Aggregator

Podcast De Dag: De oneindige reis van de Voyager

5 hours 37 minutes ago

Bij de lancering in 1977 had niemand gedacht dat het ruimteschip de Voyager het zo lang vol zou houden. Bijna 50 jaar later is er nog steeds contact en deze week bereikt-ie de magische afstand van één lichtdag tot de aarde.

Deze aflevering van De Dag luister je via NPO Luister en alle andere podcastapps. Bevalt het? Vergeet je dan niet te abonneren.

Met ruimtevaartdeskundige Rob van Hassel volgen we de route van de Voyager, van lancering op aarde tot... ja, tot waar en wanneer eigenlijk?

Reageren? Mail dedag@nos.nl

Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

Redactie: IJsbrand Terpstra

Eindredactie: Judith van de Hulsbeek

Influencer Vera Dijkmans vast in VS om gemiste zitting immigratierechtbank

5 hours 52 minutes ago

Influencer Vera Dijkmans wordt in de VS vastgehouden door ICE omdat ze niet is verschenen op een immigratiezitting in mei. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid aan de NOS. De rechter heeft toen al een uitzettingsbevel tegen haar uitgevaardigd.

Dijkmans werd afgelopen woensdag aangehouden op een vliegveld in Newark en zit sindsdien in hechtenis in het omstreden detentiecentrum Delaney Hall in New Jersey. Honderden gevangenen gingen hier dit voorjaar in hongerstaking vanwege de erbarmelijke omstandigheden.

"Vera werd in de handboeien geslagen en in een busje naar het detentiecentrum gebracht", zegt haar moeder Marianne tegen de NOS. Ze zegt dat ze haar dochter sindsdien één keer heeft gezien. "Ze krijgt bijna niets te eten en is gigantisch verzwakt."

"Als wij contact hebben, huilt ze alleen maar over de omstandigheden", zegt Marianne. "Ze is al zeven dagen niet buiten geweest."

Vera Dijkmans (29) heeft bijna 6 miljoen volgers op Instagram en verdient naar eigen zeggen miljoenen per jaar op OnlyFans, een platform waarop je expliciete beelden van jezelf kunt delen met abonnees die daarvoor betalen.

Ze kwam volgens het ministerie van Binnenlandse Veiligheid in augustus 2024 het land binnen voor een tijdelijk verblijf. Volgens haar familie had ze een B2-toeristenvisum. Een jaar later werd al een uitzettingsprocedure tegen haar gestart.

Visa-overtreders vastgezet

Dijkmans startte een Green Card-procedure in de hoop toch in de VS te kunnen blijven. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid benadrukt echter dat een lopende aanvraag geen legale verblijfsstatus in de VS geeft.

De influencer moest vervolgens naar de rechtbank komen voor haar verblijfsvergunning, maar miste de brief hierover. "Omdat ze op reis was."

Vanwege deze gemiste zitting zit Dijkmans nu vast. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid wijst erop dat "het verschrikkelijke beleid uit het Biden-tijdperk" is teruggedraaid. Tot Trump aantrad hadden visa-overtreders geen prioriteit en konden ze meestal in vrijheid hun uitzetting afwachten. Maar ICE zet sinds vorige zomer visa-overtreders vast.

Haar moeder zegt dat Vera hier niet van wist. "Ze was niet op de hoogte dat dat überhaupt mogelijk was. Ze was daar helemaal niet mee bezig, dus dit is totaal niet wat zij verwacht had. Daarom zijn we allemaal zo in paniek."

Vechtsportvideo's

De immigratiedienst rept niet van illegaal werken. Dijkmans maakte in de VS content voor haar socialemediakanalen. Zo liet ze zich filmen met bekende vechtsporters van de UFC, zoals Alex Pereira. Die sparde voorheen met de Nederlandse MMA-vechter Yousri Belgaroui. Dijkmans was voor haar arrestatie op weg naar een vechtsportgala in New York waar Belgaroui verloor.

Verschillende UFC-kopstukken roepen nu op tot de vrijlating van Dijkmans, onder de hashtag #freevera. Moeder Marianne wil dat haar dochter naar Nederland komt. "Voor haar fans is ze een mooie vrouw. Voor mij is het mijn kind."

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt Dijkmans consulaire bijstand te verlenen maar kan om privacyredenen geen mededelingen doen. Consulaire bijstand richt zich op een eerlijke rechtsgang en het welzijn van een Nederlandse gedetineerde.

Het gaat niet om financiële of juridische bijstand. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het zich niet in de rechtsgang van andere landen kan mengen, net zomin als dat dat andersom getolereerd zou worden.

Zeven aanhoudingen in groot onderzoek naar drugshandel, ook Jan G. opnieuw aangehouden

5 hours 57 minutes ago

In een groot opsporingsonderzoek naar georganiseerde criminaliteit en drugshandel zijn vandaag zeven mannen aangehouden, dat meldt de politie Oost-Nederland. Een van hen zat al vast in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. Het gaat om de 28-jarige Jan G., bevestigen bronnen aan de NOS.

G. werd in september opgepakt in Duitsland. Hij is verdachte in meerdere drugszaken en zou onder meer betrokken zijn geweest bij de smokkel van bijna 3900 kilo cocaïne via een transportbedrijf in Dordrecht. De politie kwam G. op het spoor in het onderzoek naar het enorme geweld bij zijn huis in Overasselt, waarbij zijn 51-jarige beveiliger om het leven kwam.

Doorzoekingen

De politie heeft de andere verdachten op meerdere plekken in Nederland en Duitsland aangehouden. Het gaat om Siebengewald, Weert, Giessen, Malden, Nijmegen en Essen in Duitsland. Er vinden ondertussen op zeker twaalf locaties doorzoekingen plaats, aldus de politie. Er wordt gezocht naar "waardevolle bezittingen en verboden zaken".

De verdachten zitten in beperkingen. Zij mogen enkel contact hebben met hun advocaat. Er wordt geen verdere informatie gedeeld. De politie wil niet zeggen om wat voor soort drugshandel het hier gaat. Vrijdag worden de verdachten voorgeleid bij de rechter-commissaris.

Twee mannen opgepakt in groot onderzoek naar malafide klusjesmannen

7 hours 17 minutes ago

De politie heeft twee mannen opgepakt in een groot onderzoek naar malafide klusjesmannen. Het gaat om een 22-jarige en 24-jarige uit Almere. De twee worden ervan verdacht honderden mensen te hebben opgelicht voor grote geldbedragen.

De twee zijn maandag opgepakt. Een van hen werd aangehouden in een gehuurd kantoorpand in Almere. De politie vermoedt dat het tweetal vanuit die locatie opereerde.

Na aangifte van iemand die was opgelicht door een klusjesman, opende de recherche in de Gooi en Vechtstreek een onderzoek. Die bracht honderden aangiftes uit het hele land met elkaar in verband; de oplichters hadden telkens dezelfde werkwijze.

De klusjesmannen boden via internet snelle hulp bij spoedgevallen aan, bijvoorbeeld voor een loodgietersklus of een elektriciteitsklus. De klussers namen het werk aan, maar voerden dat niet of slecht uit. De slachtoffers kregen daarna een hoge rekening die ze direct moesten betalen.

Miljoenen witgewassen

De politie vermoedt dat het gaat om een grote, georganiseerde oplichtingszaak waarmee miljoenen euro's zijn gemoeid. De twee worden ook verdacht van deelname aan een criminele organisatie en witwassen.

De opgepakte verdachten zouden een tussenlaag in de organisatie vormen, die de klusjesmannen op pad stuurde. Er wordt niet uitgesloten dat er meer mensen worden opgepakt.

Er is beslag gelegd op de auto van de 22-jarige in het kader van wederrechtelijk verkregen voordeel. Dat wil zeggen dat het voertuig mogelijk is aangeschaft met geld dat op een strafbare manier is verkregen.

'Betaal niet en bel de politie'

In een soortgelijk onderzoek in Amsterdam werden begin november vier mannen aangehouden die zich voordeden als spoedklussers.

De politie waarschuwt voor malafide klusjesmannen: "Bel geen dienstverlener zonder een duidelijke, vooraf afgesproken prijs." Ook adviseert de politie onderzoek te doen naar KvK-inschrijvingen en echte recensies.

Als je door iemand onder druk wordt gezet om te betalen, "betaal dan niet en bel direct de politie".

Opnieuw politie-inval bij Turkse oppositiezender, dit keer bij Sözcu TV

8 hours 47 minutes ago

In Turkije is vanochtend een politie-inval geweest bij oppositiezender Sözcü TV. De Turkse autoriteiten hebben een bewindvoerder aangesteld.

Sözcü TV is een van de weinige zenders in Turkije waar nog kritische journalistiek wordt bedreven. Critici zeggen dat de inval bedoeld is om kritische geluiden de kop in te drukken. De bestuursvoorzitter van de zender en een voormalig algemeen directeur zijn aangehouden, melden Turkse media.

Volgens het Turkse Openbaar Ministerie ligt aan de politie-inval een zaak van tien jaar geleden ten grondslag. De autoriteiten vermoeden dat zendereigenaar Burak Akbay banden heeft met het netwerk van de Gülen-beweging. Turkije beschouwt die beweging als een terreurorganisatie en houdt die verantwoordelijk voor couppoging in Turkije in 2016.

Critici en oppositiepartijen vermoeden dat recente berichtgeving over een groot beursschandaal aanleiding was voor de inval. Daar besteedde Sözcü TV afgelopen weken uitgebreid aandacht aan. Vorige week werd voormalig minister Kaya gearresteerd vanwege betrokkenheid in dit beursschandaal. Zij was ook oud-vicevoorzitter van Erdogans AK-partij.

In Nederland te koop

In het gebouw van de zender is onderzoek gedaan. De presentator van een ochtendnieuwsprogramma kreeg vanochtend geen toegang tot het pand.

Vroeg in de ochtend heeft Sözcü TV de uitzendingen hervat. Het eerste nieuwsitem ging over de aanstelling van een curator bij de zender. Daarvoor waren alleen herhalingen en een documentaire te zien.

Verder is bekendgemaakt dat het nieuwe uitzendschema geen talkshows of nieuwsprogramma's met gasten meer zal bevatten. De zender zal alleen nog standaard nieuwsbulletins en nieuwsberichten uitzenden, schrijven Turkse media.

Sözcü TV is onderdeel van de grote mediaorganisatie Sözcü Group, waartoe ook de krant Sözcü behoort. Die krant en de andere mediakanalen van het concern zijn vooralsnog wel operationeel. Op de website van de krant staat vandaag de kop: "Als Sözcü zwijgt, zwijgt Turkije." De krant is ook in Nederland verkrijgbaar en verschijnt één keer per week.

De actie komt kort na de inval bij de populaire oppositiezender Halk TV vorige maand. Het is de zesde keer binnen 21 maanden dat een zender wordt overgenomen en een nieuwe bewindvoerder wordt aangesteld. De redenen voor overname lopen uiteen, maar eerder meldden persvrijheidsorganisaties en critici al dat de onafhankelijke journalistiek in Turkije steeds verder onder druk komt te staan.

In meer dan tien steden gingen vorige maand mensen de straat op om te protesteren voor persvrijheid. Aanleiding voor de demonstraties is censuur, de druk op journalisten en de overname van meerdere zenders door de overheid. Ook nu zijn er felle reacties, zoals van oppositieleiders in Turkije.

"Ze kunnen inmiddels zelfs de geringste kritiek niet meer verdragen, daarom proberen ze alles en iedereen de mond te snoeren. Schaam jullie die het land tot deze toestand hebben gebracht, alleen maar om een machtspositie te behouden", zegt Özgür Özel, oppositieleider van de Nieuwe Partij.

Nederland niet aangepast op mensen met beperking: 'Hardnekkige achterstanden'

9 hours 6 minutes ago

Nederland is nog niet voldoende aangepast op mensen met een beperking. Zij ervaren veel hindernissen om volledig deel te nemen aan de samenleving. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het RIVM.

De Verenigde Naties namen in 2006 het verdrag Handicap aan, waarin werd afgesproken dat mensen met een beperking goed moeten kunnen meedoen in de maatschappij. In 2016 trad dit verdrag officieel in werking. Twee jaar geleden werden er in Nederland plannen gelanceerd op het gebied van werk, wonen, inkomen, onderwijs, zorg, vervoer, cultuur, sport en veiligheid.

Uit een eerste meting blijkt nu dat er de afgelopen jaren meer aandacht is gekomen voor mensen met een beperking, maar zij lopen nog steeds tegen obstakels aan. Met name op het gebied van betaald werk zijn er grote verschillen, zegt RIVM-directeur Marith Volp. "Zo'n 36 procent van de mensen met een beperking heeft een betaalde baan tegenover 65 procent van de mensen zonder beperking."

Risico van sociaal isolement

Mensen met een beperking verdienen gemiddeld minder dan mensen zonder beperking en ze leven vaker in bijna-armoede. Verder wonen ze vaker in een sociale huurwoning en minder vaak in een koophuis dan mensen zonder beperking.

Ook zijn de meeste Nederlandse websites en apps niet toegankelijk genoeg, ziet het RIVM. En niet alle stemlokalen waarvan gemeenten zeggen dat deze toegankelijk zijn voor mensen met een beperking, komen door de keuring. Tussen 2022 en 2024 lag het percentage dat een onafhankelijke toets doorstond tussen de 2 en 10 procent.

Mensen met een beperking ervaren volgens het RIVM ook drempels bij sporten en naar de bioscoop of het theater gaan. "Je ziet risico's van sociaal isolement", zegt directeur Volp.

Ov wel toegankelijker

Toch zijn er ook wat verbeteringen. De onderzoekers zien dat mensen met een beperking vaker werken dan vroeger. Ook krijgen ze vaker hulpmiddelen en aanpassingen aan hun woning.

Het openbaar vervoer is toegankelijker geworden. Zo zijn er meer geleidestroken voor blinden en bij bushaltes zijn er minder hoogteverschillen.

Maar dominant zijn toch de "hardnekkige achterstanden", zegt Volp. Tijdens het onderzoek liepen de onderzoekers er ook tegenaan dat de informatie heel versnipperd is, zegt ze. Er moet wat haar betreft meer zicht komen op waar het misgaat en dus ander beleid nodig is.

Kabinet wil het anders doen, zoals vaker kiezen voor 'blok van partijen'

9 hours 11 minutes ago

Het vertrouwen tussen D66, VVD en CDA is hersteld, maar tegelijk is er nog veel te doen om de minderheidscoalitie te laten werken. Dat was de boodschap van premier Jetten en de twee vicepremiers na dagen van crisisoverleg.

Met name de verhoudingen met de Tweede Kamer moeten anders. "Er moeten structurele afspraken komen over steun voor de begrotingen en het belastingplan", zei Jetten op een persconferentie.

Vicepresident van de Raad van State Sybrand Buma gaat helpen uitzoeken hoe Kamer en kabinet zulke afspraken kunnen maken. De premier had het over een "Scandinavisch model" en zei dat er voortaan duidelijk gekozen moet worden om te onderhandelen met "een blok van partijen" op links of rechts.

Een groep Kamerleden die over de werkwijze van de Tweede Kamer nadenkt, was onlangs in Scandinavische landen om te kijken hoe een minderheidskabinet kan functioneren. Een optie is bijvoorbeeld het maken van informele langjarige afspraken over een aantal grote onderwerpen. Buma krijgt een maand de tijd voor zijn werk.

Minder Haags gedoe

De premier zei verder te hopen op een andere dynamiek. "Minder Haags gedoe en interne discussie, meer rust en duidelijkheid."

Jetten zei ook dat hij het zichzelf aantrekt dat het niet goed is gegaan:

Yesilgöz, VVD-vicepremier, heeft "vertrouwen en hoop" in het proces dat de coalitie gaat volgen. Ze onderschrijft dat er dingen niet goed zijn gegaan. "Als het financieel fundament onder de plannen geen meerderheid heeft, raken de inhoudelijke zaken ook uit balans. Dat is wat er gebeurd is", zei ze.

MKB-pakket

Op de inhoud hebben de drie partijen ook wat afgesproken, om de VVD tegemoet te komen. Er komt een pakket aan maatregelen om MKB-ondernemers te ondersteunen bij "investeren, innoveren en verduurzamen", zei Jetten. De plannen worden nog uitgewerkt.

De minderheidscoalitie en het kabinet kwamen vorige week in zwaar weer terecht, nadat D66 en CDA een akkoord hadden bereikt met Pro en Volt over een wijziging in het belastingplan, waardoor vermogenden wat meer belasting gaan betalen.

De VVD zei zich daardoor overvallen te voelen en noemde de deal "inhoudelijk echt slecht voor Nederland". Het wijzigingsvoorstel kreeg desalniettemin een meerderheid in de Tweede Kamer, waarna de VVD besloot tegen het hele belastingplan te stemmen.

Geen JA21

Uiteindelijk wisten D66 en CDA bij die stemming toch ook een meerderheid voor elkaar te krijgen, door een overeenkomst te sluiten met de oppositiepartijen Denk, 50Plus, de ChristenUnie en Partij voor de Dieren.

Na een eerste crisisgesprek van vrijdag noemde VVD-leider Yesilgöz het minderheidskabinet "een mislukt experiment dat zo niet door kan". Ze eiste een "politieke correctie" op de koers, die zij te links vond. Ze opperde de mogelijkheid van het aanschuiven van een extra, rechtse coalitiepartner, mogelijk JA21. Daar is dus niet voor gekozen in de dagen van crisisoverleg die volgden.

Kijk hier terug hoe de hoofdrolspelers terugblikken op het crisisoverleg:

Tientallen gewonden bij botsing tussen passagierstreinen in Praag

9 hours 13 minutes ago

Bij een botsing tussen twee passagierstreinen in de Tsjechische hoofdstad Praag zijn 46 mensen gewond geraakt. Vier van hen zijn er ernstig aan toe.

Het ongeluk gebeurde rond 07.00 uur vanochtend. Ook beide treinmachinisten zijn gewond geraakt, melden Tsjechische media.

Alle passagiers uit beide treinen zijn geëvacueerd, zegt de transportminister. De gewonden zijn door reddingswerkers naar verschillende ziekenhuizen gebracht.

Omdat beide treinen niet met hoge snelheid reden, is de schade beperkt gebleven, laat een woordvoerder van de brandweer weten. Een deel van het treinverkeer is inmiddels hervat.

De oorzaak van het ongeluk wordt nog onderzocht, maar volgens de Tsjechische minister van Transport heeft een van de treinen mogelijk een rood sein gemist:

Autopsiefoto's van Jeffrey Epstein door forensisch expert online gezet

9 hours 20 minutes ago

Een gerenommeerd forensisch expert heeft het autopsierapport van Jeffrey Epstein online gezet, inclusief begeleidende foto's en andere onderzoeksdocumenten. "Het wordt tijd dat mensen hun eigen conclusies kunnen trekken", zegt Michael Freeman.

Freeman zet vraagtekens bij de officiële doodsoorzaak van Epstein. Foto's uit het autopsierapport, dat de broer van Epstein hem een jaar geleden gaf, wijzen volgens hem op moord in plaats van op zelfmoord. De sluimerende discussie over de dood van de Amerikaanse zedendelinquent zal hiermee ongetwijfeld weer oplaaien.

Onder de bestanden die Freeman publiceert, zijn 163 foto's van de autopsie van Epstein, inclusief close-ups van enkele verwondingen op zijn lichaam en verschillende organen die bij de autopsie werden verwijderd. Daarnaast zijn onder meer het autopsieverslag, foto's van de plek waar Epstein werd gevonden en een transcript van een telefoontje naar het 911-noodnummer opgenomen.

Halswond in Y-vorm

De 66-jarige Epstein werd op 10 augustus 2019 dood aangetroffen in zijn cel in New York. Hij was opgesloten in afwachting van een proces over wijdverbreid kindermisbruik en seksuele uitbuiting, een beschuldiging waar hij eerder een lichte straf voor had gekregen.

De patholoog die de volgende dag de lijkschouwing uitvoerde, concludeerde dat het om zelfdoding ging: Epstein zou een strop hebben gemaakt van zijn gevangeniskledij of beddengoed. Hij had enkele weken eerder ook al een suïcidepoging gedaan.

Freeman is daar niet van overtuigd. "Wacht eens even, dit lijkt geen wond van een verhanging", was meteen zijn reactie toen hij de foto's van Epsteins nek zag, zegt hij tegen The New York Times.

Hij legt uit dat er normaal een strakke rechte lijn van de strop te zien is, maar hier gaat het om een rafelige wond, in de vorm van een Y. Dat zou volgens Freeman wijzen op moord, vooral als iemand van achteren is gewurgd met een lus.

Vingernagels niet bekeken

Hoewel hij uiteraard niet de kans had het lichaam zelf te onderzoeken, meent hij op de foto's verdere aanwijzingen te zien voor moord. Verwondingen in het gezicht zouden kunnen zijn ontstaan door klappen, net als een blauwe plek op Epsteins schouder.

Rond de halswond ziet hij bovendien kleine krasjes die volgens hem nagelkrassen zijn. Dat zou erop duiden dat Epstein geprobeerd heeft de strop los te krijgen. Freeman spreekt van mogelijke defensieve wonden.

Freeman noemt het een fout dat bij de autopsie niet gezocht is naar DNA onder de vingernagels van Epstein. Dat zou kunnen hebben uitwijzen of hijzelf of iemand anders de krassen in zijn nek veroorzaakte.

Ook vindt hij het jammer dat niemand een foto nam van hoe Epstein werd aangetroffen. Hulpverleners sloegen dat over omdat ze meteen een reanimatiepoging startten. Overigens raakte daarbij ook nog de strop om Epsteins nek vermist. Er werd wel een strop als bewijsmateriaal gefotografeerd, maar die is nog strak geknoopt, terwijl de hulpverleners de stof hadden afgerukt.

Bed niet hoog genoeg

Freeman denkt daarnaast dat Epstein zich niet heeft kunnen verhangen, zoals het officiële rapport stelt, met de strop vastgemaakt aan zijn stapelbed. Een 3D-reconstructie, gemaakt met de lichaamsafmetingen van Epstein en de hoogte van het bed, sluit die theorie volgens hem uit.

Als forensisch wetenschapper wordt Freeman vaker als tegenexpert gevraagd, vooral in zaken met politiegeweld. Zo was hij betrokken bij een onderzoek naar de dood van George Floyd, veroorzaakt door een Amerikaanse agent.

Freeman is onder andere universitair hoofddocent Epidemiologie aan de Maastricht University. Hij is geen patholoog. Hij zegt zijn conclusies te hebben voorgelegd aan pathologen, maar hun meningen waren verdeeld. "Er werd veel om de hete brij heen gedraaid", verwoordt hij het tegen The New York Times. Freeman zegt te hebben geprobeerd zijn conclusies in een wetenschappelijk tijdschrift te publiceren, maar dat werd geweigerd.

Het kantoor van de gerechtelijk arts van New York zegt nog steeds achter de conclusies van destijds te staan: zelfdoding. Andere onderzoeken kwamen tot dezelfde slotsom.

Verder onderzoek

Gevraagd of hij een idee heeft wie Epstein dan zou hebben vermoord, zegt Freeman "geen idee" tegen de BBC. "Daar heb ik geen mening over, ik heb dat niet onderzocht."

Hij nodigt critici uit om zijn bevindingen onder de loep te nemen, juist daarom heeft hij het dossier online gezet. "Laat maar zien waar ik fout zit", is zijn oproep. "Geloof mij niet op mijn woord, laat iedereen zelf maar een kijkje nemen.

113

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.

Nederland heeft grootste inkomenskloof tussen vrouwen en mannen van de EU

9 hours 49 minutes ago

Veel jonge vrouwen in Nederland vallen uit door stress en mentale klachten. Dat heeft te maken met het feit dat veel moeders weinig geld verdienen, is één van de conclusies van het jaarlijkse gendergelijkheidsonderzoek van EU-instelling EIGE.

Frankrijk is het land in de Europese Unie waar vrouwen en mannen de meest gelijke kansen hebben. Nederland staat op plek vijf. Het onderzoek laat vooral zien dat er in alle 27 EU-lidstaten nog lang geen gelijke kansen voor iedereen zijn.

Frankrijk scoort bijvoorbeeld 74,8 op een schaal van 100. Met het huidige tempo zal het meer dan vijftig jaar duren voordat vrouwen en mannen in Europa gelijke mogelijkheden hebben op het werk en thuis, concluderen de onderzoekers.

Dit keer staat Zweden voor het eerst niet bovenaan de Europese lijst. Dat komt vooral doordat er het afgelopen jaar veel topvrouwen zijn bijgekomen in Frankrijk. "En dan met name binnen nationale sportbonden die zijn verbonden aan de Olympische Spelen", zegt EIGE-hoofdonderzoeker Maruša Gortnar tegen de NOS.

"Dit is waarschijnlijk gelinkt aan het feit dat Parijs de Olympische Spelen organiseerde. Daardoor is er meer aandacht gekomen voor gelijke representatie op machtsposities binnen de sport in Frankrijk."

'Kennis' doet het goed

EIGE heeft officiële data gebruikt om vertegenwoordiging en kansengelijkheid op zes maatschappelijke terreinen te meten: gezondheid, tijdsbesteding, macht, geld, werk en kennis. Opgeteld krijgt Nederland 70,7 uit 100 punten. Dat is een kleine stijging (+1,2) ten opzichte van vorig jaar.

Nederland scoort vooral hoog op het vlak van kennis: vrouwen hier zijn relatief goed opgeleid. Ook qua tijdsbesteding krijgt Nederland een hoge score. Dat komt doordat er hier meer mannelijke mantelzorgers zijn dan in veel andere landen, maar het leeuwendeel van de mantelzorg komt bij vrouwen terecht.

Als het gaat om werk en geld is de genderongelijkheid in Nederland heel groot, concludeert EIGE. In geen enkel ander EU-land is de inkomenskloof (het verschil tussen hoeveel vrouwen en mannen verdienen in een jaar) zo groot als bij ons.

Lagere salarissen

Dat komt niet alleen doordat de meeste Nederlandse vrouwen parttime werken; opvallend veel vrouwen werken hier ook in sectoren met lagere salarissen. Volgens de onderzoekers gaat dat om de zorg, horeca, service en schoonmaak. In andere landen zie je relatief meer mannen in deze branches.

De ongelijkheid is extra nijpend in Nederland als het gaat om de gezondheid van alleenstaande ouders. In geen van de andere landen is de gezondheid van alleenstaande moeders ten opzichte van alleenstaande vaders zo slecht.

Stereotypen voorbij?

Eén van de redenen achter de aanhoudende genderongelijkheid is de uitgebreide opvatting dat vrouwen beter zijn in zorgtaken dan mannen, zegt Mara Yerkes, hoogleraar sociaal beleid aan de Universiteit Utrecht.

"Het onderwijs en de zorg zijn sectoren waar je vaak makkelijker in deeltijd kunt werken en flexibele werkarrangementen kunt bereiken. Zolang vrouwen worden gezien als primair verantwoordelijk voor het kind, dan zullen ze ook vaker in die sectoren gaan werken."

De Nederlandse overheid wil gendergelijkheid bevorderen, maar doet volgens Yerkes niet genoeg om dat te bereiken. "Er zijn inderdaad grote stappen gezet de afgelopen jaren, zoals betaald ouderschapsverlof, maar omdat het slechts deels betaald is, zie je dat veel mannen geen of weinig verlof opnemen. Dan werkt het beleid ook niet voldoende."

Weinig besef van de risico's

Volgens onderzoeker Maruša Gortnar van EIGE moeten mensen zich afvragen hoe ze keuzes maken: "Als vooral vrouwen zeggen dat ze voor de kinderen willen zorgen en minder uren willen draaien, zijn we dan de stereotypen voorbij? Ik zou zeggen van niet."

Volgens EIGE is het vooral een probleem dat vrouwen in Nederland zo financieel kwetsbaar zijn. Dat vertaalt zich in stress, armoede en een slechtere gezondheid voor vrouwen na een scheiding.

"Juist omdat de economische kloof tussen vrouwen en mannen zo groot is in Nederland, zou er meer aandacht moeten komen voor financiële onafhankelijkheid", zegt Gortnar. "Dat gaat deels om overheidsbeleid, maar het lijkt er ook op dat er meer besef moet komen van de risico's onder burgers."

Oudste sinterklaasgedicht van rond 1640 ontdekt: 'Beetje knullige rijm'

10 hours 45 minutes ago

In het Gelders Archief in Arnhem is het oudste sinterklaasgedicht van Nederland gevonden. Het gedicht is zo'n 380 jaar geleden door een edelman geschreven. Ook in dit sinterklaasgedicht zaten al grappen.

Johan Oosterman, hoogleraar Oude Nederlandse Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen, stuitte per toeval op het gedicht. Hij was eigenlijk op zoek naar oude vriendenboekjes van adellijke vrouwen, vertelt hij aan Omroep Gelderland.

In de video leest hij een stukje voor:

Wanneer edelman Steven van Rhemen het sinterklaasgedicht exact geschreven heeft, kan Oosterman niet zeggen, maar hij vermoedt rond 1640. Het is in ieder geval eerder geschreven dan het gedicht uit 1647 van Johan van Someren uit Nijmegen, dat tot nu toe als het oudste sinterklaasgedicht gold.

Oosterman beschouwde het gedicht van Van Someren overigens al meer als een liefdesgedicht. De recent gevonden tekst is volgens hem wel echt een sinterklaasgedicht. "Het begint met: Sinterklaas kwam onverwacht hiernaartoe en heeft iets in je schoen gebracht."

Iets geheimzinnigs en een grap

Oosterman ziet overeenkomsten met de gedichten van nu. Hij ziet dat de edelman ook al worstelde met de rijmwoorden en met de scherpte van de grappen. "Het is af en toe een beetje knullige rijm", vindt Oosterman. Hij geeft een voorbeeld: "Sinterklaas kwam onverwacht, in de nacht, en had bedacht, hij heeft iets gebracht, .. "

Oosterman heeft daar geen moeite mee; sinterklaasgedichten hoeven geen literaire hoogstandjes te zijn, zegt hij. De hoogleraar adviseert om in een sinterklaasgedicht iets geheimzinnigs te zetten en grappen te maken. "Die vaste elementen zijn al heel oud en waren ruim 400 jaar geleden ook al te zien."

Het oude gedicht is te bekijken in de studieruimte van het Gelders Archief.

Krimbrug deels ingestort na nieuwe Oekraïense aanvallen, autoverkeer stilgelegd

10 hours 57 minutes ago

Oekraïne heeft een deel van de Krimbrug verwoest, dat is te zien op beelden die door Oekraïne zijn vrijgegeven. Die brug is de verbinding tussen het Russische vasteland en het door Rusland geannexeerde schiereiland de Krim en is van strategisch belang voor de Russen.

In Moskou is de Russische regering bijeengeroepen voor een spoedoverleg. De brug bestaat uit twee parallelle delen: een deel voor autoverkeer en een spoorbrug voor treinen. Auto's kunnen er niet overheen. Het treinverkeer is volgens de Russische autoriteiten na enkele uren weer hervat.

Foto's op sociale media laten zien dat een deel van het wegdek is weggeslagen en dat de hoofdboog van het autogedeelte is ingestort.

Oekraïne heeft deze beelden vrijgegeven van de aanval:

Er liggen brokstukken in het water, waardoor ook de scheepvaart is gestremd. Volgens The Guardian werd bij de aanval een Flamingo-raket gebruikt die een bereik heeft van maximaal 3000 kilometer.

Bij de aanvallen zijn volgens de gouverneur van de Krim twee mensen gedood, schrijft hij op Telegram.

Symbolische waarde

De 19-kilometer lange brug over de Straat van Kertsj is al langer een belangrijk doelwit voor Oekraïne, ook vanwege de grote symbolische waarde. Rusland liet de Kertsjbrug voor naar schatting 3,5 miljard bouwen nadat het in 2014 de Krim, die tot Oekraïne behoorde, had geannexeerd.

Toen de brug in 2018 werd geopend, had Rusland de Oekraïense kust aan de noordkant van de Zee van Azov nog niet in handen en bestond er nog geen landverbinding tussen Rusland en de Krim. Bovendien is het schiereiland tijdens de oorlog uitgegroeid tot een belangrijke militaire uitvalsbasis van de Russen.

Oekraïne wist de brug gisteren ook al te raken. Volgens gegevens van het Russische ministerie van Defensie ging het om de grootste droneaanval op Rusland sinds het begin van de oorlog, in februari 2022. In oktober 2022 en juli 2023 werd de brug door Oekraïense aanvallen ook zwaar beschadigd.

Verwarming uitgevallen

Rusland heeft vannacht ook aanvallen uitgevoerd op Kyiv. Daarbij werden ook twee bruggen geraakt. Het gaat om de Zuidbrug en Noordbrug over de rivier de Dnjepr, meldt de burgemeester van Kyiv op Telegram.

Bij de aanvallen is ook kritieke infrastructuur getroffen, waardoor in sommige delen van de hoofdstad de watervoorziening en verwarming zijn uitgevallen. Ook het metrostelsel van de stad raakte beschadigd. Het zou volgens The Kyiv Independent gaan om aanvallen met ballistische raketten.

Getuigen melden aan persbureau Reuters een reeks luide explosies in de hoofdstad. Het is niet de eerste keer dat Rusland cruciale bruggen bij de Oekraïense hoofdstad bestookt.

Vannacht zijn volgens lokale functionarissen ook aanvallen uitgevoerd op onder meer de regio's rond Charkiv, Dnipro en Zaporizja. Bij aanvallen op de regio Tsjerkasy raakten drie mensen gewond.

Moskou aangevallen

Het Russische ministerie van Defensie bevestigt dat zijn strijdkrachten vannacht grootschalige aanvallen hebben uitgevoerd op transport-, militaire en energievoorzieningen in Kyiv, Zaporizja, Tsjerkasy en de regio Dnipropetrovsk. Daarbij zouden ook vrachtschepen zijn geraakt. Volgens het ministerie waren de aanvallen gericht op energie-installaties, haveninfrastructuur en schepen die door de Oekraïense strijdkrachten worden gebruikt.

Rusland zegt dat Oekraïne vannacht ook Rusland onder vuur heeft genomen, onder meer met droneaanvallen op Moskou.

ANWB meldt drukste ochtendspits van het jaar, ruim 1000 kilometer file

11 hours 21 minutes ago

De ochtendspits van vandaag is de drukste van het jaar. Iets voor 08.30 uur stond er ruim 1050 kilometer file. "Het gaat nu langzaam afnemen", zegt een ANWB-woordvoerder.

Volgens de woordvoerder hebben de lange files vooral te maken met het natte weer, maar ook de tijd van het jaar speelt een rol. "Mensen houden meer afstand door de regen, daardoor worden dagelijkse files langer dan normaal."

Ook is er een aantal ongelukken gebeurd. Die veroorzaken op verschillende plekken nog steeds vertraging. Op de A27 tussen Breda en Gorinchem staat het vast bij de brug bij Gorinchem. Automobilisten doen er veertig minuten langer over.

Op de A16 tussen Breda en Rotterdam doen automobilisten er ruim een half uur langer over. En op de A2 tussen Den Bosch en Utrecht kunnen automobilisten rekenen op 35 minuten vertraging. Op de A50 tussen Apeldoorn en Arnhem is het verkeer met ruim vijftig minuten vertraagd door een ongeluk met een vrachtwagen.

De allerdrukste spits van het jaar was een avondspits met zeker 1100 kilometer file, op 27 oktober.

Vluchtende automobilist rijdt 13-jarig meisje dood in Duitsland

12 hours 17 minutes ago

In Duitsland is een meisje van 13 doodgereden door een vluchtende automobilist. De 32-jarige man probeerde te ontkomen aan een verkeerscontrole, schrijven Duitse media.

Agenten wilden de man aanhouden omdat het kenteken van de auto als gestolen stond geregistreerd, maar hij ging ervandoor.

In Sailauf, in de deelstaat Beieren, zou hij over de stoep hebben gereden en het 13-jarige meisje hebben geschept. Zij werd van de stoep geslingerd en belandde in een heg. Ze zou daar pas zijn ontdekt toen de hulpdiensten waren aangekomen om onderzoek te doen.

Botsing met andere auto

De auto botste in Sailauf ook nog op een andere auto, met daarin een gezin. De moeder en een kind van 6 liepen lichte verwondingen op.

De man en zijn 34-jarige bijrijder zijn aangehouden. Ze worden verdacht van doodslag en illegale straatraces, meldt Der Spiegel. De twee zijn ook gewond geraakt en worden behandeld in het ziekenhuis.

Meer studenten vragen hulp bij geldzaken, zien onderwijsinstellingen

12 hours 53 minutes ago

Meer studenten vragen hun opleiding om financiële hulp. Dat zeggen ruim twintig onderwijsinstellingen tegen NOS Stories. Mbo's, hbo's en universiteiten zien een toename in aanvragen voor betalingsregelingen. Ook financieren ze vaker bepaalde schoolmiddelen en geven ze meer advies over geldzaken.

Dit is in lijn met een onderzoek dat het Armoedefonds dit jaar deed. Daaruit bleek dat bijna 60 procent van de armoedehulporganisaties een toename in aanvragen van jongeren ziet. Uit onderzoek van het Nibud bleek bovendien dat steeds meer jongeren zeggen moeite te hebben om rond te komen. In 2024 was dit nog 40 procent, in 2026 is dat 54 procent.

Veel stress

"Het onderwerp 'financiën' staat bij ons op één", zegt Sophie Koole, jongerenwerker op het mbo Aventus in Apeldoorn. Ze heeft het over de lijst met gespreksonderwerpen die ze met studenten behandelt.

Zo hielp Koole student Fulla Hamash (19) met haar geldproblemen. Hamash: "Ik had veel stress door de schulden die ik had. Sophie gaf me tips over sparen en overzichten maken, en nu gaat het wel echt wat beter."

Jongerenwerker Koole hoort van jongeren dat ze keihard moeten werken om rond te komen. "Omdat het leven steeds duurder wordt." Tegelijkertijd verliezen jongeren ook vaker het overzicht in hun financiën. "Het is makkelijk geld uitgeven tegenwoordig. Je kunt alles met 'achteraf betalen' doen. Er is geen grip meer op. Daar ligt een grote zorg."

"We schrikken best wel van de toename in hulpvragen", zegt ook Lotte Meerhoff van het Armoedefonds. "Dat meer jongeren hulp zoeken is goed, maar het laat wel weer zien hoeveel jongeren met financiële problemen kampen. En dat kan je toekomst echt in negatieve zin bepalen."

Drie bijbaantjes

NOS Stories sprak met jongeren die zeggen naast hun studie drie bijbaantjes te hebben om rond te komen. Ook zijn er voorbeelden van jongeren die willen doorstuderen, bijvoorbeeld door een universitaire master te doen, maar daar financieel niet toe in staat zijn.

Volgens het Armoedefonds ziet bijna een derde van de armoedehulporganisaties dat jongeren door geldproblemen hun opleiding niet kunnen beginnen of afmaken.

Onderwijsinstellingen proberen op allerlei manieren te hulp te schieten, bijvoorbeeld met betalingsregelingen, waardoor studenten niet in één klap geld grote bedragen hoeven te betalen. Of speciale fondsen waarbij bijvoorbeeld boeken of een laptop worden gefinancierd. Sommige opleidingen bieden workshops of theatervoorstellingen over geld aan en er zijn een hoop scholen met speciale geldcoaches of dus jongerenwerkers.

Praten over geld nog taboe

Het Armoedefonds juicht de hulp toe, maar tegelijkertijd benadrukt de stichting dat er meer nodig is, vooral preventief, vanuit de politiek. "De politiek moet met een bredere aanpak komen om te voorkomen dat jongeren in armoede terechtkomen", zegt woordvoerder Meerhoff.

"We zien al jaren dat de geldproblematiek bij jongeren groeit. Dan is het inperken van de mogelijkheden om achteraf te betalen, waar de politiek nu mee bezig is, niet genoeg. Jongeren moeten meer te besteden hebben, dus dat betekent: minimumloon en de studiefinanciering omhoog."

Dat is volgens Meerhoff extra belangrijk voor de groep jongeren die geen financiële ondersteuning krijgt van ouders. Zij kampen, zeker vanaf het 18e levensjaar, wanneer je meer geldzaken zelf moet regelen, vaker met grote geldproblemen.

Praten over geld is voor veel jongeren nog een taboe, blijkt uit onderzoek van Humanitas en uit vele gesprekken die NOS Stories voerde met studenten.

Abir en Sam, beiden 18 jaar en studerend aan mboRijnland in Leiden, worstelen ermee. "Stel je hebt niet zo veel te besteden en je zou dat tegen mensen zeggen, dan zouden ze je kunnen uitlachen. Je kan je er een beetje voor schamen", zegt Abir. Als vrienden van Sam iets leuks doen, zegt ze weleens dat ze geen tijd heeft. "Terwijl ik eigenlijk gewoon geen geld heb. Straks denken ze dat ik arm ben. Dat wil ik voorkomen."

Jongerenwerker Koole ziet de 'geldstress' bij jongeren groeien, mede omdat ze niet over het onderwerp praten. "Als je denkt dat je het heel erg alleen moet doen, blijft het doorgaan in je hoofd. Het is er, maar je stopt het weg en dan kan het erger worden. Dan kan het zijn dat je slapeloze nachten krijgt en daardoor niet normaal kunt functioneren."

Lijst met risicovolle pfas-vervuilingen vol fouten: 'Aanpak overheid deugt niet'

13 hours 11 minutes ago

Een eerste prioriteitenlijst van te saneren pfas-locaties die door het ministerie en ruim 40 lokale overheden is opgesteld, klopt niet. Dat blijkt uit een analyse van de NOS en regionale omroepen. Bijna de helft van de locaties staat er onterecht op, omdat nog niet duidelijk is of ze ook echt een risico vormen voor de omgeving.

Volgens experts die de NOS sprak, is de lijst een duidelijk voorbeeld van een chaotische en trage pfas-aanpak door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het gevolg kan zijn dat risicovolle locaties worden gemist en dat andere locaties onterecht voor veel geld worden gesaneerd.

In een eerste jaarlijkse tussenrapportage van mei maakte het ministerie melding van 57 locaties zonder die te noemen. Volgens het ministerie zijn de locaties zo vervuild dat ze een 'onaanvaardbaar risico' vormen voor de omgeving. Vorige maand werd de lijst alsnog openbaar via de Wet open overheid (Woo)

Verschillende verklaringen

Uit een analyse van de NOS en regionale omroepen blijkt dat de lijst veel fouten bevat. Bij zes van de 57 plekken is er 'geen onaanvaardbaar risico', bij twintig is het 'nog niet bekend' en bij vijf is niets ingevuld op dat punt. Volgens de definitie van het ministerie zelf moet dus bijna de helft van de locaties worden geschrapt.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verwijst voor een reactie naar de ruim 40 lokale overheden. Uit navraag daar komt geen eenduidige verklaring naar voren.

Zo was volgens de provincie Zuid-Holland "de definitie nog niet bekend". De provincie Noord-Holland spreekt van een eigen "administratieve fout". En volgens Nijmegen vroeg het ministerie in eerste instantie zelf om 'mogelijk risicovolle locaties'. De provincie Groningen heeft juist geen locaties op de lijst; de inzendingen werden "niet in het format" van het ministerie aangeleverd.

Pfas

Pfas is een groep van duizenden chemische stoffen die niet of nauwelijks afbreken. Ze zitten in heel veel producten, omdat ze vet-en waterafstotend zijn. Er wordt steeds meer bekend over de risico's. Zo kunnen ze effect hebben op het immuunsysteem, de lever en het cholesterol en kunnen ze nier- en testiskanker veroorzaken.

In Nederland zijn vele duizenden plekken die mogelijk met pfas zijn vervuild. Alles aanpakken is onmogelijk vanwege de omvang van de vervuiling en de hoge kosten. Dat gaat om "honderden miljoenen en waarschijnlijk miljarden", volgens Hans Slenders van het Pfas Expertisecentrum en Arcadis, dat onder meer de sanering van vliegbasis Soesterberg begeleidt.

Daarom zijn de twaalf provincies en 29 grote gemeenten in opdracht van het ministerie sinds 2020 bezig om zicht te krijgen op welke plekken zo snel mogelijk gesaneerd moeten worden. Criterium voor zo'n 'pfas-aandachtslocatie' is dat sprake moet zijn van 'onaanvaardbare risico's' voor mens of milieu. In 2030 moet de lijst af zijn.

Ook ontbreken er nog voor de hand liggende en bekende locaties, zoals Schiphol, zegt pfas-deskundige Chiel Jonker van de Universiteit Utrecht. "Dat is een van de grootste pfas-locaties van Nederland waar vervuild water uit wordt gepompt."

Volgens een woordvoerder van de provincie Noord-Holland zijn hier geen "acute risico's voor de mens en bedreiging van drinkwaterwinning". Jonker is het daar niet mee eens. "Met het water worden akkers en moestuinen besproeid, er wordt gezwommen en gevist en het stroomt zo het Amsterdamse bos in. En waarom staan andere vliegvelden wel op de lijst, maar Schiphol niet?"

Te weinig kennis

Verder valt hem op dat bij de aangetroffen pfas in de lijst vaak alleen pfos - een zeer schadelijke vorm van pfas - staat. "Pfos is er nooit alleen. Het is altijd een mengsel. Je kan pas een goede risicoanalyse maken als je de concentraties hebt van verschillende pfas-stoffen."

Voor Jonker is het helder. "Je moet dit niet neerleggen bij de lokale overheden. Dat deugt niet. Je moet er echt verstand van hebben." En dat ontbreekt vaak bij provincies en gemeenten.

Zowel Jonker als Slenders pleit voor een centrale aansturing vanuit Den Haag om duidelijker de risico's in kaart te brengen. "Het pfas-probleem is veel te ingewikkeld om lokaal op te lossen", zegt Slenders. "Het ministerie moet de leiding nemen."

Grote gevolgen

Dat dit nu niet gebeurt, kan grote gevolgen hebben, schetst Jonker: "Het gevaar bestaat dat er enerzijds risicovolle locaties gemist gaan worden en anderzijds dat andere locaties onnodig gesaneerd gaan worden voor veel geld."

Door centrale aansturing zal ook het tempo versnellen. "Lokale overheden krijgen dan meer handvatten en een stok achter de deur. Door de decentralisatie schiet het nu niet op", zegt Slenders.

Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn gemeenten en provincies op de hoogte van de definitie van een pfas-aandachtslocatie en zijn zij goed in staat om de risico's in te schatten.

Welke locaties staan op de prioriteitenlijst?

Van de 57 locaties zijn de meeste al bekend: (voormalige) vliegvelden, defensieterreinen en brandweeroefenterreinen. Nieuwe locaties liggen onder meer in de Rotterdamse haven, al is daar nog niet duidelijk of er onaanvaardbare risico's zijn.

Bij voormalige vliegbasis Valkenburg is daar evenmin duidelijkheid over, terwijl de pfas-vervuiling al in 2014 bekend was. Het is 'nog niet te zeggen' of er risico's zijn voor de nabije drinkwatervoorzieningen.

Chipfabrikant NXP in Nijmegen ontdekte zelf pfas-vervuiling, mogelijk door bedrijfsbrandweeractiviteiten. De gemeente verwacht verder onderzoek door NXP, dat zelf geen vragen beantwoordt.

Akzo Nobel heeft bij de coatingfabriek in Sassenheim gesaneerd vanwege historische branden, blusschuimlozingen, blusoefeningen en verspreiding via de lucht. Momenteel zijn er geen risico's voor nabijgelegen volkstuinen maar 'er lopen nog onderzoeken'.

De locaties waar het grootste oppervlak is vervuild, zijn te vinden in Helmond, op het terrein van het failliete Custom Powders (vooral grondwater), en de Oranjekazerne in Arnhem (vooral bodem).