NOS Nieuws - Algemeen

Rijkswaterstaat (RWS) heeft een opknapbeurt van de Krúsrakbrug in Sneek voortijdig stilgelegd. De nog geen twintig jaar oude brug verkeert in zo'n slechte staat dat hij niet meer te redden is.

"Het is een iconisch object. Dus het is wel verdrietig dat we dit project moeten stilleggen omdat het zo'n cultuurhistorische waarde heeft", zegt Laura Ouderkerken van RWS bij Omrop Fryslân. "Maar de veiligheid staat voorop en die kon niet meer gegarandeerd worden. Hoeveel geld we er ook in zouden pompen."

De Krúsrakbrug over de N7 werd in 2008 in gebruik genomen en was van begin af aan een bijzondere verschijning met z'n dikke houten spanten. De ontwerper, de Leeuwarder architect Hans Achterbosch, noemt zijn brug nog altijd "vernieuwend en eigenlijk grensverleggend".

Slechtere staat

Vorig jaar begon RWS met de opknapbeurt. De Krúsrakbrug werd weggetakeld en in een speciaal gebouwde loods naast de vierbaansweg geplaatst. Over de N7 ligt nu een noodbrug.

Voor de renovatie waren een paar maanden uitgetrokken, maar er ontstond vertraging. In januari werd bekend dat de brug in slechtere staat verkeerde dan gedacht. Nu trekt RWS de stekker uit het hele project.

Delaminatie

Het probleem is vooral delaminatie, zegt RWS-projectmanager Maarten Janknegt. De brug is grotendeels opgebouwd uit losse planken ofwel lamellen. Die zijn aan elkaar vastgelijmd, legt hij uit. Als de lijm loslaat, heet dat delaminatie.

"Tijdens de renovatie kwamen we erachter dat er allemaal planken echt los lagen", aldus Janknegt. "Die konden er zo uit gepakt worden."

Uit kloptesten bleek bovendien dat er door delaminatie tot midden in de brug holle ruimtes waren ontstaan. Janknegt denkt dat het probleem door vocht komt.

"Er is ook scheurvorming", vervolgt hij. "Die gaat dwars door alle latten heen. Het is echt een optelsom: de holle plekken, scheurvorming, delaminatie en het vele vocht. Dat bracht ons tot de conclusie dat de brug niet meer constructief veilig is."

Onderzoek

Het motto bij Rijkswaterstaat is nu: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. De opknapbeurt is gestopt. De brug wordt niet teruggeplaatst. Er komt een onderzoek naar wat er met het hout moet gebeuren.

Architect Achterbosch reageert teleurgesteld. "Ik verwijt mezelf niet veel als architect", zegt hij bij Omrop Fryslân. "Mij is ook gevraagd wat ik achteraf anders zou doen. Maar het is eigenlijk natuurlijke selectie geworden."

Hout in de kachel

De architect zegt contact te hebben met RWS, de provincie en de gemeente om te voorkomen dat het hout in de kachel verdwijnt. "Zeker in deze circulaire economie is dat niet verantwoord. We hebben met alle stakeholders gesproken en we gaan nu een andere functie bedenken voor de brug, zoals hij nu in een doosje langs de N7 staat."

Al jarenlang proberen overheden in Europa, waaronder Nederland, energie-intensieve bedrijven te helpen. Die overheidssteun helpt ze om mee te kunnen blijven doen op de wereldmarkt, maar zorgen er tegelijk ook voor dat de uitstoot van broeikasgassen omhoog gaat. Dat publiceren vandaag het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in een onderzoek naar de effectiviteit van verschillende steunmaatregelen.

Het gaat om bedrijven in zogenoemde energie-intensieve sectoren. Bij zulke bedrijven kost het productieproces veel energie, zoals het maken van staal en chemische producten.

In Europa wordt er veel geïnvesteerd om de concurrentiepositie van deze branche overeind te houden, terwijl de sector bezig is met verduurzaming. Groen staal uit Europa kost bijvoorbeeld veel meer dan ander staal van buiten de Europese Unie. Ook hebben andere landen vaak minder strenge regels.

Lagere energiekosten

De planbureaus keken naar vier vormen van ondersteuning. Een productiesubsidie, lagere energiebelastingen, lagere elektriciteitskosten en subsidies voor CO2-verminderingstechnologie.

De eerste drie subsidies zorgen ervoor dat de concurrentiepositie van bedrijven verbetert, waardoor ze meer gaan produceren. Alleen de CO2-subsidie voor schone technologie zorgt nauwelijks voor een betere positie op de wereldmarkt.

Het grootste effect is te merken bij een verlaging van energiekosten. Dat kan bijvoorbeeld door de energiebelasting op elektriciteit te verlagen of bedrijven die veel elektriciteit verbruiken korting te geven.

De onderzoekers plaatsen daarbij wel de kanttekening dat meer vraag naar energie ook betekent dat er meer ruimte moet komen op het elektriciteitsnet. En dat is in Nederland op veel plekken te vol, voor zowel bedrijven als huishoudens.

Klimaatdoelen

Het verlagen van de energiekosten helpt de bedrijfsvoering, maar volgens de planbureaus zorgt deze steun wel voor meer uitstoot.

En dat helpt de klimaatdoelen die ons land zich heeft gesteld niet. Als Nederland de klimaatdoelstellingen wil halen is het volgens het CPB en PBL belangrijk om, naast het verlagen van de elektriciteitskosten, ook te investeren in subsidies voor verduurzaming.

Daarnaast is het volgens de onderzoekers belangrijk dat de Europese landen meer samenwerken bij het versterken van de concurrentiepositie van de industrie en het verlagen van de uitstoot, om te voorkomen dat "lidstaten in een onderlinge subsidieoorlog terechtkomen".

Discussie in Europa

Het is de sowieso de vraag of die verbeterde Europese samenwerking er de komende jaren komt. Landen als Polen, Italië en Oostenrijk willen juist een afzwakking van een bestaand systeem om de uitstoot terug te brengen.

In dat systeem zijn er rechten te koop voor bedrijven die broeikasgassen uitstoten. Die rechten worden de komende jaren afgebouwd, waardoor er steeds minder te krijgen zijn. Bedrijven moeten zo wel op zoek naar groenere alternatieven voor de productie, is het idee. Zo moet de uitstoot in Europa naar nul gaan.

Bedrijven zijn ook al bezig met vergroening, maar daardoor zijn hun producten een stuk duurder dan in landen waar goedkoop en vuil wordt geproduceerd. Grote Europese industrielanden zien hun concurrentiepositie daardoor verslechteren en pleiten nu voor versoepeling.

Eid Al-Fitr (Suikerfeest) deze week is een belangrijke feestdag voor de ongeveer een miljoen moslims in Nederland. In tegenstelling tot de christelijke feestdagen, is vrij zijn op Eid Al-Fitr niet zo vanzelfsprekend. Maar daar komt verandering in: in steeds meer cao's staat tegenwoordig de mogelijkheid om christelijke feestdagen te ruilen voor een religieuze feestdag naar keuze.

Op 1 januari 2026 zag FNV, als grootste vakbond vaak betrokken bij het afsluiten van cao's, dat in 75 van de 704 cao's die optie was opgenomen. In de arbeidsovereenkomsten voor ziekenhuizen, ABN Amro, IKEA en ProRail bijvoorbeeld. Twee jaar geleden stond de uitruiloptie nog maar in 51 van de 703 cao's. "Dat aantal neemt toe en dat vinden wij een goede zaak", zegt FNV.

Ook ziet FNV dat er in nog eens 167 cao's veel meer afspraken staan die ervoor zorgen dat mensen voorrang krijgen bij het opnemen van verlof.

Wat staat er in de cao?

Er is geen wet die vastlegt wie wanneer vrij moet zijn, dat is geregeld in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao's). Daarin staat op welke feestdagen werknemers vrij zijn en wanneer niet. Dat zijn in Nederland vaak christelijke feestdagen zoals Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaartsdag, Pinksteren en Kerstmis.

Ook werkgeversorganisatie AWVN ziet een stijging in het aantal cao-afspraken. "En eenmaal opgenomen in de cao gaat het er niet meer uit. Het telt dus wel op."

"Met dit soort afspraken kan het makkelijker zijn om mensen te werven en je positioneert jezelf als moderne werkgever die toegankelijk is voor werknemers met allerlei achtergronden", zegt een AWVN-woordvoerder. "Maar het is niet de doorslaggevende factor om te solliciteren en dat zal het ook nooit worden."

"Het kan ook aantrekkelijk zijn voor werkgevers, bijvoorbeeld in de procesindustrie. Daar heb je altijd een minimale bezetting nodig, dus ook met kerst. Traditioneel is dat lastig plannen, maar er zijn mensen die roepen: ik werk wel met kerst en neem een andere dag vrij."

Mohammed Amchich is senior adviseur bij de Rabobank en neemt voor de tweede keer een diversiteitsdag op. "Eerder moest ik altijd goed overleggen om vrij te krijgen en vragen of het wel in het rooster paste. Nu hoeft dat niet meer. Dat geeft meer autonomie en een stukje voorpret. Het voelt ook alsof er meer ruimte is voor iedereen, dat waardeer ik."

"Rabobank heeft een divers personeelsbestand met collega's van verschillende culturele en religieuze achtergronden", reageert Alexandra Keunen, hoofd Diversity, Equity & Inclusion bij de Rabobank. "Daarom kennen we sinds 1 januari 2022 binnen onze cao de zogenoemde diversiteitsdag."

"Medewerkers kunnen daarbij niet verplicht worden om te werken op zo'n door henzelf gekozen of religieuze feestdag. Op deze manier bieden we onze medewerkers ruimte en flexibiliteit om belangrijke momenten te vieren, passend bij hun eigen achtergrond en overtuigingen."

De gemeente Epe dreigt met een dwangsom als een noodopvang voor asielzoekers niet uiterlijk morgen wordt gesloten. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft dinsdag aan de gemeente laten weten dat tijdige sluiting niet lukt, omdat er geen andere plek is voor de 276 asielzoekers die nu in een hotel in Epe verblijven.

In een verklaring schrijft de gemeente dat met het COA is afgesproken dat de opvang op 20 maart stopt en dat op die dag ook de vergunning verloopt. Het college in Epe wil vasthouden aan die afgesproken einddatum.

Als de opvang komende zaterdag nog niet gestopt is, begint het college de procedure voor het opleggen van een dwangsom aan het COA en Fletcher Hotels. Over de hoogte van het bedrag meldt de gemeente niets.

'Voortzetting onacceptabel'

De komst van de noodopvang in het hotel heeft volgens de gemeente veel teweeggebracht. De periode van opvang is al een keer verlengd, waarbij het college inwoners heeft laten weten dat 20 maart de definitieve einddatum is. "Voortzetting van de noodopvang is voor het college onacceptabel. Afspraak is afspraak", aldus burgemeester Tom Horn.

Epe schrijft dat er tot voor kort geen signalen waren dat de opvang niet op tijd zou stoppen. Twee weken geleden zou het COA toch geïnformeerd hebben of de noodopvang langer door kon gaan. Het college heeft toen laten weten dat niet toe te staan.

"Wij hebben oog voor de grote druk op de asielopvang in ons land en nemen als gemeente en samenleving daarin onze verantwoordelijkheid. Maar wij blijven bij ons standpunt dat de noodopvang nu moet stoppen", zegt de burgemeester.

"De wijze van handelen van het COA draagt niet bij aan het vertrouwen in het COA vanuit het gemeentebestuur en de samenleving", voegt hij eraan toe.

6,5 miljoen

In een reactie aan het persbureau ANP beaamt het COA dat het overplaatsen van asielzoekers "op dit moment onmogelijk is" door het uitblijven van nieuwe opvanglocaties in gemeenten. De organisatie spreekt van een "onwenselijke situatie" voor de gemeente, omwonenden, bewoners en medewerkers.

Deze week kondigde Hardenberg dwangsommen aan omdat twee opvanglocaties in die plaats openbleven. Vanaf volgende week gaat het om 55.000 euro per dag voor het asielzoekerscentrum in Hardenberg en 7500 euro per dag voor de noodopvang bij het dorp Loozen. Ook in die gevallen zegt het COA geen andere plek voor de asielzoekers te hebben.

De Groningse gemeente Westerwolde legt al een paar jaar dwangsommen op omdat het aanmeldcentrum in Ter Apel te vol is. Het COA heeft daarvoor al in totaal 6,5 miljoen euro moeten betalen.

Regeringspartijen D66, VVD en CDA blijven erbij dat de spreidingswet niet van tafel kan. Dit is de boodschap aan lokale partijen, die beloven dat er in hun dorp of stad geen nieuw asielzoekerscentrum komt.

De landelijke fractievoorzitters en minister Van den Brink van Asiel en Migratie reageren op de uitslag van de verkiezingen. In gemeenten waar verzet en discussie was over de opvang van asielzoekers, hebben veelal anti-azc-partijen gewonnen.

'Voor het lapje'

CDA-leider Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. "Je gaat over waar je over gaat." En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt. Hij vindt dat deze partijen de kiezer "voor het lapje houden."

"De wet is de wet", zegt D66-fractievoorzitter Paternotte, gevraagd naar een reactie op de verkiezingswinst van deze lokale partijen. Hij snapt het verzet in gemeenten, omdat de landelijke politiek er jarenlang "een bende" van heeft gemaakt. Dit kabinet gaat dan ook, zeggen ook VVD en CDA, maatregelen nemen om de asielinstroom te beperken en asielzoekers sneller te laten integreren.

Goed overleg

De spreidingswet is voorlopig nodig, om de boel op orde te krijgen en te zorgen dat dure noodopvang in cruiseschepen en hotels niet meer nodig is. "De wet is van kracht", zegt ook VVD-fractievoorzitter Brekelmans die met nadruk hamert op "vrijwilligheid" en "goed overleg". En dat doen ook de andere coalitiepartijen ook.

Er is een groot tekort aan tienduizenden opvangplekken voor asielzoekers, blijkt uit de laatste raming. De komende anderhalf jaar moeten er bijna 38.000 plekken worden gerealiseerd en minister Van den Brink heeft al bij herhaling Nederlandse gemeenten opgeroepen om solidair te zijn en mee te helpen.

Klein

In een reactie op de verkiezingsuitslag zeggen de drie coalitiepartijen en minister Van den Brink dat er in de wet een mogelijkheid is om samen met de provincie de verplichte asielopvang onderling tussen gemeenten te verdelen. "Gemeenten kunnen er onderling afspraken over maken", benadrukt VVD'er Brekelmans. Maar de kans is klein dat gemeenten extra asielzoekers opnemen, omdat hun buurgemeente er niets voor voelt.

Van den Brink hoopt problemen met nieuwe lokale besturen te voorkomen. In principe is het rijk bevoegd om de komst van een asielzoekerscentrum echt op te leggen. Maar zover zal het niet komen, denkt hij. "Ten eerste ga ik overleggen, ten tweede en ten derde ook. Laten we er in goede Nederlandse gewoonte met elkaar uitkomen."

Politiek verslaggever Marleen de Rooy: 'Bij een nee ontstaat politiek dilemma'

"Ze zeggen nu: de wet is de wet. Maar als er echt gemeentebesturen komen die keihard nee blijven zeggen, ontstaat er een politiek dilemma dat heel moeilijk op te lossen is. Dwing je de gemeentebesturen echt met de wet in de hand en gaat er een azc open, dan zal er woede ontstaan. Maar geef je de uitzonderaars gelijk, dan belast je gemeenten die welwillend zijn.

Dus hebben ze de hoop gevestigd op de inperking van de instroom en veel, heel veel overleg."

Een man van Iraanse afkomst is vanochtend vroeg neergeschoten op straat in zijn woonplaats Schoonhoven (Zuid-Holland), meldt de politie. De schutter is nog voortvluchtig.

Agenten troffen de 36-jarige man iets na 07.00 uur gewond aan, waarna hij naar het ziekenhuis is gebracht. Het is niet duidelijk wat zijn toestand is.

Minister Van Weel, van Justitie en Veiligheid, is op de hoogte gebracht van het schietincident. "Het Openbaar Ministerie houdt op dit moment rekening met alle mogelijke scenario's", schrijft Van Weel.

"Gezien de Iraanse achtergrond van het slachtoffer zijn de NCTV, OM, politie en de lokale gezagen alert en nemen zij de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn", meldt de minister. De maatregelen worden niet toegelicht. De NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid), de gemeente en het OM willen verder niets over hun rol zeggen.

Een buurtbewoonster vertelde bij Omroep West dat het slachtoffer samen met zijn vrouw en kind woont. "Het zijn vriendelijke mensen", aldus de vrouw.

Een lokale krant meldt dat vanavond een vuurwapen is gevonden in het water bij de N210 in Schoonhoven. De politie bevestigt niet dat er een vuurwapen is gevonden.

Volgens Ulysse Ellian, Tweede Kamerlid voor de VVD van Iraanse afkomst, gaat een "ijzingwekkende siddering door de Iraanse gemeenschap". Hij zegt in een bericht op X te weten waartoe het regime van Iran in staat is, doelend op mogelijke betrokkenheid van het land bij de schietpartij.

Burgemeester Beenakker van Krimpenerwaard, waar Schoonhoven onder valt, zegt geraakt te zijn door de gebeurtenis. "Geweld hoort niet thuis in onze gemeenschap. Mijn gedachten gaan uit naar het slachtoffer en de familie. Ik wens hen veel kracht toe in deze ingrijpende situatie."

Hij zegt zich voor te kunnen stellen dat de situatie bij omwonenden vragen oproept. "De politie is zichtbaar aanwezig in de wijk, heeft contact met bewoners en staat in nauw contact met mij", staat in zijn verklaring.

Alle Joodse basis- en middelbare scholen in Amsterdam worden sinds zaterdag extra beveiligd. Dat meldt het gemeentebestuur in een brief aan de gemeenteraad. De maatregelen werden genomen na de aanslag op een joodse basisschool in de nacht van vrijdag op zaterdag.

De gemeente communiceerde al eerder over extra maatregelen, maar de aard ervan was nog niet duidelijk. De scholen worden extra beveiligd vóór aanvang van de lessen, gedurende openingstijden en als de kinderen naar huis gaan. De maatregelen gelden "zolang als nodig is".

De gemeente spreekt van "fysiek statisch toezicht" in samenwerking met de politie en de marechaussee. Wat daar precies mee wordt bedoeld, vermeldt de brief niet. Ook bij andere Joodse instellingen is het toezicht verscherpt. Camerabeelden bij "alle relevante Joodse locaties" worden 24 uur per dag bekeken.

Een vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap van Amsterdam kreeg afgelopen weekend in het stadhuis al uitleg over de extra maatregelen. Maandag heeft burgemeester Halsema met de politie voorlichting gegeven op een drukbezochte ouderavond op een van de scholen.

Vijfde verdachte aangehouden explosie Rotterdam

Een dag voor de aanslag in Amsterdam was er een explosie met een brand bij een synagoge in Rotterdam. De politie maakte vandaag bekend dat daarvoor een vijfde verdachte is aangehouden. Het gaat om een 19-jarige man uit Tilburg, ook de andere verdachten komen uit de Brabantse stad.

Die vier (twee mannen van 19, een van 18 en een jongen van 17) werden kort na de explosie aangehouden in een auto. Daar lag ook een jerrycan in.

Volgens het Openbaar Ministerie wilden zij de Joodse gemeenschap "ernstige vrees aanjagen". Ze worden verdacht van het veroorzaken van een explosie, van brandstichting en van poging tot brandstichting met een terroristisch oogmerk.

De aanslag op de synagoge werd opgeëist door de groep Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiyyah, waarover nog veel onbekend is. Er wordt nog onderzocht of de aanslag een link heeft met de oorlog in het Midden-Oosten. Daarnaast onderzoekt de politie wat de precieze rol van de vijfde verdachte was.

'Aanslag niet kunnen voorkomen'

Direct na de explosie in Rotterdam werd in Amsterdam ook al extra beveiliging ingesteld. "Deze aanvullende maatregelen hebben echter helaas niet kunnen voorkomen dat er alsnog vrijdagnacht een explosief is afgegaan bij de joodse school", schrijft het gemeentebestuur.

Op nieuwe rijbewijzen die sinds vorig jaar juni worden uitgegeven, staat een verouderde kaart van Nederland. De provincie Utrecht staat afgebeeld zonder de gemeente Vijfheerenlanden. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) bevestigt de fout.

Op de rijbewijzen staat de gemeente Vijfheerenlanden nog deels afgebeeld in Zuid-Holland. En dat terwijl de gemeente al sinds 2019 bij Utrecht hoort.

"Foute kaart = verse taart", reageert burgemeester Sjors Fröhlich van Vijfheerenlanden. Sinds de fusiegemeente in 2019 bij de provincie Utrecht ging horen, spreekt de burgemeester geregeld kaartenmakers en organisaties aan op kaarten waarop de gemeente nog bij Zuid-Holland wordt afgebeeld.

De burgemeester kan er ook na de zoveelste fout nog steeds om lachen. "Ach, ik begrijp het wel", zegt hij tegen RTV Utrecht. "Tientallen jaren is de kaart anders geweest. Het duurt even voordat iedereen het dan goed doet."

Wanneer het rijbewijs wordt aangepast, weet de RDW nog niet. "Er ligt een hele voorraad klaar met dit ontwerp. Die voorraad willen we eerst opmaken", zegt een woordvoerder. Daarna zal de kloppende landkaart op de nieuwe rijbewijzen verschijnen.

Taart?

Volgens de woordvoerder is de aanpassing vanwege veiligheidsaspecten nog niet zo makkelijk. Zo heeft een rijbewijs verschillende echtheidskenmerken om vervalsing te voorkomen. Hoeveel rijbewijzen met de verkeerde landkaart zijn uitgegeven, is niet bekend.

Of burgemeester Fröhlich taart kan verwachten van de RDW, is nog niet duidelijk. Volgens de burgemeester hebben tot nu toe vooral medewerkers op het gemeentehuis van alle opgestuurde taarten geprofiteerd.

Belarus heeft 250 politieke gevangenen vrijgelaten na een deal tussen het land en de VS, meldt de Amerikaanse ambassade in Litouwen. De vrijlatingen komen na gesprekken tussen VS-gezant Coale en president Loekasjenko in de Belarussische hoofdstad Minsk.

In ruil voor de vrijlating van de politieke gevangenen versoepelt de VS opgelegde sancties op twee Belarussische banken en het ministerie van Financiën. Daarnaast worden overgebleven sancties op Belarussische potasbedrijven opgeheven. Potas is een belangrijk bestanddeel van kunstmest. Belarus is een van de grootste potasproducenten ter wereld.

"De vrijlating van 250 mensen vandaag is een belangrijke humanitaire stap en laat zien dat de (Amerikaanse) president zich inzet voor directe en daadkrachtige diplomatie. Vrijheid is ons doel", schrijft VS-gezant Coale op X.

Het grootste gedeelte van de vrijgelaten mensen kan in Belarus blijven, maar volgens de Belarussische mensenrechtenorganisatie Viasna worden achttien personen uitgezet naar buurland Litouwen.

Deals met Washington

Veel van de gevangenen werden opgepakt bij grootschalige protesten in 2020. De Belarussische president is al meer dan dertig jaar aan de macht en treedt hard op tegen oppositie en journalisten. Nadat Loekasjenko onder andere werd beschuldigd van verkiezingsfraude, gingen veel Belarussen de straat op. Bij die protesten werden tienduizenden mensen gearresteerd.

Belarus kreeg wegens de repressie een reeks sancties opgelegd. Het land raakte verder geïsoleerd door nog meer sancties na het begin van de oorlog in Oekraïne. Loekasjenko steunt de Russische inval en stelde in 2022 Belarussisch grondgebied beschikbaar voor de Russische aanval.

Sinds 2025 haalt Belarus de banden weer aan met het Westen, met name de VS. Eind vorig jaar kwamen er zo meer dan 120 politieke gevangenen op vrije voeten, nadat Washington en Minsk tot een deal kwamen.

Er zijn volgens Viasna meer dan 1100 politieke gevangenen in Belarus.

Correspondent Geert Groot Koerkamp:

"Nooit eerder zijn zoveel gevangenen in Belarus tegelijk vrijgelaten, sinds Belarus en de Verenigde Staten begin vorig jaar toenadering tot elkaar zochten. Sindsdien heeft Belarus vele honderden gevangenen laten gaan, onder hen bekende oppositieleden als Viktor Babariko en Maria Kolesnikova, en ook mensenrechtenactivisten en Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski.

Belarus streeft naar versoepeling van de sancties, de VS hoopt Belarus enigszins los te weken uit de greep van Rusland en via Loekasjenko een extra ingang te hebben bij de Russische president Vladimir Poetin. Hoewel dankzij de gemaakte afspraken enkele Amerikaanse sancties zijn ingetrokken, heeft de Europese Unie eerder dit jaar het bestaande sanctiepakket tegen Belarus met een jaar verlengd.

De vrijlating van honderden gevangenen is goed nieuws, maar volgens mensenrechtengroepen zitten bijna duizend mensen nog altijd vast. Zij zullen ongetwijfeld de inzet worden van vervolggesprekken tussen Minsk en Washington. De vrijlating van gevangenen kan niet verhullen dat van vermindering van de repressie in Belarus geen sprake is, en dat tot op de dag van vandaag mensen worden vervolgd voor hun deelname aan de protesten van 2020."

De Amerikaanse defensieminister Hegseth straalt vooral vastberadenheid uit over de oorlog in Iran. Hij benadrukt dat de VS op schema ligt in het vernietigen van de wapens en oorlogsmaterieel van het Iraanse regime. Hegseth onderstreept dat de oorlog zal doorgaan zolang president Trump dat nodig vindt.

De zelfverzekerde toon uit Washington kan nauwelijks verhullen dat de escalaties de afgelopen dagen wereldwijd tot grote zorgen leiden. Zo zijn energieprijzen wereldwijd enorm gestegen door de Israëlische aanval afgelopen nacht op het belangrijkste Iraanse gasveld en de Iraanse vergeldingsaanval op een LNG-installatie van Qatar.

Tot nu toe lukt het Iran om, ondanks grote materiële verliezen, de oorlog te rekken en tot ver buiten de eigen grenzen pijn uit te delen. Daardoor zal president Trump vroeg of laat onder druk komen om het conflict te beëindigen, zegt Peter Wijninga, defensie-expert verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies. "De VS en Israël verslaan Iran niet. Het regime overleeft dit en heeft de kennis in huis om alles weer op te bouwen."

'Geen grondoorlog'

De VS lijkt zich op te maken voor een lang conflict. Defensie vraagt het Congres om nog eens 200 miljard dollar voor oorlogsvoering in Iran, terwijl de kosten tot nu toe worden geschat op een miljard per dag. Volgens persbureau Reuters zegt een Amerikaanse regeringsbron dat mogelijk duizenden extra Amerikaanse troepen naar het Midden-Oosten worden gehaald.

"Ze kunnen extra troepen sturen, maar het maakt veel uit wat voor troepen dat zijn," zegt Wijninga. "Marine en luchtmacht betekent meer van hetzelfde. Heviger raketaanvallen, misschien. Maar grondtroepen zie ik de VS niet zo snel inzetten. Er is geen indicatie dat dat gebeurt."

Er is druk gespeculeerd dat de VS een beperkte grondoperatie zou overwegen aan de Straat van Hormuz, om de Iraanse aanvallen op schepen te stoppen en de uitvoer van olie en gas weer op gang te brengen. Maar ook daar twijfelt Wijninga aan. "Dat is voor Trump uiterst riskant, want zijn achterban wil het niet. Hij heeft al een verkiezingsbelofte gebroken door deze oorlog te starten. Ik geloof niet dat hij nog meer beloftes wil breken."

In zijn persconferentie vandaag wees defensieminister Hegseth het idee van de hand dat de VS steeds dieper een moeras in wordt gedwongen. Volgens militair-strateeg Wijninga is dat precies wat Iran probeert te bereiken.

"Teheran wil de oorlog zolang mogelijk rekken. Ja, Iran is verzwakt, maar het land functioneert nog. De Revolutionaire Garde is intact. Ze hebben nog steeds raketten. Zo lang Iran het volhoudt zitten we wereldwijd met een energiecrisis. Dat betekent dat de druk gaat toenemen. Daar sturen ze op aan."

En dat is nou net het verschil met de VS. Ondanks de ferme uitspraken van Hegseth over de successen van de Amerikaanse luchtoorlog, blijft het onduidelijk waar de Amerikanen op aansturen. Na de eerste paar dagen van de oorlog hielden Trump en zijn ministers op met het spreken van regime change. Maar een duidelijk alternatief daarvoor heeft Washington niet kunnen formuleren.

"Dit schetst het dilemma van Trump en de Israëlische premier Netanyahu," zegt Wijninga. "Als ze eerder ophouden met de oorlog zal het regime de overwinning uitroepen. Je kunt roepen dat je de wapens van Iran hebt vernietigd, maar als het regime blijft zitten heeft het vrienden genoeg in Rusland, China en Noord-Korea om weer op de been te komen." En dat accepteert Israël niet, dat wel blijft hameren op het ten val brengen van het "ayatollah-regime".

Dat de oorlogsdoelen van de VS en Israël niet overeenkomen, zei ook inlichtingenchef Tulsi Gabbard vandaag in het Huis van Afgevaardigden. Ook over de juiste tactieken en in de communicatie zitten er behoorlijke verschillen.

Volgens Peter Wijninga wordt het pijnlijk duidelijk voor de VS dat het land door Israël "de oorlog in is gerommeld". Hij wijst onder meer op een uitspraak van de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in de eerste week van de oorlog. Rubio zei toen dat de VS op de hoogte was van de Israëlische plannen om Iran aan te vallen, en besloot dus om ook aan te vallen om eigen verliezen door een Iraanse vergelding te verminderen.

"Dan laat je je erin frommelen," zegt Wijninga. "Ik kan me geen groter brevet van onvermogen voorstellen voor een politicus".

Ambtenaren gaan morgen actie voeren op drie bruggen over het Eemskanaal in Noordoost-Groningen. Uit protest tegen het uitblijven van een loonsverhoging dit jaar zetten ze de bruggen om de beurt een kwartier lang open. De actie begint om 14.00 uur en duurt tot 22.00 uur 's avonds.

"Dit is geen standaard vakbondsactie. Voor zover wij weten is dit nog nooit eerder gebeurd", zegt Peter Wulms van AC Rijksvakbonden bij RTV Noord. "Dat medewerkers van Rijkswaterstaat naar dit soort middelen grijpen, laat zien hoe hoog het zit."

De vakbonden zijn al sinds afgelopen november boos op het kabinet. Onderhandelingen over een nieuwe cao liepen toen vast, doordat de Rijksoverheid nul procent loonsverhoging voor 2026 voorstelde. Volgens de vakbonden betekent dat, dat ambtenaren er onder de streep op achteruit gaan.

Stop de nullijn

Onder het motto 'Stop de nullijn' vonden al eerder acties plaats. In februari waren er stiptheidsacties en werkonderbrekingen van de douane op Schiphol en in een aantal havens. Eerder deze maand demonstreerden ook zo'n 2000 ambtenaren in Den Haag; dat waren onder meer medewerkers van de Belastingdienst, Rijkswaterstaat, DUO en de gevangenissen.

Morgen komen de medewerkers van Rijkswaterstaat bij de Centrale Post Zeesluizen Farmsum in actie. Ze zetten de Eelwerderbrug (in de N33), Woldbrug en Bloemhofbrug over het Eemskanaal in estafettevorm telkens een kwartier lang open.

De bonden waarschuwen dat de actie tot overlast zal leiden voor het wegverkeer. Omrijden is geen echte oplossing, want daarvoor moet het wegverkeer dwars door Delfzijl en Farmsum.

Noodsignaal

"We realiseren ons dat deze actie hinder kan veroorzaken voor weggebruikers. Dat vinden we erg vervelend, want ons conflict is niet met de mensen op de weg", zegt Magda Korolczuk van FNV Overheid. "Dit is een noodsignaal richting Den Haag."

De actie verloopt volgens de vakbonden in overleg met de hulpdiensten, zodat zij bij noodgevallen hun weg kunnen vervolgen wanneer nodig.

Voor dinsdag 14 april hebben de gezamenlijke vakbonden een nieuwe, landelijke actiedag aangekondigd. Wie er dan gaan staken en waar dat gaat gebeuren is nog onduidelijk.

"Proficiat! Zes zetels, dat heb je goed voor elkaar, jongen." Op straat in Chaam wordt lijsttrekker Ton Berben van de partij Lokaal Krachtig gefeliciteerd door buurtgenoten. De nieuwe partij is met zes van de vijftien raadszetels in een keer de grootste partij in de Brabantse gemeente Alphen-Chaam.

Lokale partijen blijven in het hele land groeien. Bij deze gemeenteraadsverkiezingen behaalden ze samen 3391 zetels, het hoogste aantal ooit. Ruim een op de drie kiezers koos voor een lokale partij.

Volgens Ton Berben heeft het succes van zijn partij in Chaam meerdere redenen. Een daarvan is de lokale bekendheid van de kandidaat-raadsleden. "De mensen die op onze lijst staan, hebben allemaal de voeten in de samenleving. Ze zijn actief als vrijwilliger bij lokale verenigingen zoals de voetbalclub of scouting."

Daarnaast probeert zijn partij problemen aan te pakken los van politieke stroming. "In onze partij zitten meerdere politieke kleuren door elkaar. Als je lokale problemen wilt aanpakken speelt die kleur niet zo'n rol. Je moet praktische keuzes maken."

Een van de grotere problemen in Chaam is een provinciale weg met doorgaand vrachtverkeer die dwars door het dorp gaat. Het is een van de dingen die Berben met spoed wil aanpakken. "Hoe gaan we die overlast voor de inwoners verminderen en hoe zorgen we dat Chaam weer leefbaarder wordt?"

Volgens politicoloog Henk van der Kolk (Universiteit Twente) stemmen kiezers vaak lokaal omdat hun favoriete landelijke partij niet op de kieslijst staat. "Lokaal kunnen ze bijvoorbeeld niet stemmen op de PVV of op de Partij voor de Dieren, omdat die partij niet meedoet. Vaak lukt het dan niet om een partij te vinden die lijkt op de partij waarop je het liefst zou willen stemmen. En dan stem je op een lokale partij."

Daarnaast speelt de afkeer van de landelijke politiek een rol. "Lokale lijsten presenteren zich toch als meer geworteld in de samenleving. Dat zorgt ervoor dat die partijen meer aandacht krijgen en daardoor aantrekkelijker zijn."

Een nadeel van een lokale partij is volgens Van der Kolk wel dat er vaak minder contacten op provinciaal of landelijk niveau zijn. "Het is veel moeilijker voor lokale lijsten om te lobbyen op nationaal niveau. Ze proberen dat wel een klein beetje. Er zijn wel wat overlegorganen. Maar toch is het heel erg moeilijk om dat te doen. Zeker omdat allerlei persoonlijke relaties dan ook niet bestaan."

In verschillende gemeenten waren er de afgelopen jaren felle discussies en protesten over de komst van asielzoekerscentra. Mogelijk hebben lokale partijen daarvan geprofiteerd zegt Van der Kolk. "Sommige lokale lijsten hebben wel degelijk geprofiteerd van het verzet tegen azc's. En dit is nou een mooi voorbeeld waaruit blijkt dat lokale lijsten misschien wel dingen kunnen beloven maar dat vervolgens niet kunnen waarmaken, want ze hebben geen contacten op nationaal niveau. Ze kunnen zich niet onttrekken aan het nationale spreidingsbeleid."

Niet alleen rechts

Het is volgens Van der Kolk niet zo dat lokale partijen automatisch rechts zijn. "Je kunt wel gemiddeld zeggen dat kiezers aan de rechterkant van het politieke spectrum iets vaker op lokale lijsten stemmen. En dat komt dan vooral omdat die rechtse politieke partijen niet aanwezig zijn in gemeenten. Maar je kunt niet zeggen dat lokale lijsten rechts zijn. Gemiddeld ietsje meer, maar zeker geen heel groot verschil. Er zijn ook lokale partijen die zich juist profileren op sociale thema's."

Terug naar Chaam. Op straat leggen kiezers uit waarom ze op Lokaal Krachtig hebben gestemd: "Een lokale partij staat dichter bij de mensen. Je maakt er makkelijker contact mee omdat je elkaar kent." Volgens een andere kiezer gaat het om betrokkenheid. "Ze zijn veel meer verbonden bij wat er in een gemeente gebeurt dan de landelijke partijen. Daarnaast deden er hier maar drie landelijke partijen mee, dat maakt de keuze voor een lokale partij ook wat praktischer."

En na het feest van gisteravond begint voor Lokaal Krachtig nu het echte werk: gesprekken om tot een stabiele coalitie te komen. "Ton, word je nu wethouder?", vraagt iemand op straat. Berben lacht: ''Dat gaan we nog eventjes bekijken, eerst de gesprekken afwachten".

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft twee jaar celstraf waarvan zes maanden voorwaardelijk geëist tegen een 38-jarige ambtenaar vanwege valsheid in geschrifte. Hij kon daarmee op een goedkope manier een perceel aanschaffen.

De planjurist uit Haarlem wordt ervan verdacht dat hij op slinkse wijze het bestemmingsplan heeft gewijzigd van een stuk grond. Het gaat om een perceel dat de bestemming 'groen' had gekregen. De man wijzigde dit naar 'wonen en tuin' en verkocht het perceel via een vervalste verkoopovereenkomst via een notaris aan zijn moeder.

Het stuk grond werd aangekocht voor 15.000 euro, terwijl het met een woonbestemming een waarde van 330.000 kreeg.

Vervalste handtekeningen

Kort hierna ontstond er bij de gemeente al het vermoeden dat er iets niet in de haak was. De gemeente deed in februari 2024 aangifte. De Rijksrecherche opende toen een onderzoek naar het handelen van de man, die vanaf 2013 tot 2023 werkzaam was bij de gemeente.

De verkoopovereenkomst en de verkooptekening moeten worden getekend door de afdelingsmanager Vastgoed van de gemeente. Die zegt echter dat hij de stukken niet heeft ondertekend, terwijl de stukken wel op zijn naam staan. Uit onderzoek blijkt dat de verdachte de handtekeningen en parafen van de manager heeft vervalst.

Het stuk grond is inmiddels weer in handen van de gemeente. De ambtenaar is al veroordeeld door een civiele rechter. Hij moest van de rechter een schadevergoeding van 43.493,18 euro betalen aan de gemeente.

Financieel gewin

De verdachte zegt dat hij zijn moeder en haar zussen de kans wilden geven om een huis te bouwen. De officier van justitie stelt dat het om puur financieel gewin draaide, waar de man zelf veel baat bij zou hebben.

De officier van justitie noemde het tijdens de zitting vandaag zeer ernstig dat de man misbruik heeft gemaakt van zijn positie. "Voor het goed functioneren van een democratische samenleving is het belangrijk dat de burgers vertrouwen hebben in de overheid."

Het OM vindt het dan ook kwalijk dat de man weer bij een andere gemeente is gaan werken, terwijl er een strafzaak en civiele procedure tegen hem liepen. Het OM eist naast de gevangenisstraf een proeftijd van twee jaar. Daarnaast wil het OM dat de man een verbod krijgt opgelegd om als adviseur voor een overheidsinstantie te werken. Het verbod zou maximaal vijf jaar duren.

De Amerikaanse acteur Kevin Spacey heeft in het Verenigd Koninkrijk een schikking getroffen in een civiele rechtszaak over seksueel wangedrag. De zaak was aangespannen door drie mannen die de acteur beschuldigden van seksueel misbruik.

De partijen zouden elkaar later dit jaar in een Londense rechtbank treffen, maar het proces werd vorige week door de rechter gepauzeerd. Nu is duidelijk dat Spacey en de mannen tot een schikking zijn gekomen. Welke afspraken er gemaakt zijn, en wat de acteur het drietal eventueel aan schadevergoeding betaalt, is niet bekendgemaakt.

De civiele zaak draaide om seksueel misbruik dat volgens de mannen tussen 2000 en 2013 heeft plaatsgevonden. Spacey heeft de beschuldigingen altijd tegengesproken.

Vrijgesproken

De nu 66-jarige acteur werd in 2023 vrijgesproken in een Britse strafzaak over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarin werd hij door vier mannen beschuldigd van onder meer aanranding en seks zonder instemming in de periode 2004-2013, toen hij in Londen woonde en werkte.

Twee van de mannen die getuigden in die strafzaak zijn betrokken bij de vandaag bekendgemaakte schikking in de civiele zaak.

Eerder won Spacey in de Verenigde Staten een civiele zaak die door acteur Anthony Rapp was aangespannen. Rapp stelde dat hij op 14-jarige leeftijd was aangerand door Spacey. De jury oordeelde dat daar onvoldoende bewijs voor was.

Een strafzaak over het seksueel misbruik van een destijds 18-jarige cafémedewerker in 2016 werd ingetrokken.

Hoop op terugkeer

Spacey speelde in films als L.A. Confidential, The Usual Suspects en American Beauty. De eerste beschuldigingen tegen hem stammen uit 2017, waarna hij door Netflix uit de politieke dramaserie House of Cards werd gezet en aan zijn acteercarrière abrupt een einde kwam.

Na zijn vrijspraak in de Londense strafzaak sprak de Oscarwinnaar al de hoop uit op een terugkeer in de filmwereld.

Europese leiders hebben schoon genoeg van de opstelling van de Hongaarse premier Orbán. Die weigert in te stemmen met een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, terwijl hij op de Europese top in december nog beloofde die niet tegen te houden. Kyiv heeft het geld hard nodig om overeind te blijven tegen Rusland.

De voorzitter van de Europese top sprak Orbán tijdens de vergadering aan op dit 'onaanvaardbare' gedrag. Op deze manier kan je niet met elkaar samenwerken, was de boodschap aan de Hongaarse premier. Afgelopen dagen spraken meerdere EU-ambtenaren al over een rode lijn die Orbán overschrijdt.

Al voor de top begon, lieten EU-leiders hun frustratie blijken. De Finse premier zegt dat Orbán zijn collega's heeft verraden, premier Jetten heeft de afgelopen dagen regelmatig geappt met zijn collega in Boedapest. "Daaruit werd duidelijk: we agree to disagree", zei Jetten bij aankomst op zijn eerste EU-top.

Verkiezingscampagne Orbán

Ook Zelensky toonde zich gefrustreerd over het uitblijven van de lening. Hij sprak vandaag met de EU-leiders via een videoverbinding en deelde zijn bijdrage op X. "De lening is voor ons van levensbelang," zei de Oekraïense president. "We weten nog altijd niet zeker of deze steun er komt."

Orbán is zich ondertussen van geen kwaad bewust. Volgens de Hongaarse premier is de situatie veranderd sinds hij geen goedkope Russische olie meer krijgt via de Droezjba 'vriendschap' pijpleiding vanuit Oekraïne, die beschadigd raakte na een Russische aanval.

Orbán beticht de Oekraïners ervan de pijplijn bewust niet te repareren en spreekt daarom zijn veto uit over de lening tot weer olie stroomt, herhaalde hij vanochtend voor de top nog maar eens.

Campagnestunt

In Brussel zien ze het Hongaarse nee vooral als campagnestunt in aanloop naar de parlementsverkiezingen volgende maand. Peilingen laten al lang zien dat Orbán op achterstand staat op uitdager Peter Magyar. EU-buitenlandchef Kallas zegt dat andere landen Hongarije hebben aangeboden via alternatieve routes olie te leveren. "Maar in verkiezingstijd zijn mensen niet zo rationeel."

Op de top vandaag kwam er geen doorbraak. Volgens diplomaten is er "altijd een plan B", en zal het geld wél komen. Desnoods na de Hongaarse verkiezingen. Jetten wil nog niet over zo'n plan B spreken. "Dan zouden we zwichten voor de chantage van Orbán."

Meer dan hun frustratie uiten zit er voor de Europese leiders nu niet in. Hongarije uit de Europese Unie zetten kan niet volgens de afspraken. Een land kan alleen zelf uit de EU stappen, zoals Groot-Brittannië eerder deed.

Wapenproblemen

Jettens eerste bijeenkomst met zijn Europese collega's wordt overheerst door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran die bijna drie weken geleden begonnen. 'Niet onze oorlog', zeggen veel EU-leiders, maar de gevolgen voor de Europese landen zijn groot. En dus buigen ze zich over de vraag wat te doen aan de hoge energieprijzen.

Alle aandacht voor Iran overschaduwt de Oekraïneoorlog, die inmiddels 1485 dagen duurt. En dat is slecht nieuws voor president Zelensky, voor wie de problemen zich opstapelen.

Voorlopig is de 90 miljard nog niet in Kyiv. Daar komt bij dat veel luchtverdediging nu naar het Midden-Oosten gaat. "We zien dat daar veel wapens de lucht in worden geschoten, die in Oekraïne hard nodig zijn," aldus Jetten.

Verlies aan slagkracht

En er is nog een tegenvaller: Oekraïne krijgt vanuit het Westen veel minder wapens dan het nodig heeft. Sinds Trump opnieuw president werd, levert hij zelf geen wapens meer aan Oekraïne. In plaats daarvan laat hij andere landen Amerikaanse wapens kopen en die aan Kyiv leveren. Oekraïne geeft daarbij van tevoren aan wat nodig is. Maar de resultaten vallen tegen, bevestigen NAVO-bronnen.

Ook in Brussel zien ze met lede ogen aan dat de Iranoorlog en het uitstel van de lening van 90 miljard nú al gevolgen heeft voor Oekraïne. Het land kan minder orders plaatsen, dat betekent onvermijdelijk verlies aan slagkracht aan het front. Dat wordt de komende maanden zichtbaar, denken EU-ambtenaren.

En waar de EU last heeft van de hoge olieprijzen, is de Russische president Poetin juist de lachende derde. Hij krijgt grote meevallers voor zijn oorlogskas: volgens Zelensky verdiende Poetin de afgelopen weken miljarden extra.

Ondanks de oorlog in het Midden-Oosten en de daardoor stijgende energieprijzen in Europa, komt er geen wijziging in de Europese rente. De rente blijft onveranderd op 2 procent staan, zegt Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank. Wel verwacht de bank dat de oorlog leidt tot minder economische groei en een iets hogere inflatie dan eerder gedacht.

Op dit moment ligt de inflatie in de Eurozone met 1,9 procent dicht bij het streefgetal van 2 procent. Daarom kiest de centrale bank er voor nu nog geen actie te ondernemen.

Maar de oorlog in het Midden-Oosten en de stijgende prijzen voor energie betekenen wel dat de inflatie voor de komende jaren naar boven is bijgesteld. Voor heel 2026 verwacht de ECB dat de inflatie uitkomt op 2,6 procent. In de jaren daarna zakt het weer richting de 2 procent.

Geen vaste route

Tegelijkertijd is de verwachting voor economische groei door de bank naar beneden bijgesteld. Hoe langer de oorlog aanhoudt en de gas- en olieprijzen blijven doorstijgen, hoe meer impact op de inflatie. De ECB houdt de situatie goed in de gaten, zegt Lagarde.

Elke zes weken heeft de centrale bank een bijeenkomst om te bepalen wat er met de rente gaat gebeuren. Volgens Lagarde is er geen vaste route uitgestippeld wat de ECB gaat doen.

Als de oorlog langer en intenser is dan waar de ECB nu van uitgaat, kan de inflatie volgens Lagarde boven de nu voorspelde 2,6 procent uitkomen. In dat scenario stijgen de grondstofprijzen nog meer dan nu. Maar ook bij die mogelijkheid hangt het ervanaf hoelang de oorlog doorgaat en of er nog meer effecten ontstaan, zoals bijvoorbeeld een verstoring in de wereldwijde toeleverketens.

Er kan zich ook een situatie voordoen dat de oorlog minder heftig en korter is dan we verwachten, schetst Lagarde.

Rente verhogen in tijden van crisis

In een persconferentie gaf Lagarde uitleg over de rentebeslissing van de ECB. Daarin werd haar gevraagd of de ECB nu anders gaat reageren dan bij de vorige energiecrisis, in 2022. Toen begon de oorlog in Oekraïne en gingen de energieprijzen en inflatie voor huishoudens en bedrijven door het dak. In Nederland kwam de inflatie dat jaar gemiddeld uit op 10 procent.

Lagarde reageerde dat die situatie anders is dan deze oorlog. De inflatie lag aan het begin van de Oekraïne-oorlog op 6 procent, nu staat de economie er volgens haar beter voor. "In die vier jaar hebben we veel geleerd en onze strategie aangepast. We letter beter op risico's en zorgen dat we zo goed mogelijk geïnformeerd zijn. In 2022 hadden mensen ook al lang niet meer te maken gehad met hoge inflatie. Nu zit het verser in het geheugen."

De president van de ECB bleef bij haar punt dat de centrale bank de situatie in de gaten blijft houden: "Ik kan geen tijdlijn geven, maar we ondernemen actie waar nodig".

De huidige energiecrisis onderstreept volgens Lagarde wel dat Europa zich weg moet bewegen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

In de nasleep van een ontuchtzaak bij een basisschool in Zoetermeer is de directeur van de school op non-actief gesteld. De school zelf is vandaag en morgen dicht omdat veel leerkrachten zich ziek hebben gemeld,

De onrust op de Paulusschool in Zoetermeer heeft alles te maken met de aanhouding van de conciërge van de school, Oskar van der V. (57) in september vorig jaar, meldt Omroep West.

De man wordt verdacht van ontucht met twee meisjes. Het gaat volgens het Openbaar Ministerie om "korte oppervlakkige aanrakingen". Ook zou hij op school stiekem foto's en video's van achttien kleuters hebben gemaakt, die mogelijk kinderpornografisch zijn.

Empathie

De zaak leidde tot grote onrust onder ouders en personeel van de school. En dat werd niet minder toen begin deze maand uit onafhankelijk onderzoek bleek dat de directeur "in de communicatie en het handelen rondom de gebeurtenissen onvoldoende empathie en betrokkenheid" zou hebben getoond richting de ouders en medewerkers.

Het overkoepelende bestuur van de school, Unicoz, nam de kritiek op de directeur een op een over. In een brief aan ouders, die gisteren werd verstuurd, laat het bestuur weten dat de directeur "op dit moment niet in de school is" en dat er gesprekken met haar plaatsvinden. De schoolleiding is overgenomen door een interim.

Solidariteit

Maar daarmee is de zaak niet af. De brief van het bestuur leidde ertoe dat meerdere leraren zich ziek meldden uit solidariteit met de directeur. Als gevolg daarvan kon de school niet open.

Ouders reageren verdeeld. Op informatieavonden die eerder plaatsvonden sprak een groep ouders steun uit voor de directeur, die zichtbaar geëmotioneerd was na het bekend worden van de verdenkingen. Anderen waren juist kritisch, meldt de lokale omroep ZFM Zoetermeer, en stelden dat signalen over mogelijk ongepast gedrag eerder serieuzer hadden moeten worden opgepakt.

Wc-deuren

In de brief aan ouders kondigt het bestuur een reeks maatregelen aan. Zo worden bouwkundige aanpassingen in het schoolgebouw doorgevoerd, waaronder wijzigingen aan wc-deuren en het creëren van meer zichtlijnen in ruimtes.

Ook de procedures voor het aannemen van nieuw personeel worden aangescherpt. Zo komen er verplichte referentie-checks en moeten werknemers vaker een her-aanvraag doen voor een VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) doen.

Omdat het onderzoeksrapport privacygevoelige informatie bevat, wordt het verder niet openbaar gemaakt. Wel kondigt Unicoz een besloten ouderbijeenkomst aan waarin het onafhankelijke onderzoeksbureau een toelichting geeft op de conclusies van het rapport.

Lokale partijen hebben de meeste stemmen gehaald bij de gemeenteraadsverkiezingen en de grootste stijger is Forum voor Democratie. Maar achter de uitslagencijfers gaat een groter verhaal schuil.

"Zo'n verkiezingsuitslag is voor mij een goudmijn", zegt sociaal geograaf Josse de Voogd die in de podcast de belangrijkste ontwikkelingen schetst. Hij is als onderzoeker al jaren gespecialiseerd in het stemgedrag van kiezers per regio.

Luister hier:

Deze aflevering van De Dag kun je beluisteren via NPO Luister en alle andere podcastkanalen. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren!

De Voogd vertelt waar de groei van sommige lokale partijen vandaan komt en hoe je die moet duiden. Duidelijk is, zegt hij, dat zowel lokale partijen als partijen op radicaal rechts geprofiteerd hebben van anti-azc-standpunten.

Journalist en Forum-watcher Chris Aalberts zoomt in op de winst van FvD. Die partij werkt gestaag aan het opbouwen van een partijkader en, zegt hij, "is helemaal terug van weggeweest."

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

De aanvallen op de olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf hebben grote gevolgen voor de betrokken landen. De reparatie kan jaren duren. Qatar ziet een aanzienlijk deel van de gasexport voor komende jaren verdwijnen en Irak kampt nu al met problemen met de elektriciteitsopwekking doordat de export uit Iran wegviel.

In Europa zijn de gevolgen vandaag vooral te merken in de vorm van hogere olie- en gasprijzen.

Israël bombardeerde gisteren het grote Iraanse gasveld South Pars, Iran sloeg terug met aanvallen op een gasfabriek in Qatar en een olieraffinaderij in Kuwait.

Staatsbedrijf QatarEnergy spreekt vandaag van "aanzienlijke schade die is aangericht". Het gaat onder meer om een Shell-fabriek op het terrein. Het geraakte fabrieksterrein is een van de belangrijkste productielocaties van vloeibaar gas (LNG) ter wereld. Bovendien zou er dit jaar een uitbreiding komen die de productie nog eens groter zou maken.

Jaren omzetverliers

Maar de aanvallen maken alles anders. "Zelfs in mijn wildste dromen had ik zo'n aanval op Qatar niet verwacht, zeker niet van een ander islamitisch land tijdens de ramadan", zegt de topman van QatarEnergy tegen Reuters.

Het kost volgens de topman zo'n drie tot vijf jaar om geraakte locaties weer te repareren. In die tijd zal Qatar zo'n 17 procent van zijn LNG-export verliezen.

Onder meer langdurige contracten met Italië, België, Korea en China kan het staatsbedrijf niet nakomen. Het omzetverlies schat de topman op 20 miljard dollar.

Gevolgen in Europa

De Europese prijs voor gas schoot niet alleen omhoog voor leveringen op de korte termijn, maar ook voor leveringen voor pas over een jaar. Het laat zien dat ook handelaren op de langere termijn hoge prijzen verwachten.

Toch zijn de gasproblemen voor Europa nog te overzien. Qatar levert zo'n 20 procent van alle LNG ter wereld, maar een groot deel daarvan gaat naar Azië. Nederland haalt zijn LNG met name uit de Verenigde Staten, en krijgt bovendien gas uit Noorwegen via pijpleidingen.

Ook vergeleken met de gascrisis van 2022, als gevolg van de sancties tegen Rusland, vallen de prijsstijgingen hier nog enigszins mee. De prijs voor Europees gas lag op de piek in september 2022 vijf keer zo hoog als nu.

De NOS is bezig met een vervolgverhaal over de impact van de stijgende energieprijzen. Loopt uw energiecontract binnenkort af en/of bent u van plan vanwege de stijgende prijzen versneld te verduurzamen? Dan komen we graag met u in contact voor een reportage op radio en tv via economie@nos.nl.

Prijzen 'niet door het dak'

Voor de meeste Nederlanders heeft de oorlog rond de Perzische Golf weinig invloed op de eigen energiekosten. Zes op de tien consumenten hebben een vast contract bij hun gas- en stroomleverancier. Die tarieven veranderen pas als hun contracten verlopen, en dat kan nog jaren duren.

Minder dan een op de tien huishoudens heeft een dynamisch energiecontract. Dat houdt in dat de prijs van stroom en/of gas elke dag verandert. De afgelopen dagen is de groothandelsprijs van gas omhoog gegaan. Dat geeft hogere dagprijzen voor Nederlanders met een dynamisch contract, ziet vergelijkingssite Independer. Maar toch valt het mee.

"Lekker is anders, maar de prijzen zijn niet door het dak", zegt energie-expert Pim Holstvoogd. Vanochtend betaalden mensen met een dynamisch contract rond 1,38 euro per kuub gas, zag de site. "Het is aan de hoge kant, maar komt niet in de buurt van de energiecrisis van 2022."

De consumentenprijzen stijgen minder dan hij had verwacht, zegt Holstvoogd. Dat komt deels doordat Nederlands steeds meer energie opwekt met zon en wind. Daardoor is er ook minder gas nodig voor de opwekking van stroom.

Iran

In Iran en Irak zijn de gevolgen op dit moment veel groter. Waar de aanvallen op het terrein in Qatar invloed hebben op de wereldprijzen, zorgen de aanvallen op het Iraanse South Pars-veld vooral lokaal voor problemen.

Het gasveld onder in de Perzische Golf staat is het grootste gasveld ter wereld, en wordt gedeeld door Iran en Qatar. Het Iraanse gas gaat vooral naar Iran zelf en buurland Irak. Het wordt daar bijvoorbeeld gebruikt voor het opwekken van elektriciteit, voor het verwarmen van huizen en voor de industrie van het gesanctioneerde Iran.

Iraanse installaties op dit cruciale veld zijn tijdelijk uitgeschakeld om branden te blussen. Iran stopte als gevolg met de uitvoer naar Irak. Dat zorgde direct voor veel minder stroomopwekking daar.

Iedereen heeft gisteren gewonnen. Dat is althans de teneur in het gebouw van de Tweede Kamer vandaag, waar een aantal landelijke partijen een traditioneel 'taartmoment' had georganiseerd met de fractie.

Zo zijn ze bij GroenLinks-PvdA "heel blij" dat ze de grootste partij zijn geworden qua stemmenaantal. Terwijl ze wel bijna 150 raadszetels zijn kwijtgeraakt. Maar daar heeft partijleider Klaver het niet over.

Hij vindt vooral dat zijn partij "de weg omhoog weer heeft gevonden" na de recente Tweede Kamerverkiezingen waar GL-PvdA vijf zetels verloor. "We hebben de rug gerecht."

'CDA bruist'

En ook CDA-leider Bontenbal is blij dat zijn partij als grootste uit de bus komt deze verkiezingen, wat betreft het aantal raadszetels dan. "Heel mooi", zegt hij.

Net als vier jaar geleden mag het CDA de meeste raadsleden leveren (overigens wel negentien minder dan toen). Bontenbal ziet hierin het bewijs dat zijn partij na een aantal lastige jaren "echt terug" is. "Het CDA bruist."

Bontenbal denkt niet dat de kiezer zijn partij hiermee heeft beloond voor kabinetsdeelname: "dit was geen referendum voor kabinetsbeleid". Maar tegelijk erkent hij dat de kersverse coalitie maatregelen heeft aangekondigd die niet bij iedereen in goede aarde vallen. "Dus dat maakte het wel spannend."

Loze beloften

Een van die maatregelen is het doorzetten van de spreidingswet, die bedoeld is om asielzoekers beter te verdelen over gemeenten. Op veel plekken voerden partijen campagne tegen de komst van asielzoekerscentra. Voor een groot deel gaat dat om lokale partijen - die gisteren opgeteld verreweg de meeste stemmen kregen, maar niet allemaal anti-azc zijn.

Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. "Je gaat over waar je over gaat." En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt.

Premier en D66-leider Jetten sluit zich daarbij aan. "We moeten eerlijk zijn dat we op landelijk niveau bepalen hoe we vluchtelingen verdelen en lokaal kijken hoe we dat op de beste manier doen", zei hij vanuit Brussel, waar hij is voor zijn eerste EU-top.

Omdat Jetten daar is, sneed fractievoorzitter Paternotte de taart aan voor D66. Ook hij zag dat zijn partij had gewonnen. "We zijn meer dan 100.000 stemmen gegroeid en we zijn nu in meer gemeenteraden vertegenwoordigd dan ooit."

Anders dan Bontenbal ziet Paternotte de uitslag wel als positief voor de pasgevormde coalitie. "Ik zie dat alle drie de coalitiepartijen het behoorlijk goed doen, mooie steun in de rug." De laatste coalitiepartij, VVD, had vandaag overigens geen feestmoment gepland.

Voet tussen de deur

De grootste winnaarvan de landelijke partijen, percentueel gezien, is FVD. De partij gaat van 55 naar 299 raadszetels. Ook daar geen openbaar taartmomentje vandaag. Maar gisteren wilde partijleider De Vos wel kwijt dat haar partij zoals het eruitziet "overal een voet tussen de deur heeft gekregen".

Dat veel partijen samenwerking met FVD op voorhand hebben uitgesloten, vanwege extreme uitlatingen en omstreden kandidaten, doet daar volgens haar niets aan af. Volgens De Vos zochten die partijen "een excuus". "Wij willen met iedereen samenwerken."

Zo zag de avond van de gemeenteraadsverkiezingen eruit:

En ook de PVV groeit flink in zetelaantal: de partij gaat van 59 naar 101 raadsleden. Op X benadrukt partijleider Wilders dat de PVV in vijf gemeenten de grootste partij is geworden. "Al met al tientallen extra zetels en een geweldig resultaat!"

Jubelstemming

In de fractiekamer van de Partij voor de Dieren, waar wel in taart was voorzien, werd juist gewaarschuwd voor FVD, PVV en lokale radicaal rechtse partijen. Het is nu niet de tijd om stil te zijn over oprukkende extreemrechtse partijen, vindt partijleider Ouwehand. "En de Partij voor de Dieren is dat ook niet van plan."

Over het eigen resultaat was Ouwehand in jubelstemming. Haar partij haalde ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen vijf zetels minder, maar is wel op meer plekken vertegenwoordigd. "We gaan van 27 naar 43 gemeenten waar dieren en natuur bovenaan de agenda staan", juichte ze.

De SGP (ook taart) kreeg er bijna dertig raadszetels bij, vooral op plekken waar de partij van oudsher scoort, zoals Tholen en Barneveld. "We deden het goed in onze eigen bolwerken", aldus partijleider Stoffer. "Wij geven al ruim honderd jaar een helder christelijk geluid en ik denk dat mensen dat waarderen."

De oudste partij van Nederland is niet van plan om te veranderen om zo stemmen te trekken van lokale partijen. "Als ons geluid je aanstaat: van harte welkom."