De aanvallen op de olie- en gasinstallaties rond de Perzische Golf hebben grote gevolgen voor de betrokken landen. De reparatie kan jaren duren. Qatar ziet een aanzienlijk deel van de gasexport voor komende jaren verdwijnen en Irak kampt nu al met problemen met de elektriciteitsopwekking doordat de export uit Iran wegviel.
In Europa zijn de gevolgen vandaag vooral te merken in de vorm van hogere olie- en gasprijzen.
Israël bombardeerde gisteren het grote Iraanse gasveld South Pars, Iran sloeg terug met aanvallen op een gasfabriek in Qatar en een olieraffinaderij in Kuwait.
Staatsbedrijf QatarEnergy spreekt vandaag van "aanzienlijke schade die is aangericht". Het gaat onder meer om een Shell-fabriek op het terrein. Het geraakte fabrieksterrein is een van de belangrijkste productielocaties van vloeibaar gas (LNG) ter wereld. Bovendien zou er dit jaar een uitbreiding komen die de productie nog eens groter zou maken.
Jaren omzetverliersMaar de aanvallen maken alles anders. "Zelfs in mijn wildste dromen had ik zo'n aanval op Qatar niet verwacht, zeker niet van een ander islamitisch land tijdens de ramadan", zegt de topman van QatarEnergy tegen Reuters.
Het kost volgens de topman zo'n drie tot vijf jaar om geraakte locaties weer te repareren. In die tijd zal Qatar zo'n 17 procent van zijn LNG-export verliezen.
Onder meer langdurige contracten met Italië, België, Korea en China kan het staatsbedrijf niet nakomen. Het omzetverlies schat de topman op 20 miljard dollar.
Gevolgen in EuropaDe Europese prijs voor gas schoot niet alleen omhoog voor leveringen op de korte termijn, maar ook voor leveringen voor pas over een jaar. Het laat zien dat ook handelaren op de langere termijn hoge prijzen verwachten.
Toch zijn de gasproblemen voor Europa nog te overzien. Qatar levert zo'n 20 procent van alle LNG ter wereld, maar een groot deel daarvan gaat naar Azië. Nederland haalt zijn LNG met name uit de Verenigde Staten, en krijgt bovendien gas uit Noorwegen via pijpleidingen.
Ook vergeleken met de gascrisis van 2022, als gevolg van de sancties tegen Rusland, vallen de prijsstijgingen hier nog enigszins mee. De prijs voor Europees gas lag op de piek in september 2022 vijf keer zo hoog als nu.
De NOS is bezig met een vervolgverhaal over de impact van de stijgende energieprijzen. Loopt uw energiecontract binnenkort af en/of bent u van plan vanwege de stijgende prijzen versneld te verduurzamen? Dan komen we graag met u in contact voor een reportage op radio en tv via economie@nos.nl.
Prijzen 'niet door het dak'Voor de meeste Nederlanders heeft de oorlog rond de Perzische Golf weinig invloed op de eigen energiekosten. Zes op de tien consumenten hebben een vast contract bij hun gas- en stroomleverancier. Die tarieven veranderen pas als hun contracten verlopen, en dat kan nog jaren duren.
Minder dan een op de tien huishoudens heeft een dynamisch energiecontract. Dat houdt in dat de prijs van stroom en/of gas elke dag verandert. De afgelopen dagen is de groothandelsprijs van gas omhoog gegaan. Dat geeft hogere dagprijzen voor Nederlanders met een dynamisch contract, ziet vergelijkingssite Independer. Maar toch valt het mee.
"Lekker is anders, maar de prijzen zijn niet door het dak", zegt energie-expert Pim Holstvoogd. Vanochtend betaalden mensen met een dynamisch contract rond 1,38 euro per kuub gas, zag de site. "Het is aan de hoge kant, maar komt niet in de buurt van de energiecrisis van 2022."
De consumentenprijzen stijgen minder dan hij had verwacht, zegt Holstvoogd. Dat komt deels doordat Nederlands steeds meer energie opwekt met zon en wind. Daardoor is er ook minder gas nodig voor de opwekking van stroom.
IranIn Iran en Irak zijn de gevolgen op dit moment veel groter. Waar de aanvallen op het terrein in Qatar invloed hebben op de wereldprijzen, zorgen de aanvallen op het Iraanse South Pars-veld vooral lokaal voor problemen.
Het gasveld onder in de Perzische Golf staat is het grootste gasveld ter wereld, en wordt gedeeld door Iran en Qatar. Het Iraanse gas gaat vooral naar Iran zelf en buurland Irak. Het wordt daar bijvoorbeeld gebruikt voor het opwekken van elektriciteit, voor het verwarmen van huizen en voor de industrie van het gesanctioneerde Iran.
Iraanse installaties op dit cruciale veld zijn tijdelijk uitgeschakeld om branden te blussen. Iran stopte als gevolg met de uitvoer naar Irak. Dat zorgde direct voor veel minder stroomopwekking daar.
Iedereen heeft gisteren gewonnen. Dat is althans de teneur in het gebouw van de Tweede Kamer vandaag, waar een aantal landelijke partijen een traditioneel 'taartmoment' had georganiseerd met de fractie.
Zo zijn ze bij GroenLinks-PvdA "heel blij" dat ze de grootste partij zijn geworden qua stemmenaantal. Terwijl ze wel bijna 150 raadszetels zijn kwijtgeraakt. Maar daar heeft partijleider Klaver het niet over.
Hij vindt vooral dat zijn partij "de weg omhoog weer heeft gevonden" na de recente Tweede Kamerverkiezingen waar GL-PvdA vijf zetels verloor. "We hebben de rug gerecht."
'CDA bruist'En ook CDA-leider Bontenbal is blij dat zijn partij als grootste uit de bus komt deze verkiezingen, wat betreft het aantal raadszetels dan. "Heel mooi", zegt hij.
Net als vier jaar geleden mag het CDA de meeste raadsleden leveren (overigens wel negentien minder dan toen). Bontenbal ziet hierin het bewijs dat zijn partij na een aantal lastige jaren "echt terug" is. "Het CDA bruist."
Bontenbal denkt niet dat de kiezer zijn partij hiermee heeft beloond voor kabinetsdeelname: "dit was geen referendum voor kabinetsbeleid". Maar tegelijk erkent hij dat de kersverse coalitie maatregelen heeft aangekondigd die niet bij iedereen in goede aarde vallen. "Dus dat maakte het wel spannend."
Loze beloftenEen van die maatregelen is het doorzetten van de spreidingswet, die bedoeld is om asielzoekers beter te verdelen over gemeenten. Op veel plekken voerden partijen campagne tegen de komst van asielzoekerscentra. Voor een groot deel gaat dat om lokale partijen - die gisteren opgeteld verreweg de meeste stemmen kregen, maar niet allemaal anti-azc zijn.
Bontenbal zegt dat die partijen beloften hebben gedaan die ze niet kunnen waarmaken. "Je gaat over waar je over gaat." En dat is op gemeenteniveau dus niet óf er een azc komt, aldus de CDA-leider, maar bijvoorbeeld wel wáár het komt.
Premier en D66-leider Jetten sluit zich daarbij aan. "We moeten eerlijk zijn dat we op landelijk niveau bepalen hoe we vluchtelingen verdelen en lokaal kijken hoe we dat op de beste manier doen", zei hij vanuit Brussel, waar hij is voor zijn eerste EU-top.
Omdat Jetten daar is, sneed fractievoorzitter Paternotte de taart aan voor D66. Ook hij zag dat zijn partij had gewonnen. "We zijn meer dan 100.000 stemmen gegroeid en we zijn nu in meer gemeenteraden vertegenwoordigd dan ooit."
Anders dan Bontenbal ziet Paternotte de uitslag wel als positief voor de pasgevormde coalitie. "Ik zie dat alle drie de coalitiepartijen het behoorlijk goed doen, mooie steun in de rug." De laatste coalitiepartij, VVD, had vandaag overigens geen feestmoment gepland.
Voet tussen de deurDe grootste winnaarvan de landelijke partijen, percentueel gezien, is FVD. De partij gaat van 55 naar 299 raadszetels. Ook daar geen openbaar taartmomentje vandaag. Maar gisteren wilde partijleider De Vos wel kwijt dat haar partij zoals het eruitziet "overal een voet tussen de deur heeft gekregen".
Dat veel partijen samenwerking met FVD op voorhand hebben uitgesloten, vanwege extreme uitlatingen en omstreden kandidaten, doet daar volgens haar niets aan af. Volgens De Vos zochten die partijen "een excuus". "Wij willen met iedereen samenwerken."
Zo zag de avond van de gemeenteraadsverkiezingen eruit:
En ook de PVV groeit flink in zetelaantal: de partij gaat van 59 naar 101 raadsleden. Op X benadrukt partijleider Wilders dat de PVV in vijf gemeenten de grootste partij is geworden. "Al met al tientallen extra zetels en een geweldig resultaat!"
JubelstemmingIn de fractiekamer van de Partij voor de Dieren, waar wel in taart was voorzien, werd juist gewaarschuwd voor FVD, PVV en lokale radicaal rechtse partijen. Het is nu niet de tijd om stil te zijn over oprukkende extreemrechtse partijen, vindt partijleider Ouwehand. "En de Partij voor de Dieren is dat ook niet van plan."
Over het eigen resultaat was Ouwehand in jubelstemming. Haar partij haalde ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen vijf zetels minder, maar is wel op meer plekken vertegenwoordigd. "We gaan van 27 naar 43 gemeenten waar dieren en natuur bovenaan de agenda staan", juichte ze.
De SGP (ook taart) kreeg er bijna dertig raadszetels bij, vooral op plekken waar de partij van oudsher scoort, zoals Tholen en Barneveld. "We deden het goed in onze eigen bolwerken", aldus partijleider Stoffer. "Wij geven al ruim honderd jaar een helder christelijk geluid en ik denk dat mensen dat waarderen."
De oudste partij van Nederland is niet van plan om te veranderen om zo stemmen te trekken van lokale partijen. "Als ons geluid je aanstaat: van harte welkom."
Een 14-jarige jongen is veroordeeld voor een mislukte brandstichting en een poging een explosie te veroorzaken bij een pizzeria in Amsterdam. De jongen krijgt zes maanden jeugddetentie waarvan bijna vier voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar.
De tijd dat de jongen in voorarrest zat is gelijk aan het onvoorwaardelijke deel van de straf.
De jongen ging vorig jaar september met een tas zwaar vuurwerk, een Cobra 6 en drie flessen benzine naar een vestiging van De Pizzabakkers. Hij hing de tas aan de deur en wilde het explosief aansteken toen de politie de jongen betrapte.
De politie surveilleerde nadat meerdere vestigingen van de pizzaketen getroffen waren door explosies.
AfschrikkenHoewel het explosief niet is afgegaan, oordeelt de rechtbank dat de jongen schuldig is. Daarnaast wordt de jongen kwalijk genomen dat hij geen oog heeft gehad voor de schade en de angst die hij bij de slachtoffers en omwonenden teweeg zou brengen.
Als afschrikwekkend effect voor anderen en vanwege de ernst, noemt de rechtbank jeugddetentie als enige passende straf. Wel houdt de rechtbank er rekening mee dat de jongen niet zelf het brein achter de actie was, maar zich onder druk gezet voelde. Wat het motief achter de aanslag was, is niet bekend.
Op zoek naar dagbestedingNaast de jeugddetentie legt de rechtbank ook een gedragsmaatregel op voor een jaar. De jongen moet meewerken aan het vinden van een passende school en dagbesteding. Ook moet hij meewerken aan behandeling.
De jongen is ook veroordeeld voor het plegen van openlijk geweld in een KFC-restaurant in februari vorig jaar.
KLM Cityhopper opende gisteren de hangardeuren voor dertig meisjes van middelbare scholen uit de regio rond Schiphol om ze te interesseren voor een toekomst in de luchtvaart. Tijdens de eerste zogeheten Girls in Aviation Day konden de scholieren een kijkje nemen in de praktijk, om zo een beter idee te krijgen van het werk in deze sector.
Een kijkje in de cockpit:
Volgens KLM kiezen steeds meer vrouwen voor een carrière in de luchtvaart, maar blijft het aandeel vrouwen in technische functies en het vliegerskorps nog erg laag.
"We zien dat ze toch nog vaak gaan voor de beroepen waar al veel vrouwen werken", vertelt directeur Maarten Koopmans van KLM Cityhopper aan de regionale omroep NH. "We willen graag meer vrouwen, want diversiteit is belangrijk. Het zorgt voor nieuwe ideeën."
Geen meisjesdroomWereldwijd is slechts 6 procent van de piloten vrouw. Bij KLM Cityhopper ligt dat percentage iets hoger, op ongeveer 15 procent. "Voor mij, voor ons, is het inmiddels heel normaal", zegt KLM-gezagvoerder Annemiek Nijkrake. "Maar de percentages geven dat niet weer."
Ook voor haar was een carrière als piloot geen meisjesdroom, tot een buurman haar op het idee bracht. "Bij mij is het als optie überhaupt niet in mijn hoofd opgekomen tot mijn zeventiende. Zonder hem had ik nu een heel ander leven gehad."
"Vrouwelijke rolmodellen zijn belangrijk", zegt Nijkrake. "We moeten meiden laten zien dat ook dit een optie is."
Technische opleiding overwegenTijdens de open dag waren meisjes welkom tussen 15 en 17 jaar van middelbare scholen met onderwijsniveaus van praktisch tot theoretisch. In de hangar konden de scholieren op de stoel van de piloot zitten in de cockpit, meekijken met monteurs en spreken met vrouwelijke rolmodellen.
De reacties onder de scholieren lopen uiteen. Waar de een enthousiast raakt van de cockpit en zegt dat piloot "toch wel het interessantst" lijkt, blijft de ander twijfelen. Technische beroepen worden vaak als "moeilijk" gezien, of simpelweg "niet voor mij".
Een van de scholieren zegt dat ze door de open dag van gedachten is veranderd. "Ik heb er wel over nagedacht, maar ik vond het een beetje een heel erg technische studie. Ik wist niet of het iets voor mij was", zegt ze. "Maar dit heeft me wel gemotiveerd om het toch nog een keer te overwegen."
Interesse eerder aanwakkerenHet is de vraag of de interesse voor dit soort beroepen niet al eerder moet worden aangewakkerd. Veel leerlingen van deze leeftijd hebben al een profiel gekozen, en daarmee vaak bewust of onbewust een richting uitgesloten. "Hoe eerder je mensen enthousiast kan maken voor een bepaald beroep, hoe eerder dat ook blijft hangen", beaamt directeur Koopmans.
"Dit was een eerste editie, daarom kozen we ook voor een kleinere club, om echt aandacht te kunnen hebben voor alle scholieren. Wellicht dat we straks ook met basisscholen dit kunnen gaan doen."
Denemarken bereidde zich in januari voor op een mogelijke aanval van de VS in Groenland. Bronnen melden aan de publieke omroep DR dat er zakken bloed naar Groenland zijn gevlogen, net als explosieven om in geval van nood landingsbanen op te blazen.
De Deense regering wilde voorkomen dat Amerikaanse militaire vliegtuigen konden landen, als president Trump zou beslissen om het eiland met geweld in te nemen. Het bloed kon gebruikt worden om eventuele gewonden te behandelen.
De omroep sprak met belangrijke bronnen binnen de Deense regering, hoge officieren en functionarissen en inlichtingendiensten in Denemarken, Frankrijk en Duitsland. Namen worden niet genoemd, omdat de situatie nog altijd gespannen is en gevoelig ligt.
Die bronnen schetsen volgens DR een beeld van "een ongekend jaar vol slapeloze nachten." Hoewel niemand over concrete aanwijzingen beschikte dat Trump een NAVO-bondgenoot wilde aanvallen, werd daar toch rekening mee gehouden.
Overgeven geen optieTrump zei sinds hij vorig jaar opnieuw aantrad als president geregeld dat hij Groenland koste wat kost bij de VS wil inlijven, desnoods met geweld. Het eiland dat al meer dan 200 jaar onder Deens gezag valt, heeft zijn interesse vanwege de strategische ligging tussen de VS en Rusland.
Daarnaast ligt het eiland aan belangrijke scheepvaartroutes en is het rijk aan kostbare mineralen, edelstenen en andere belangrijke delfstoffen.
De bronnen zeggen dat de gesprekken tussen Denemarken en Europese bondgenoten al begonnen toen Trump net was aangetreden voor zijn tweede termijn. Begin 2025 werd al steun gezocht bij Duitsland en Frankrijk en andere Scandinavische landen.
We maakten eerder deze video over Groenland:
Denemarken wilde niet dat de situatie met de VS uit de hand zou lopen, maar zich zomaar neerleggen bij een Amerikaanse aanval was ook geen optie.
Europa besloot toen meer eensgezindheid te tonen en meer gezamenlijke activiteiten op Groenland te ondernemen. Frankrijk zou al honderden militairen hebben toegezegd, verklaart een anonieme functionaris die de samenwerking tussen beide landen coördineerde.
Niet gerustgesteldToen op 3 januari de Venezolaanse president Maduro door de VS werd ontvoerd en Trump liet zien waartoe hij in staat was, besliste Denemarken dat het niet langer kon wachten met maatregelen.
Militairen, straaljagers en een Frans marineschip werden onder het mom van een oefening richting het eiland gestuurd. Niemand ging ervan uit dat Denemarken een Amerikaanse aanval kon weerstaan, maar de Denen wilden zich niet zonder slag of stoot overgeven, met oplopende kosten als gevolg.
De situatie duurde enkele weken. Op 21 januari zei Trump in een toespraak in het Zwitserse Davos dat hij Groenland nog altijd wilde hebben.
De Amerikaanse ambassadeur in Denemarken onderstreepte die uitspraken gisteren nog eens tegen de Deense omroep. Op de vraag of de VS plannen had om Groenland aan te vallen, heeft de ambassadeur niet geantwoord.
Een bron bij de Deense veiligheidsdiensten zegt dat het land op zijn hoede blijft zolang Trump vastbesloten is om de boeken in te gaan als de president die het Amerikaanse grondgebied uitbreidde.
De Britse regering gaat de komende drie jaar meer geld uitgeven aan de BBC World Service. Elk jaar krijgt de wereldomroep omgerekend ruim 12 miljoen euro extra. Het gaat om een stijging van 8 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Volgens minister van Buitenlandse Zaken Cooper is de extra financiering van de wereldzender belangrijk voor het Verenigd Koninkrijk. Hierdoor wordt "de veiligheid gesteund en worden de Britse waarden wereldwijd bevorderd", aldus de minister.
Wereldwijd trekt de BBC zo'n 300 miljoen kijkers, luisteraars en lezers. Het gaat met name om mensen in landen waar weinig persvrijheid is. De World Service zendt in allerlei talen uit.
"In een wereld waarin desinformatie steeds vaker voorkomt, biedt de BBC World Service honderden miljoenen mensen journalistiek waarop ze kunnen vertrouwen", zegt Cooper. "De dienst biedt duidelijkheid, nauwkeurigheid en een onafhankelijke stem op momenten dat betrouwbare informatie steeds moeilijker te vinden is."
Noodradio in IranVorige maand lanceerde de BBC nog een noodradio in Iran. De BBC is verboden in Iran, maar op deze manier konden Iraniërs alsnog nieuws horen over hun land, toen het internet in hun land werd geblokkeerd door de autoriteiten.
De extra bijdrage komt na jaren van bezuinigingen bij de Britse wereldomroep. In vijftien jaar tijd kromp het budget met zo'n 40 procent, waardoor het internationale kanaal frequenties inleverde. Rusland en China sprongen in Afrika in het gat dat de Britten achterlieten en namen hun frequenties over.
Ongeveer 30 procent van het totale budget van de Britse wereldomroep komt van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Tot 2014 nam het ministerie nog de hele financiering op zich. Na dit jaar kwam het merendeel van de kosten voor de rekening van de BBC zelf, die wordt gefinancierd door het kijk- en luistergeld dat de Britten moeten betalen.
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen volgende maand een driedaags werkbezoek aan de Verenigde Staten. Daarbij staan onder meer een diner met de Amerikaanse president Trump en een overnachting in het Witte Huis op het programma.
Dat meldt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) vandaag. Het koninklijk paar bezoekt tussen 13 en woensdag 15 april de staat Pennsylvania, hoofdstad Washington D.C. en de staat Florida.
Het bezoek aan het Witte Huis gebeurt op uitnodiging van Trump, zegt de RVD tegen persbureau ANP. "Tijdens de NAVO-top in juni heeft president Trump overnacht op paleis Huis ten Bosch. De president heeft daaropvolgend het koninklijk paar uitgenodigd voor een diner en overnachting in het Witte Huis, wanneer zij weer in de VS zouden zijn. Daarom doen zij nu ook Washington aan."
Bij het bezoek aan het Witte Huis vergezelt premier Jetten het koninklijk paar tijdens het diner. In de stad Philadelphia (Pennsylvania) begeleidt minister van Buitenlandse Zaken Berendsen hen en in Miami (Florida) zullen Willem-Alexander en Máxima worden geflankeerd door de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerdsma.
Doel werkbezoekHet belangrijkste doel van het werkbezoek is volgens de RVD "het onderstrepen van de economische betrekkingen". "Het bezoek markeert, in het jaar waarin de VS stilstaat bij 250 jaar onafhankelijkheid, de sterke bilaterale relatie en historische banden tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Verenigde Staten."
Trump sprak na zijn bezoek aan Nederland en overnachting in Huis ten Bosch lovende woorden over het "prachtige paleis". Hij noemde Willem-Alexander en Máxima "schitterende en spectaculaire" mensen.
Het Zweedse bedrijf Pophouse Entertainment koopt de rechten van zangeres Tina Turner. De legendarische zangeres overleed in 2023. Pophouse is het bedrijf dat eerder ABBA weer liet optreden. Het bedrijf is eigendom van Björn Ulvaeus, één van de oprichters van ABBA.
Wat de Zweden precies van plan zijn met de rechten, zeggen ze nog niet. Maar het bedrijf heeft ervaring met het combineren van allerlei technieken waardoor artiesten bijna weer tot leven komen.
Zo liet het eerder ABBA weer optreden met zogenoemde avatars. Op het podium werden digitale beeltenissen in 3D geprojecteerd. De concerten werden een enorm commercieel succes, met meer dan 3 miljoen verkochte toegangskaarten. Dat succes lijkt naar meer te smaken. Pophouse investeerde ook al in artiesten als Kiss, Avicii en Cyndi Lauper.
ABBA-fans waren in 2022 lyrisch over de hologrammen:
De directeur van Pophouse roemt Tina Turner en in het bijzonder haar sterke visuele kracht en de energie die ze op het podium had. Ze werd ook wel de Queen of Rock 'n' Roll genoemd.
Haar carrière begon aan het begin van de jaren 60, toen ze werd ontdekt door Ike Turner. Hij gaf haar een enorme impuls, werd haar manager en later haar geliefde.
BarrièresIn de jaren die volgden, doorbrak Turner tal van barrières. Als zwarte artiest werd ze succesvol in de rock-'n-roll, tot dan toe een genre van met name witte mannen.
Maar haar relatie met Ike Turner werd ook bijna haar ondergang. Eind jaren 70 brak ze met hem; hij had haar jarenlang fysiek en geestelijk mishandeld. Door erover te vertellen, doorbrak ze het taboe dat op het onderwerp rustte voor veel vrouwen.
En toen ze minder succesvol leek, maakte ze in de jaren 80 een comeback die wel de grootste in de rock-'n-roll wordt genoemd. De daaropvolgende concertreeksen staan nog steeds in de geschiedenisboeken als de meest succesvolle van de jaren 80.
Mede dankzij deze hit:
Dat ijzersterke imago is reden voor Pophouse om deze stap te zetten en te investeren in de rechten. En niet alleen van haar muziek. De Zweden verwerven ook de rechten op het gebruik van haar naam, haar beeltenis, haar imago en haar gelijkenis.
Daarmee lijkt de weg vrij om met Tina Turner hetzelfde kunstje te doen als eerder met ABBA. Maar dat willen de Zweden nog niet bevestigen.
Tussen de bossen in het westen van Oekraïne doemt een industrieel complex op met grote witte cilinders. Het zijn opslagtanks voor olie. Een van de cilinders is niet wit, maar donkerbruin en verwrongen. Uitgebrand.
Het is het einde van de middag en bussen met werknemers verlaten het terrein. 'Droezjba', is te lezen op een klein cafeetje langs de weg. Vriendschap betekent dat. Want dit is een tussenstation van de gelijknamige oliepijplijn die Rusland verbindt met Midden- en Oost-Europa.
Zo genoemd in de jaren 60 omdat deze olie voor goede relaties moest zorgen tussen de Sovjet-Unie en landen in de regio. Nu staat de Droezjba-pijplijn in het middelpunt van een steeds verder escalerende ruzie tussen Hongarije en Oekraïne.
Blokkade door OrbánHongarije en Slowakije betichten Kyiv ervan de doorvoer bewust te belemmeren. Het Kremlin spreekt zelfs van 'chantage' door Oekraïne. Kyiv zegt dat dit tussenstation te zwaar beschadigd is door een Russische aanval met een kamikazedrone eind januari, en dat herstel tijd en geld kost.
De kwestie is een van de belangrijke onderwerpen vandaag bij de EU-top in Brussel. Want de Hongaarse premier Orbán gebruikt het dispuut als reden om een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne tegen te houden. Geld dat Kyiv nodig heeft om voor de strijd tegen Rusland en om het begrotingstekort op te vangen.
Wanneer we aankloppen bij het complex, reageert de beveiliging verrast. Het hele gebied rond het tussenstation is kennelijk afgesloten. Wij zijn door buurtbewoners via een onbeveiligde weg per toeval alsnog binnengekomen. Rond - laat staan op - het complex mag niet gefilmd worden. Het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz laat vooralsnog geen buitenlandse waarnemers of journalisten binnen.
Dat de spanningen rond het tussenstation hoog zijn opgelopen, wordt duidelijk wanneer we langs de hoofdweg weer vertrekken en politieauto's ons tegemoet komen rijden. Ze willen zeker weten dat niks is gefilmd. "Wie heeft jullie over die route verteld?", vraagt de commandant. De weg die wij namen, zullen ze nu zeker gaan beveiligen, vult een andere agent aan.
Irina (28) is arts en drinkt op het centrale plein een ijskoffie met haar partner. Ze waren zelf aan het slapen tijdens de aanval. Maar ze zagen de rookpluim toen ze naar buiten kwamen. Ze haalt haar telefoon uit haar zak en laat video's zien van de dikke zwarte rook die een week lang te zien was boven de opslagtank die uitbrandde. "Het was een hel daar", zegt Irina, die erover hoorde van vrienden die de brand moesten blussen.
Terwijl Irina haar verhaal doet, wordt ze onderbroken door het ritmische geronk van Oekraïense legerhelikopters die overvliegen. Waarom denkt zij dat Rusland een tussenstation zou aanvallen dat gebruikt wordt voor hun eigen olie? "Dat begrijp ik ook niet", zegt Irina. "Het is toch hun olie? Maar eerlijk gezegd, Rusland kent sowieso geen logica."
Anderen zien wel een duidelijk politiek verband: de verkiezingen in Hongarije over een paar weken. Premier Orbán heeft een anti-Oekraïens geluid tot de kern gemaakt van zijn campagne. Hij is sinds de aanval alleen boos op Kyiv, niet op Moskou. "Het is duidelijk dat ze een conflict willen hebben, daar hebben ze een belang bij", zegt de 80-jarige Ivan. Hij wandelt met zijn vrouw langs de oude, witte klokkentoren van Brody. "Zeker zo vlak voor de verkiezingen."
Ook is duidelijk dat Oekraïne er weinig belang bij heeft om de pijplijn te herstellen. Olie is de belangrijkste inkomstenbron voor de oorlogskas van het Kremlin. Oekraïne valt daarom steeds olie-infrastructuur aan in Rusland, ook onlangs nog tussenstations van de Droezjba-verbinding daar. Maar vanwege contractuele verplichtingen en de machtspositie die Hongarije in de EU met een veto kan innemen, kan Oekraïne de doorstroom van olie op eigen grondgebied niet zomaar stoppen.
President Zelensky zegt dat het herstel nog zes weken kan duren. In een poging om Orbán tevreden te stellen en de 90 miljard euro vrij te spelen, heeft de Europese Commissie aangeboden om experts naar Brody te sturen en te helpen met het herstel. Daar moet Oekraïne nog wel mee instemmen.
Toch vragen Oekraïners zich ook af: waarom zouden we het repareren? "Het is niet logisch, we zijn in oorlog met Rusland, toch?", zegt Irina. "Het vraagt onze middelen en helpt onze vijand om ons te vernietigen", zegt Ivan. "Zo simpel is het."
Een jaar na zijn overlijden speelt Val Kilmer toch nog in een film. Door middel van kunstmatige intelligentie is de Amerikaanse acteur tot leven gewekt om alsnog de rol te spelen waarvoor hij voor zijn dood had getekend.
De nabestaanden van Kilmer hebben toestemming geven voor het gebruik van een kunstmatige versie van de acteur en krijgen daar ook geld voor. Volgens dochter Mercedes Kilmer lag de rol hem na aan het hart.
"Hij keek altijd optimistisch naar opkomende technologieën als een middel om de mogelijkheden van verhalen vertellen te vergroten", zegt ze.
De nieuwe film As Deep as the Grave is enkele jaren geleden al opgenomen, maar nog niet uitgebracht. Kilmer kon tijdens de opnames de rol niet spelen vanwege zijn gezondheid.
Katholiek priesterVal Kilmer overleed op 1 april vorig jaar op 65-jarige leeftijd aan een longontsteking. Eerder was bij hem keelkanker vastgesteld, maar daar herstelde hij van na meerdere behandelingen.
Omdat hij daardoor zijn stem was kwijtgeraakt, werd bij de film Top Gun: Maverick in 2022 ook al gebruikgemaakt van AI. Zijn stem werd digitaal bewerkt en in de film gebruikt.
Kilmer speelde sinds de jaren 80 in veel films als Top Gun, Batman Forever en The Doors.
As Deep as the Grave is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over twee archeologen die door opgravingen de geschiedenis van inheemse Amerikanen aan het licht brengen. Kilmer had getekend voor de rol van priester.
Wanneer de film uitkomt, is nog niet bekend. De producenten zoeken nog naar een distributeur.
RichtlijnenHet gebruik van kunstmatige intelligentie is omstreden in de filmwereld. Acteurs vrezen voor hun baan, nu computers niet van echt te onderscheiden digitale personen kunnen maken.
Volgens richtlijnen die zijn opgesteld door acteursvakbond SAG-AFTRA zijn digitale replica's toegestaan "als toestemming voor het overlijden is verleend of daarna wordt verkregen door een bevoegd persoon of de vakbond".
Jongeren in West-Europa en Noord-Amerika zijn steeds minder gelukkig, blijkt uit het vandaag verschenen World Happiness Report. Dat komt volgens de onderzoekers voornamelijk door hun socialemediagebruik. Nederland daalt twee plekken op de wereldwijde geluksladder en staat nu op plek zeven.
Finland is voor de negende keer op rij het gelukkigste land ter wereld. Ook de andere Noord-Europese landen IJsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen hebben een top 10-klassering. Opvallend is de vierde plaats voor Costa Rica: de hoogste klassering ooit voor een Midden-Amerikaans land.
Nederland bezet dus de zevende plaats, twee plekken lager dan vorig jaar. Nederlanders beoordelen hun leven met een 7,2, iets minder dan vorig jaar (7,3). Het onderzoek noemt geen specifieke oorzaken voor de lichte daling in Nederland, maar laat wel zien dat het welzijn in veel westerse landen onder druk staat, vooral onder jongeren. Voormalig koploper Zwitserland keert na een jaar afwezigheid terug in de top 10.
Er is een bredere trend zichtbaar: in vijftien rijke landen daalde het welzijnsgevoel in de afgelopen vijftien jaar. In landen als de Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland behoren jongeren zelfs tot de minst gelukkigen wereldwijd.
De meeste landen laag op de lijst bevinden zich in of nabij een groot conflictgebied. Het ongelukkigste land ter wereld is net als vorig jaar met afstand Afghanistan (1,4), gevolgd door Sierra Leone en Malawi (3,3).
Over het rapportSinds 2012 meten onderzoekers wereldwijd hoe gelukkig mensen zijn. Respondenten uit 136 landen geven hun leven een cijfer van 0 tot 10, waarna die scores worden gemiddeld over drie jaar. Die vormen de basis voor de ranglijst. Vervolgens kijken onderzoekers welke factoren die verschillen kunnen verklaren, zoals inkomen, levensverwachting en de mate van vrijheid.
In het World Happiness Report valt verder op dat jongeren in West-Europa en Noord-Amerika minder gelukkig zijn dan vijftien jaar geleden. Dat kan volgens de onderzoekers niet los worden gezien van het toenemende gebruik van sociale media.
"De relatie tussen sociale media en welzijn hangt sterk af van hoe en hoe vaak mensen ze gebruiken", zegt Oxford-hoogleraar Jan-Emmanuel De Neve, die meeschreef aan het rapport. "Intensief gebruik wordt geassocieerd met een veel lager welzijn, terwijl mensen die helemaal geen sociale media gebruiken ook bepaalde voordelen missen."
Zo hebben jongeren die meer dan zeven uur per dag op sociale media zitten, een veel lager welzijn dan jongeren die minder dan een uur per dag zitten te scrollen. Voor meisjes in West-Europa is het effect nog groter.
Door sociale media vergelijken jongeren zich vaker met anderen en spreken ze minder in de echte wereld af. Daardoor neemt het vertrouwen af en voelen ze zich minder verbonden.
In november 2025 maakte NOS op 3 deze video over sociale media:
Daarnaast varieert de relatie tussen internetgebruik en welzijn ook sterk per generatie, geslacht en regio, aldus het rapport. Hoe jonger de gebruiker, hoe negatiever de gevolgen. Voor gen Z (1997-2012) is het negatieve effect het grootst, voor millennials (1981-1996) "matig negatief", voor generatie X (1965-1980) "bijna nul" en licht positief voor de babyboomers (1946-1964).
Maar het beeld is niet alleen negatief. Wereldwijd nam het geluksniveau in meer landen (79) toe dan het daalde (41) en buiten het Westen zijn de verbanden tussen socialemediagebruik en welzijn bovendien minder negatief of zelfs licht positief, zoals in delen van Latijns-Amerika en het Midden-Oosten.
Dat hangt volgens de onderzoekers samen met verschillen in gebruik. Platforms die vooral draaien om contact met anderen, zoals WhatsApp, hangen minder negatief samen met welzijn. Apps met eindeloze, algoritmisch gestuurde feeds en veel visuele content, zoals Instagram en TikTok, worden juist vaker in verband gebracht met een lager welzijn.
Verbod voor kinderen?In Nederland geldt op dit moment geen socialemediaverbod voor kinderen. Wel wil het kabinet een minimumleeftijd van 15 jaar invoeren.
Bijna twee op de drie Nederlanders (63 procent) zijn inmiddels voor een verbod op sociale media onder de 16 jaar, aldus onderzoeksbureau Newcom in januari. Vorig jaar was dat nog 57 procent.
In Australië werd in december vorig jaar als eerste land ter wereld zo'n verbod ingevoerd. Onder meer Frankrijk, Spanje, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk werken daarnaast aan een verbod.
In tabakszaken die steun krijgen van fabrikant Philip Morris wordt tegen de regels in verhitte tabak aangeprezen als minder schadelijk alternatief voor sigaretten. Dat heeft het journalistieke platform Pointer vastgesteld na het undercover bezoeken van de winkels.
De tabakszaken suggereren volgens Pointer allemaal dat verhitte tabak beter is voor de gezondheid dan sigaretten of vapes. Zo wordt het product minder schadelijk genoemd, maar ook beter, schoner en zelfs gezonder. Medewerkers zouden hebben gezegd dat je er fitter van wordt of er een betere conditie van krijgt, conclusies die volgens experts niet kloppen.
Philip Morris heeft grote invloed op tabakszaken en medewerkers. Zo financiert het bedrijf een deel van de inrichting of verbouwing van de winkel. Ook krijgt winkelpersoneel trainingen over de voordelen van verhitte tabak, bleek twee jaar geleden al uit onderzoek van Distrifood.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) deed eerder onderzoek naar de verboden gezondheidsclaims en legde Philip Morris een boete op.
Verhitte tabakHet verhitten van tabak is een manier om tabak te gebruiken. In tegenstelling tot bij roken, wordt tabak niet verbrand maar verhit in een verwarmingselement. Daardoor verdampen schadelijke stoffen als nicotine.
Volgens het RIVM krijgt de gebruiker minder kankerverwekkende stoffen binnen dan bij roken, maar neemt het gezondheidsrisico niet af. Ook een kleine hoeveelheid kan kanker veroorzaken. Daarnaast bevat de rook van verhitte tabak juist een grotere hoeveelheid van sommige schadelijke stoffen dan bij het roken van een sigaret.
Het aantal tabakszaken in Nederland zit in de lift sinds de verkoop van sigaretten in supermarkten in 2024 is verboden. Pointer heeft handmatig onderzoek gedaan en telde in 2021 246 tabakszaken. Vorig jaar was dat gestegen naar 494. De meeste zaken zitten naast of in de buurt van een supermarkt.
Door de gezondheidsclaims overtreden de zaken de regels. In de rook- en tabakswet staat dat er geen positief verband met gezondheid mag worden gelegd. Ook mag over een product niet worden gezegd dat het minder schadelijk is voor de gezondheid.
Aan de wet houdenPhilip Morris wil bij Pointer niet reageren op de beschuldigingen, omdat de uitspraken van medewerkers niet geverifieerd kunnen worden en het niet is toegestaan om in de winkels te filmen. Wel zegt het bedrijf te willen streven naar een wereld zonder sigaretten. Ook vindt de tabaksfabrikant dat Nederland meer moet doen aan voorlichting aan rokers.
In een reactie aan de NOS laat Philip Morris weten zich altijd aan de wet te houden en zich in te zetten voor de ontwikkeling van rookvrije producten. De fabrikant zegt dat het eerdergenoemde onderzoek van onder meer het RIVM aantoont dat wetenschappelijke onderbouwde rookvrije producten minder schadelijk zijn dan doorgaan met roken. Het RIVM schrijft dat elk tabaksproduct ongezond is bij langdurig gebruik.
Philip Morris zegt samen te werken met een zorgvuldig geselecteerde groep tabakswinkels die voldoet aan de wettelijke eisen en dezelfde rookvrije visie ondersteunt als het bedrijf.
