsproblemen bij. Hij stierf diezelfde dag. Zijn lichaam is dertien dagen later aan land gebracht op Sint-Helena in de zuidelijke Atlantische Oceaan. Zijn vrouw ging daar ook van boord. Tijdens de thuisreis naar Nederland werd ze ziek. Ze stierf op 26 april in een ziekenhuis in Johannesburg.

De andere verdachte gevallen zijn een overleden Duitse vrouw, van wie het lichaam nog aan boord is, en drie andere opvarenden. Die hebben hoge koorts en maag- en darmklachten. Onder hen zijn twee bemanningsleden: een Nederlander en een Brit. Volgens de rederij, het Nederlandse bedrijf Oceanwide Expeditions, hebben ze ook ademhalingsproblemen en hebben ze dringend medische zorg nodig.

Passagiers moeten in hut blijven

Het schip ligt al dagen voor anker voor de Kaapverdische hoofdstad Praia en passagiers en crewleden mogen niet van boord. De Hondius heeft volgens de WHO 88 passagiers en 59 bemanningsleden aan boord met 23 nationaliteiten.

De Kaapverdische autoriteiten willen de passagiers niet aan land laten, met uitzondering van de drie zieke opvarenden. Het plan is om door te varen naar Tenerife, een van de Canarische Eilanden, aldus de rederij. Daar zou een verdere medische screening kunnen plaatsvinden, waarbij behalve de WHO ook Nederlandse gezondheidsautorititeiten betrokken zouden kunnen zijn.

Een opvarende maakte deze opname. De vrouw in het rood die van boord gaat is vermoedelijk een Kaapverdische arts:

Passagiers is opgedragen zo veel mogelijk afstand van elkaar te houden en in hun eigen hutten te blijven. Alle passagiers aan boord zijn getest, maar de resultaten daarvan zijn nog niet bekend.

Aan boord is ook de Vlaamse passagier Helene Goessaert, schrijft de VRT. Volgens haar is er van paniek geen sprake. "Ik kan natuurlijk niet voor mijn medepassagiers spreken, maar we hebben op dit schip vaker woelig water gehad dan niet. Ik denk dat de mensen aan boord dus wel tegen een stootje kunnen."

Ze is tevreden over de informatievoorziening door de organisatie: "Die is accuraat. Voor het overige is het afwachten."

Een Amerikaanse reisblogger die meereist op de cruise deed gisteren zijn verhaal in een videoboodschap. Hij blijft er een stuk minder kalm onder:

Het cruiseschip vertrok op 1 april uit Argentinië voor een reis naar Sint-Helena en andere eilanden. Vanaf Sint-Helena ging het verder naar Kaapverdië.

Wat is het hantavirus?

Er bestaan verschillende soorten hantavirussen. Vooral muizen en ratten kunnen deze virussen bij zich dragen. Ze kunnen het virus overdragen op mensen, bijvoorbeeld als mensen ingedroogde urine- of poepdeeltjes inademen. In Nederland gebeurt dit heel weinig. De klachten (als spierpijn, hoofdpijn, koorts, misselijkheid) zijn meestal mild.

In de rest van Europa komen ook andere hantavirussen voor. Deze geven in de meeste gevallen vergelijkbare klachten. Bij een variant die voorkomt in de Balkanlanden (het dobravavirus), wordt vaker een ernstiger ziekteverloop gezien. In Europa sterft minder dan 1 procent van de patiënten aan de gevolgen van een besmetting.

Sommige hantavirussen die in Noord- en Zuid-Amerika voorkomen, kunnen ernstigere ziektebeelden veroorzaken. Een voorbeeld daarvan is het andesvirus. Hierbij kunnen mensen hoge koorts en ademhalingsproblemen krijgen. Later kan dat leiden tot ernstige longproblemen en hartfalen. 30 tot 50 procent van de patiënten kan daaraan overlijden. Buiten Noord- en Zuid-Amerika komen deze hantavirussen niet voor.

Actrice Blake Lively en acteur en regisseur Justin Baldoni hebben na twee jaar de strijdbijl begraven. Het tweetal heeft een schikking getroffen. Hiermee zijn de rechtszaken die de twee hadden aangespannen van de baan en komt een einde aan een zeer publieke juridische strijd waarbij ook de beroemde vrienden van de twee betrokken raakten.

Lively (38) en Baldoni (42) werkten samen voor de film It Ends With Us, die in 2024 uitkwam. Ze speelden hoofdrollen in de film, die door Baldoni werd geregisseerd. Kort na de opnames betichtte de actrice Baldoni van grensoverschrijdend gedrag en weigerde ze op publiciteitstour met hem te gaan.

Lively begon een rechtszaak waarin ze haar mede-acteur beschuldigde van intimidatie, seksueel wangedrag en het op touw zetten van een lastercampagne tegen haar. Hij ontkende en klaagde Lively op zijn beurt aan voor smaad.

Huiselijk geweld

In de film is een gepassioneerde relatie te zien tussen twee personen die met elkaar zijn getrouwd. Het mannelijke hoofdpersonage wordt gewelddadig en met hulp van een eerdere liefde, verlaat het door Lively gespeelde personage hem uiteindelijk.

In een gezamenlijke verklaring zeggen Lively en Baldoni trots te zijn op de film en de aandacht die daarmee wordt gevestigd op huiselijk geweld. Wel stellen ze "te erkennen dat het maakproces uitdagingen met zich meebracht en dat de zorgen die Lively heeft geuit gehoord moesten worden. We blijven ons onverminderd inzetten voor een werkplek die vrij is van ongepast gedrag."

Ze zeggen te hopen dat de schikking een vorm van afsluiting biedt en "alle betrokkenen in staat stelt constructief en vredig verder te kunnen gaan".

Door de zaak kwamen details over hun privélevens naar buiten. Zo werden appjes en e-mails openbaar die de twee stuurden naar hun beroemde vrienden of die beroemde vrienden over hen stuurden. Onder hen waren ook zangeres Taylor Swift, die een goede vriendin is van Lively, en de man van Lively, acteur Ryan Reynolds.

Steun

Daarnaast spraken veel mensen hun steun uit aan vooral Lively zoals mede-actrice in de film Jenny Slate, komiek Amy Schumer en regisseurs Paul Feig en Shawn Levy.

Lively spande eind 2024 de rechtszaak aan tegen Baldoni, die op zijn beurt een zaak aanspande wegens smaad tegen Lively, haar echtgenoot Ryan Reynolds en hun pr-adviseur. Vorig jaar maakte de rechter al een eind aan de zaak van Baldoni tegen Lively. En vorige maand werd ook het grootste deel van Lively's klachten door de rechter naar de prullenbak verwezen.

In de rechtszaak zei Lively dat Baldoni haar tijdens een scène in de film ongevraagd knuffelde en kuste. De rechter stelde het logisch te vinden dat "er ruimte wordt genomen om te experimenteren met de grenzen van een afgesproken script, zonder dat iemand aansprakelijk wordt gesteld voor seksuele intimidatie".

Alleen Lively's klachten over smaad en contractbreuk bleven staan. Lively's advocaat suggereerde daarna dat een schikking tot de mogelijkheden behoorde. Volgens advocaat Sigrid McCawley was al voldoende aangetoond dat "de handleiding voor digitale lastercampagnes nu openbaar is" en dat "nu bekend is wie daar achter zitten".

Het Bevrijdingsvuur is traditiegetrouw kort na middernacht ontstoken voor het historische Hotel de Wereld in Wageningen. Daar werd op 5 mei 1945 het bevel van aftocht van de Duitse bezetter getekend.

Dit jaar werd het vuur ontstoken door de Wageningse burgemeester Vermeulen, de 105-jarige Nederlandse oorlogsveteraan Johan Geneuglijk en de 103-jarige Britse oorlogsveteraan Robbie Hall. "De bevrijding heeft een heleboel offers gevraagd en dat mogen we nooit vergeten", zei Geneuglijk.

Bekijk hier hoe het vuur wordt ontstoken:

De rode draad voor het programma in de avond waren de ervaringen van Klaartje de Zwarte-Walvisch in kamp Vught. De Joodse vrouw werd er in 1943 gevangengezet en later gedeporteerd en vermoord in vernietigingskamp Sobibor. Actrice Hanna van Vliet kroop in de huid van de vrouw aan de hand van het dagboek dat De Zwarte-Walvisch schreef in kamp Vught.

Na het ontsteken van het vuur, startte een groep estafettelopers die het vuur naar andere Nederlandse gemeenten bracht. Zo'n 2500 lopers doen daaraan mee.

Dit jaar begint de viering van de bevrijding in de stad Utrecht. In de Domkerk draagt schrijver en televisiemaker Splinter Chabot zijn 5 mei-lezing voor. Vervolgens steekt Chabot samen met minister-president Jetten het Bevrijdingsvuur aan op het Bevrijdingsfestival Utrecht. Daarmee zijn alle veertien bevrijdingsfestivals in Nederland officieel van start gegaan. De start in Utrecht is vanaf 13.20 uur live te volgen bij de NOS.

Als we iets geleerd hebben de laatste tijd, is het dat we veel te afhankelijk zijn. Dat zei Commissievoorzitter Von der Leyen vandaag op een top voor Europese leiders in Armenië. "Een pijnlijke les." De top vindt plaats een paar dagen nadat Trump aankondigde militairen uit Duitsland terug te trekken.

Je voelt dat het continent onder hoge druk staat, zegt een betrokken EU-ambtenaar over de sfeer tijdens de vergadering. "Of het nu om energie gaat, buitenlandse beïnvloeding in sommige regio's, het conflict in het Midden-Oosten of de oorlog in Oekraïne."

Vanwege de zorgen kwamen vandaag meer dan veertig Europese leiders samen in Jerevan, de hoofdstad van Armenië, voor de Europese Politieke Gemeenschap (EPG). De EPG is een idee van de Franse president Macron, die na de Russische inval in Oekraïne een informele overlegvorm zocht om over de Europese veiligheid te spreken buiten de NAVO en EU om.

Speciale gast

Het idee werd in eerste instantie met scepsis ontvangen, maar de top vandaag in Armenië is al de achtste editie. Europese leiders blijven zich elk half jaar melden om met hun collega's over de staat van het continent te spreken.

"Deze top is vooral belangrijk voor landen die niet in de Europese Unie zitten," zegt de Montenegrijnse president Milatović daarover. De EPG is veel breder dan de EU. Ook landen als het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Oekraïne en dus Armenië en Montenegro nemen deel.

En voor het eerst mocht vandaag ook een niet-Europees land meepraten. Mark Carney, de premier van Canada, schoof aan als gast. "We zijn het meest Europese land van alle niet-Europese landen," beschrijft Carney de Canadese band met Europa tijdens de opening van de plenaire vergadering.

Net als Europese landen worstelt Canada met de relatie met de onberekenbare Amerikanen. En dus wil Carney de banden met de Europeanen verder aanhalen op het gebied van veiligheid en economie. Die wens is wederzijds. Veel Europese landen zien Canada als geestverwant.

Trump

Dat de Amerikanen een moeilijke partner zijn, bleek ook deze week weer. Trump kondigde aan minstens 5000 militairen terug te trekken uit Duitsland nadat Merz zich negatief uitliet over de Amerikaanse acties in Iran.

Merz was een van de leiders die vandaag ontbraken. Hij zegde eergisteren af vanwege 'andere verplichtingen'. Toch drukte de aankondiging van Trump een stempel op de top. EU-buitenlandchef Kaja Kallas zei bij binnenkomst verrast te zijn door de timing van Trumps boodschap.

Mark Rutte, ook aanwezig in Jerevan, wilde er weinig over kwijt. Wel zei hij dat Europese landen "de boodschap van Trump hebben begrepen". Daarmee doelt hij op de afspraken die Europese landen hebben met de Amerikanen over het gebruik van Europese legerbases voor de oorlog in Iran.

Trump haalde afgelopen weken uit naar landen van wie hij naar zijn mening te laat toestemming kreeg voor gebruik van een legerbasis voor de oorlog in Iran.

Vredesdeal

Ook Jetten was niet in Jerevan: hij bleef in Nederland voor de Dodenherdenking. Een vervanger sturen mag niet, al werd er vandaag een uitzondering gemaakt voor Turkije. Dat land stuurde zijn vicepresident in plaats van president Erdoğan.

Een andere uitzondering was er voor de Azerbeidzjaanse president Aliyev. Hij vergaderde mee via videoverbinding. Voor het eerst in decennia is er een verbetering van de historisch zeer slechte relatie tussen Armenië enerzijds en Azerbeidzjan en Turkije anderzijds. Die slechte relatie is onder meer een gevolg van het conflict om het inmiddels door Azerbeidzjan ingenomen Nagorno-Karabach en de Armeense genocide.

Armenië en Azerbeidzjan bereikten vorig jaar met hulp van de Amerikanen overeenstemming over een vredesakkoord. Dat akkoord moet nog wel ondertekend worden.

Geen conclusies

Dat de top nu in Armenië plaatsvindt, is voor het land van groot belang. Tot enkele jaren terug was Rusland de belangrijkste bondgenoot van Armenië. Het land is ook nog altijd sterk afhankelijk van Rusland, bijvoorbeeld op het gebied van energie. Maar toen Russische steun uitbleef bij Azerbeidzjaanse aanvallen, verloor Armenië het vertrouwen in Rusland.

Zo overheerste vandaag het gevoel dat Europa op zichzelf is aangewezen. Tot concrete vervolgstappen leidde dat niet. Omdat de EPG informeel is, volgen er geen conclusies op papier.

In Rotterdam heeft de politie een man neergeschoten. De politie kwam in actie na een melding van een bedreiging met een vuurwapen. De man is met spoed naar het ziekenhuis gebracht.

Het incident gebeurde om 18.15 uur in het stadsdeel Hoogvliet, meldt de regionale omroep Rijnmond. Agenten pasten hierbij de "benaderingstechniek gevaarlijke personen" toe. Deze procedure wordt ingezet wanneer er een vermoeden is dat een verdachte een vuurwapen bij zich draagt.

Vuurwapen op straat

Over de aard van de verwondingen van de neergeschoten man is niets bekendgemaakt.

Wat zich precies heeft afgespeeld, is ook niet bekend. Op beelden is een vuurwapen te zien dat op straat ligt. Of de man dit wapen vasthield voordat hij werd neergeschoten, is niet duidelijk.

De politie doet onderzoek. Omdat er door de politie is geschoten, is ook de Rijksrecherche een onderzoek begonnen.