Aggregator

Wekdienst 17/11: Jetten geeft uitleg over herstel vertrouwen • Memoires Biden komen uit

13 hours 37 minutes ago

Goedemorgen! Vanochtend leggen coalitiepartijen D66, VVD en CDA uit hoe ze het vertrouwen in elkaar hebben hersteld. En de memoires van voormalig Amerikaanse president Joe Biden komen uit.

Eerst het weer:

In het noorden is het vandaag regenachtig en waterkoud. In het zuiden trekken stevige buien over met kans op onweer en windstoten. Het wordt 10 tot 14 graden. In het noordoosten is het nog een tijd maar 6 graden.

Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier zie je de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist?

De Amerikaanse staat Californië heeft een rechtszaak aangespannen tegen het technologiebedrijf OpenAI. Hoofdaanklager Rob Bonta beschuldigt het bedrijf achter ChatGPT ervan een gevaarlijk product te hebben ontwikkeld.

Zo is er te weinig toezicht en zijn er gebrekkige veiligheidsmaatregelen, stelt Bonta. Daarmee zou het techbedrijf het publiek hebben misleid en onder meer de Californische consumentenregels hebben overtreden.

Aanleiding voor de rechtszaak is de reeks cyberincidenten van dit jaar. Zo probeerden AI-systemen op eigen houtje de beveiliging van diverse Amerikaanse overheidswebsites te omzeilen en hackte het bedrijf per ongeluk een ander AI-platform, Hugging Face.

Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit:

Het Nederlands elftal staat na de ruime winst op Griekenland weer met beide benen op de grond, want Duitsland was in Berlijn veel te sterk voor Oranje. Het werd 5-0, de grootste nederlaag van Nederland sinds 1959.

De verwachtingen waren hoog na de 7-0 overwinning van vrijdag op Griekenland, maar tegen Duitsland was het toch een ander verhaal.

Bekijk hier de samenvatting:

Fijne dag!

Biden in memoires fel over einde campagne: ‘Had Trump kunnen verslaan’

13 hours 48 minutes ago

"Nou, ik heb het verknald." Dat was de eerste reactie van Joe Biden in juni 2024 op zijn dramatisch slecht verlopen verkiezingsdebat met Donald Trump. "Alleen waren mijn woorden nog wat grover."

Toch was hij toen nog steeds gebrand op revanche, schrijft Biden in zijn memoires, Beloof me, Amerika, die vandaag wereldwijd verschijnen. Presidenten hadden in het verleden vaker een slecht eerste debat in een verkiezingsrace, praat hij zijn optreden goed. "Ze zijn meer gericht op de problemen van het land en de wereld, dan op campagnevoeren."

Het argument hielp niet: nog geen maand later nam hij het ongekende besluit om uit de presidentsverkiezing te stappen. "Ik wilde geen gehavende en toegetakelde kandidaat zijn die leidinggaf aan een verdeelde partij", legt hij zijn redenering uit.

Een terugblik op dat desastreus verlopen debat:

Dat was ook zijn argument om meteen vicepresident Harris op het schild te hijsen, hoewel velen vonden dat de Democraten moesten stemmen over een vervanger. "Dat vond ik niet praktisch of verstandig", oordeelde Biden. "Het zou zijn gezien als een poging om de eerste zwarte vrouwelijke vicepresident als presidentskandidaat buitenspel te zetten en dat zou de partij hebben verdeeld."

Biden is nog altijd van mening dat hij het het beste tegen Trump had kunnen opnemen. "Ik was de enige die Donald Trump ooit had verslagen. En ik vond dat ik de meest geschikte kandidaat was om het opnieuw te doen."

De vraag of hij met zijn 81 jaar misschien te oud was om het op te nemen tegen de 78-jarige Republikein, wijst hij van de hand. "Was ik oud? Ja. Kon ik het werk aan? Ja", schrijft hij nog steeds verbeten. "Ik wist wat ik wel en niet kon."

'Tikkende tijdbom'

Amerikaanse presidenten grijpen hun memoires vaak aan om nog een keer dit soort vetes te herkauwen. George W. Bush verdedigde zijn Irakbeleid, Obama besprak of hij de torenhoge verwachtingen wel had waargemaakt. Naast de controverse over zijn leeftijd en de aanhoudende strijd tegen Trump ("een bedreiging voor het land"), gaat Biden ook uitgebreid in op twee grote buitenlandthema's: de chaotische terugtrekking uit Afghanistan en de oorlog in Oekraïne.

Biden erfde uit Trumps eerste termijn "een tikkende tijdbom" in Afghanistan: de belofte aan de Taliban dat Amerikaanse troepen in 2021 zouden vertrekken. Toch wilde Biden zelf ook niet langer blijven: uitstellen kon, maar hij wilde "die verantwoordelijkheid niet doorschuiven naar een vijfde president". Na 20 jaar en 2448 Amerikaanse doden vertrok de legermacht.

De chaos waarmee dat gepaard ging, overviel Biden. De Taliban overweldigden het regeringsleger, wanhopige Afghanen probeerden met de laatste vluchten mee te komen, tientallen mensen kwamen om bij een zelfmoordaanslag.

Biden schrijft dat inlichtingendiensten hem verzekerd hadden dat de regering zou aanblijven en Kabul zes maanden zou standhouden. "Dat bleek een ernstige misrekening." In plaats van zes maanden had het leger ineens maar enkele dagen. "Dat had grote gevolgen voor de ordelijke terugtrekking."

Kritiek op Zelensky

Over Oekraïne had hij juist een meer vooruitziende blik, meent Biden. In de loop van 2021 was hij er al van overtuigd dat Poetin het land zou binnenvallen. "Aanvankelijk was er niemand die ik daarvan kon overtuigen: de Europeanen niet, de NAVO-bondgenoten niet en Oekraïne zelf niet."

Biden zette in op het delen van inlichtingen, het heimelijk leveren van cruciale antitankraketten en het voorbereiden van sancties. "Achteraf gezien heeft die vooruitziende blik ongetwijfeld het verschil gemaakt voor een volk dat toch al vastbesloten was zich te verdedigen."

Wel doet hij ook een opvallende ontboezeming over bondgenoot Zelensky. Biden roemt zijn daadkracht en onverzettelijkheid, maar zegt ook dat "ons geduld meer dan eens op de proef werd gesteld". "In onze gesprekken onder vier ogen kon Zelensky humeurig en koppig zijn, en hij toonde minder dankbaarheid dan ik had verwacht." De kritiek die Donald Trump openlijk uitsprak over de Oekraïner deelt Biden dus.

Biden neemt over meer wereldleiders geen blad voor de mond. Zo deed de onderuitgezakte houding van Poetin tijdens gesprekken hem denken aan "een puber aan wie net was verteld dat hij niet naar zijn favoriete tv-programa mocht kijken".

De Israëlische premier Netanyahu verwijt hij "Trumpachtige neigingen" vanwege zijn "losse omgang met de waarheid" en het misbruiken van democratische instituties voor persoonlijke belangen.

Omgaan met de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman vond hij een noodzakelijk kwaad: "De relatie tussen onze landen was belangrijker dan mijn persoonlijke relatie met MBS".

Trump 'bijna slijmerig'

Biden toonde zich vaker pragmatisch, ook toen hij met tegenzin Donald Trump weer verwelkomde in het Witte Huis. "Om normen en omgangsvormen te waarborgen" hielp hij de Republikein met een hoffelijke machtsoverdracht, iets wat Trump vier jaar eerder had geweigerd.

In hun persoonlijk contact leek het "alsof er twee Donald Trumps bestonden". Een op een was de toon "bijna slijmerig", vond Biden. "'Weet je, Joe, als het niet om politiek ging, denk ik dat we goede vrienden zouden zijn.' Ik geloof dat ik even met mijn ogen knipperde, te verbijsterd om te reageren." Biden schrijft dat hij "zijn complimenten afkapte om te spreken over de zaken die voor ons lagen".

Roken en vapen onder mbo'ers blijft populair, alcoholgebruik neemt wel af

14 hours 23 minutes ago

Het nicotinegebruik onder mbo'ers blijft onverminderd hoog, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Een op de vijf mbo-studenten gebruikt dagelijks een product waar nicotine in zit. Het gebruik van alcohol, cannabis en lachgas is ten opzichte van 2023 wel afgenomen. Het rapport is opgesteld met cijfers over 2025.

Het onderzoek richtte zich specifiek op de groep mbo'ers. "Aangezien uit eerdere onderzoeken blijkt dat het gebruik van alcohol, tabak en andere middelen nogal kan verschillen tussen onderwijsniveaus is het des te belangrijker om ook het gebruik van mbo-studenten te blijven monitoren over tijd", schreef het instituut daar al over.

Van de nicotineproducten blijven sigaretten het populairst onder mbo'ers: bijna één op de drie studenten stelde in de maand voordat ze werden ondervraagd te hebben gerookt; ongeveer de helft van hen zei dat dagelijks te doen. De cijfers zijn nagenoeg hetzelfde gebleven ten opzichte van het onderzoek van twee jaar eerder.

Kleine daling bij vapers

Bij het vapen is een kleine daling te zien, maar ook daar blijven de cijfers hoog: één op de vijf mbo-studenten zegt een vape te hebben gebruikt, van wie 6,4 procent dagelijks.

Dat nieuwe nicotineproducten geen vervanging zijn voor nieuwe sigaretten blijkt ook uit de cijfers van het instituut. Van de studenten die dagelijks vapet, rookt meer dan de helft (53,8 procent) ook sigaretten.

Een kleine stijging is te zien bij het gebruik van nicotinezakjes, ook wel snus genoemd. In 2023 zei 11,6 procent van de mbo-jongeren dat ze dat weleens hebben gebruikt. Dat is bij het onderzoek dat in 2025 werd uitgevoerd opgelopen naar 14,3 procent. Wel is het percentage dat de zakjes dagelijks gebruikt nog altijd laag ten opzichte van sigaretten en vapes: 1,8 procent.

Meer dan niet-mbo'ers

Ten opzichte van hun leeftijdgenoten op middelbare scholen roken en vapen 16- en 17-jarige mbo-studenten veel meer: vooral het aantal dagelijkse rokers en vapers is twee (bij 16-jarigen) tot ruim vijf (bij 17-jarigen) keer zo hoog en ook bij vapen is dat fors meer.

Dat komt volgens de onderzoekers onder meer doordat mbo-studenten het risico voor hun gezondheid lager inschatten dan hun leeftijdsgenoten.

Tegenover het onverminderd hoge nicotinegebruik van de mbo-jongeren staat wel dat ze minder zijn gaan drinken. Sinds 2021 is bij jongeren een daling zichtbaar. Die is er ook bij cannabisgebruik en lachgas. Voor de daling in drugsgebruik geven de onderzoekers geen reden. Bij lachgasgebruik wordt dat wel verklaard: dat is minder beschikbaar, onder meer door het landelijke verbod dat in 2023 inging.

Mentale gezondheid

Voor het eerst dit jaar is ook welzijn meegenomen in het onderzoek. Ruim één op de vijf mbo-studenten kampt met emotionele problemen. 16- en 17-jarige mbo'ers geven gemiddeld wel een hogere score aan hun welzijn dan leeftijdgenoten die niet naar het mbo gaan.

"Dit is mogelijk een gevolg van het feit dat een deel van deze leerlingen van 16 en 17 jaar in hun examenjaar zit, waardoor de ervaren druk (tijdelijk) hoger is", schrijven de onderzoekers. "Anderzijds zijn mbo-studenten mogelijk beter op hun plek op de opleiding die zij volgen."

Costa Ricaanse journalist op klaarlichte dag doodgeschoten

15 hours 3 minutes ago

In Costa Rica is maandag op klaarlichte dag een journalist doodgeschoten. Dat meldt persbureau Reuters op basis van lokale autoriteiten.

Het gaat om Camilo Rodríguez, die grote bekendheid verwierf door zijn berichtgeving over drugshandel. Zo deelde hij regelmatig video's op sociale media waarin hij corruptie aan de kaak stelde en vermeende banden tussen rechters, advocaten, politici en criminele organisaties onthulde.

Rodríguez reed in zijn pick-uptruck toen onbekende daders op een motor langsreden en het vuur openden. Hij was al overleden toen hulpverleners van het Rode Kruis bij zijn auto aankwamen. De aanval was op een snelweg aan de rand van de hoofdstad San José. Camilo Rodríguez was 51 jaar.

'Laffe moord'

President Laura Fernández heeft de aanval in een videoboodschap veroordeeld. "Ik ben diep verontwaardigd en woedend over de laffe moord op mediapersoonlijkheid Camilo Rodríguez. Ongeacht de inhoud van zijn berichten, is wat er vandaag in ons land is gebeurd een smet op de vrijheid van meningsuiting", zei Fernández.

Fernández is in het verleden zelf ook genoemd door Rodríguez. Zo beschuldigde hij haar ervan dat ze betrokken was bij drugshandel, wat zij herhaaldelijk ontkende. Begin dit jaar klaagde ze hem aan voor smaad.

De autoriteiten zijn een onderzoek naar de moord begonnen, meldt procureur-generaal Carlo Díaz. Er zijn nog geen arrestaties verricht. President Fernández roept alle politiekorpsen in het land op om mee te werken aan het onderzoek.

Het is de eerste moord op een journalist in het Midden-Amerikaanse land in ruim twee decennia. Op 7 juli 2001 werd journalist Parmenio Medina doodgeschoten. Dat gebeurde vlak bij de plek waar Rodríguez is vermoord, meldt The Tico Times. Twee jaar later in 2003, werd journalist Ivannia Mora vermoord.

Doorvoerhaven

Vorig jaar vonden in heel Latijns-Amerika veel journalisten de dood. De gemene deler bij veel van die moorden is dat de doodgeschoten journalisten corruptie of misdaad onderzochten, met daarin vaak een grote rol voor lokale of regionale autoriteiten.

Costa Rica is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een grote doorvoerhaven voor cocaïne die door drugsbendes naar Europa wordt verscheept. Sindsdien is het aantal moorden in het land aanzienlijk toegenomen.

Water in the Ancient Desert

16 hours 22 minutes ago
The desert of the Iranian Plateau receives very little rainfall, and most of it falls in the mountains before flowing underneath the porous ground of the region. The ancient Persians …read more
Navarre Bartz

Elf Grammy-nominaties voor Britse zangeres Raye, ook mijlpaal voor Beyoncé

16 hours 52 minutes ago

De Britse zangeres Raye heeft elf nominaties in de wacht gesleept voor de Grammy Awards. Dat heeft de organisatie van een van de belangrijkste Amerikaanse muziekprijzen gisteren bekendgemaakt.

Raye dankt de nominaties aan haar album This music may contain hope, waarop de hit Where is my husband! staat. Daarmee voert de 29-jarige artiest dit jaar de lijst met genomineerden aan.

Bij de vrouwelijke artiesten behaalde alleen Beyoncé eerder zoveel nominaties in een keer, dat record vestigde ze in 2024. Dit jaar schrijft de wereldster opnieuw geschiedenis, als eerste artiest ooit die de grens van 100 Grammy-nominaties heeft doorbroken. Die mijlpaal bereikte ze dankzij haar nominatie voor het nummer Morning Dew (Donk).

Vrouwen voeren dit jaar lijsten aan

Veel van de belangrijkste categorieën, zoals album van het jaar en song van het jaar, worden gedomineerd door vrouwen. Zo sleepte de Spaanse zangeres Rosalía negen nominaties in de wacht, voor onder meer haar album Lux.

Ook de Britse zangeres Olivia Dean maakt grote kans met zes nominaties, zij werd onder meer genomineerd voor haar nummer Man I need. Dean werd begin dit jaar bij de vorige editie uitgeroepen tot beste nieuwkomer.

De enige mannelijke artiest in de grote categorieën is Bruno Mars, die onder meer kans maakt op de prijs voor beste album met The Romantic. De andere kanshebbers zijn de Amerikaanse zangeressen Taylor Swift, Olivia Rodrigo, Phoebe Bridgers en Ella Langley.

Onder de genomineerden is ook Dolly Parton, die eerder dit jaar overleed. Zij staat driemaal postuum op de lijst, voor onder meer de uitvoering van haar nummer Light of a Clear Blue Morning, dat zij samen met Lainey Wilson, Miley Cyrus, Queen Latifah en Reba McEntire zong.

Nederlandse genomineerden

Ook het Nederlandse Metropole Orkest maakt vier keer kans op een beeldje. Het orkest werd de afgelopen jaren al vaker bekroond met meerdere Grammy Awards.

Vorig jaar werd de Nederlandse producer en Grammy-winnares Roselilah opnieuw genomineerd. De 30-jarige producer uit Utrecht maakte al eerder internationaal furore en won in 2022 als eerste Nederlandse vrouw een Grammy voor beste rapnummer. Afgelopen jaar viel ze weer in de prijzen, voor haar bijdrage aan de hit Luther van de Amerikaanse rapper Kendrick Lamar.

De uitreiking van de Grammy Awards is op 7 februari in Los Angeles.

Californië klaagt OpenAI aan wegens gebrekkige veiligheidsmaatregelen

19 hours 11 minutes ago

De Amerikaanse staat Californië heeft een rechtszaak aangespannen tegen het technologiebedrijf OpenAI. Hoofdaanklager Rob Bonta beschuldigt het bedrijf achter ChatGPT ervan een gevaarlijk product te hebben ontwikkeld.

Zo is er te weinig toezicht en zijn er gebrekkige veiligheidsmaatregelen, stelt Bonta. Daarmee zou het techbedrijf het publiek hebben misleid en onder meer de Californische consumentenregels hebben overtreden.

Aanleiding voor de rechtszaak is de reeks cyberincidenten eerder dit jaar. Zo probeerden AI-systemen op eigen houtje de beveiliging van diverse Amerikaanse overheidswebsites te omzeilen en hackte het bedrijf per ongeluk een ander AI-platform, Hugging Face.

Risico voor samenleving

"De aanval op Hugging Face was het voorspelbare gevolg van een bedrijfscultuur bij OpenAI waarin groei en snelle ontwikkeling voorrang krijgen boven veiligheid en verantwoordelijkheid," schrijft de hoofdaanklager in een verklaring.

Na de cyberaanvallen door Open AI-agents afgelopen zomer beloofde het bedrijf de training van modellen te pauzeren totdat er extra beveiligingsmaatregelen kwamen.

Maar die beloftes waren volgens de aanklagers misleidend. "In werkelijkheid heeft OpenAI echter gevaarlijke modellen ontwikkeld, getraind en geëvalueerd die zich niet aan instructies houden, valsspelen bij taken, toezichters proberen te misleiden over hun wangedrag en zich bezighouden met kwaadwillig en ongeoorloofd gedrag, waaronder het uitvoeren van cyberaanvallen op derden," aldus de hoofdaanklager.

Daardoor vormen de praktijken van de techgigant een maatschappelijk risico. Bonta eist dat het bedrijf zijn werkwijze aanpast en alle winst afstaat die hiermee is verdiend.

Ook rechtszaken in andere staten

Vorige maand lag OpenAI ook al onder vuur. Toen werd bekend dat acht Amerikaanse staten het bedrijf aanklagen, eveneens vanwege de veiligheid van ChatGPT. De chatbot zou mensen hebben aangezet tot zelfbeschadiging en geweld tegen anderen.

Britse premier Burnham: we zijn slechter af na Brexit

21 hours 22 minutes ago

Vraag je aan Britten of Brexit een succes was, dan zegt nu nog maar zo'n 10 procent 'ja'. En inmiddels ziet 59 procent een terugkeer naar de Europese Unie weer als een goed idee.

De publieke opinie in het Verenigd Koninkrijk is veranderd tien jaar na het Brexit-referendum. En dat voelt de Britse premier Andy Burnham haarfijn aan.

Daarom roept hij nu op tot een 'eerlijk gesprek' over de relatie met de EU. Hij heeft het ook over de interne markt, de douane-unie en zelfs over het vrije verkeer van personen.

'We moeten dit gesprek hebben'

"Als we serieus willen zijn over groei, dan moeten we dit gesprek hebben", zei Burnham vanavond bij een ceremonieel banket in de City of London. De pijnlijke waarheid over Brexit is volgens hem dat de Britten "meer hebben verloren dan gewonnen." Met name mensen met lage inkomens zijn de dupe geworden van beloftes die niet zijn waargemaakt.

Tegelijkertijd is de wereld veranderd en instabieler geworden het afgelopen decennium, vervolgde de premier "De contouren van een nieuwe wereldorde worden geschetst en we moeten ervoor zorgen dat we aan tafel zitten." Nauwer samenwerken met Europese bondgenoten is volgens Burnham onvermijdelijk geworden, bijvoorbeeld om weerstand te bieden aan Russische agressie.

Top in Brussel

Burnham is al weken bezig om het land voor te bereiden op zijn bezoek aan Brussel aankomende vrijdag. Daar worden een aantal deals gesloten tussen het VK en de EU die handelsbarrières weghalen en jongeren de mogelijkheid geven om over en weer te werken en studeren.

Deze top in Brussel op vrijdag moet volgens de premier ook een springplank zijn om de voor- en tegens van verschillende opties voor de toekomstige relatie met de EU te onderzoeken.

Dat een nauwere samenwerking met de EU de grootste handelspartner goed voor de Britse economie zal zijn, daar zijn de meeste economen het over eens. Volgens Goldman Sachs is de Britse economie inmiddels zo'n 6 procent kleiner dan die zou zijn geweest als het Verenigd Koninkrijk in de EU was gebleven. Door nauwer aan te sluiten bij de interne markt of de douane-unie zou volgens de bank een aanzienlijk deel van die economische schade kunnen worden teruggedraaid.

Steun onder voorbehoud

Maar tussen "nauwere samenwerking" met de EU en echt weer EU-lid worden, ligt nog wel een lange weg, vol stekelige obstakels. Want als je dieper inzoomt op de peilingen, zie je dat de steun onder de meerderheid van de Britten die weer bij de EU wil, snel afneemt zodra het over de specifieke voorwaarden gaat. Stel dat de Britten niet hetzelfde EU-pakket krijgen als voorheen (behoud van de eigen munt en andere uitzonderingen), dan daalt de steun om weer EU-lid te worden volgens de peilingen naar zo'n 35 procent.

Dat maakt dat Burnham aan een landelijk Brexit-gesprek is begonnen, waarvan het eindpunt nog vrij onduidelijk is. Ja, volgens veel Britten is de economie er na Brexit op achteruitgegaan, is het leven duurder geworden en heeft ook de beloofde controle over de grenzen niet het resultaat opgeleverd dat veel kiezers verwachtten. Maar als het gaat om de concrete gevolgen van weer bij de EU horen, zoals een (hogere) EU-bijdrage betalen en Europese regelgeving accepteren, dan is de publieke opinie minder eenduidig.

Kritiek van Johnson en Cameron

Geheel in Brexit-traditie mengden zich dit weekend ook twee oud-premiers in het debat. Zowel David Cameron als Boris Johnson waarschuwde Burnham om het Brexit-debat niet opnieuw open te breken. Volgens Cameron kunnen we het "lange en pijnlijke proces" beter vermijden.

Johnson ging nog een stap verder: Burnham zou "zichzelf en zijn partij aan het spit rijgen" als hij Brexit probeert terug te draaien. Maar de uitspraken van Johnson maakten weinig los. Die van Burnham, volgens YouGov de populairste politicus van het land, maken wel veel los: het rejoin-debat draait op volle toeren.

Er is ook een Stay Out-campagne begonnen, die net als de oude rode bus waarschuwt voor een fictief en ongefundeerd bedrag van 750 miljoen pond per week die het VK als EU-lid zou moeten betalen.

Handel en visserij

Voor nu heeft Burnham aangegeven zich te houden aan de beloftes van zijn Labour-voorganger Keir Starmer. Dat betekent dat het VK tot aan de volgende verkiezingen (in 2029 of eerder) nog niet terugkeert naar de Europese interne markt, de douane-unie of het vrije verkeer van personen. Maar deze opties kunnen volgens Burnham wel onderdeel worden van de inzet bij de volgende verkiezingen.

Binnen die politieke kaders wordt toegewerkt naar de EU-VK-top van aanstaande vrijdag. Daar worden naar verwachting afspraken gemaakt over handel, visserij en andere terreinen. Over een belangrijk onderdeel is al een voorlopig akkoord: het weghalen van controles op voedsel- en landbouwproducten die vanuit het VK naar de EU worden geëxporteerd. De verwachting is dat er ook over emissiehandel en de mobiliteit van jongeren op de top akkoorden worden gesloten.

Met Pattinson kiest Amazon voor 'blockbuster'-James Bond: 'Anderen overtuigden niet'

21 hours 30 minutes ago

Na maandenlange speculatie en een enorme carrousel aan potentiële namen, maakte Amazon MGM Studios vandaag bekend dat Robert Pattinson de nieuwe James Bond is. Een keuze die volgens kenners flink afwijkt van eerdere Bond-acteurs.

Waar de vorige James Bond-acteurs voordat ze '007' werden in de regel geen hoofdrolspelers waren in grote Hollywood-producties, is Pattinson dat wel. Zo speelde hij vampier Edward Cullen in de vijf Twilight-films (2008-2012) en speelde hij Batman in 2022 in The Batman en in het vervolg dat in 2028 moet uitkomen.

"Ik had niet verwacht dat het zo'n bekende acteur zou worden", zegt ook regisseur Martin Koolhoven tegen de NOS. Hij zou met Pattinson gaan werken in zijn film Brimstone uit 2016, maar Pattinson dacht dat die film niet meer zou doorgaan en had inmiddels een andere rol aangenomen.

Overname

Dat er voor zo'n grote naam wordt gekozen kan volgens Koolhoven niet los worden gezien van de overname van de rechten van James Bond door Amazon. Eerder waren de filmrechten in handen van de familie Broccoli, die nooit kozen voor een echt grote naam. Ondanks zijn aanvankelijke verbazing, snapt Van Koolhoven de keuze goed.

"Ik zie hem wel in een goed avontuur rennen. James Bond is iemand die op de juiste feestjes het goede pak moet aanhebben, met charme met dames moet kunnen omgaan en moet kunnen vechten. Een acteur moet dus veel aspecten kunnen beheersen en ik denk dat Pattinson daaraan voldoet."

Zo zag Pattinson eruit in eerdere grote films:

Hoewel Amazon MGM nooit officieel naar buiten gebracht heeft wie er in de running waren, zongen de afgelopen tijd vooral de namen van acteurs Jack Lowden (bekend van tv-serie Slow Horses), Josh O'Connor (bekend van The Crown) en Callum Turner (grote rol in de Fantastic Beasts-films) rond.

Beheerder van fansite Bondblog.nl en oud-journalist Jasper Hartog verwacht dat de komende jaren wel meer bekend gaat worden over hoe het castingproces verliep. "Nadat Daniel Craig het was geworden in 2005, kwamen ook korte filmpjes naar buiten van andere acteurs die auditie deden."

'Pattinson later overgevlogen'

De drie namen die rondgingen zouden volgens geruchten meerdere scènes hebben gespeeld terwijl ze als James Bond waren opgemaakt, zegt Hartog. "Ik dacht: 'Nou ja, laat het dan maar Jack Lowden zijn.' Maar de casting director was kennelijk niet overtuigd. Het lijkt erop dat Robert Pattinson en Nicholas Hoult daarna zijn overgevlogen, waarna is gekozen voor Pattinson", zegt Hartog.

Net als Koolhoven is Bond-fan Hartog enthousiast. "Toen zijn naam vorige week wat vaker werd genoemd, dacht ik: natuurlijk moet dit hem zijn, die blik in zijn ogen, het is echt een killer."

Pattinson is momenteel in de bioscopen te zien als televisiepresentator Chris Hansen in de psychologische thriller Primetime. Hij heeft waarschijnlijk een deal getekend voor drie Bond-films, maar dat is nog niet officieel bekendgemaakt. Hartog denkt dat dat wel klopt: "Zoals de andere Bond-acteurs ook tekenden voor meerdere films, zodat de nieuwe Bond toch zeker een jaar of tien meekan."

Er is nog niets duidelijk over het verhaal van de nieuwe film. Doordat Pattinson met zijn 40 jaar niet een heel jonge Bond is, verwacht Hartog niet dat de makers kiezen voor een 'reboot' waarbij het verhaal weer wordt verteld vanaf het eerste moment dat Bond spion wordt. "We gaan denk ik weer terug naar de James Bond die Pierce Brosnan speelde: een spion die gepokt en gemazeld is."

Hartog ziet online bij fans dat niet iedereen blij is dat 'Batman' nu James Bond gaat spelen. "Maar dat zag je ook met Daniel Craig in het begin: die zou alleen in een automaat kunnen rijden en er kwam zelfs een site waarbij fans Craig opriepen om zich terug te trekken."

Craig werd zelfs vergeleken met het Lord of the Rings-personage Gollem, zegt Bond-fan Hartog. "Als nieuwe Bond moet je een olifantenhuid hebben: je kunt niet iedereen tevreden stellen."

Regisseur Koolhoven verwacht veel van de film: "De lat ligt heel erg hoog." Hij ziet Pattinson als "een hele leuke, creatieve jongen" die ook toen hij bijna in Brimstone speelde met goede ideeën kwam voor de rol die hij zou spelen. "Dus ik verwacht dat hij zelf een goede inbreng heeft. En regisseur Denis Villeneuve is natuurlijk ook geen kleine jongen."

Coalitie gaat ondanks verwijten met zijn drieën verder, hulp Buma ingeroepen

21 hours 39 minutes ago

Vier lange dagen praten hebben geleid tot "herstel van vertrouwen" tussen D66, VVD en CDA. De drie partijen gaan met elkaar door in het minderheidskabinet en er komt vooralsnog geen vierde partij bij.

Vanochtend is er een extra ministerraad, waarin premier Jetten en de vicepremiers Yesilgöz en Van den Brink hun voorstel over het vervolg van de koers van het kabinet zullen voorleggen aan de andere ministers.

Duidelijk is al wel dat de vicepresident van de Raad van State, Sybrand Buma, gevraagd is om mee te werken aan het maken van werkafspraken met oppositiepartijen voor de begrotingen. Hij wordt vooral adviseur en gaat zelf geen deals sluiten, zeggen Haagse bronnen. Hij krijgt hiervoor een maand de tijd.

Hulp van RvS-voorzitter Buma

Buma is vicevoorzitter van de Raad van State, een belangrijk adviesorgaan van het kabinet. Buma kent Den Haag goed en was na de Tweede Kamerverkiezingen van 2025, toen hij burgemeester van Leeuwarden was, ook informateur.

Na vrijdag op het ministerie van Algemene Zaken en zaterdag en zondag op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum, werden de crisisgesprekken maandag voortgezet in het Catshuis. De hoofdrolspelers verlieten de dienstwoning van de premier na elf uur praten zonder de pers te woord te staan.

Ze lieten het bij een verklaring van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), dat de partijen elkaar "na intensieve gesprekken" weer hebben gevonden. Details over de afspraken zijn niet bekendgemaakt. Vandaag zullen Jetten, Yesilgöz en Van den Brink na de ministerraad een toelichting geven.

Overvallen

Het kabinet en de coalitie kwamen vorige week in zwaar weer terecht, nadat D66 en CDA een akkoord hadden bereikt met Pro en Volt over een wijziging in het belastingplan, waardoor vermogenden wat meer belasting gaan betalen. De VVD zei zich daardoor overvallen te voelen en sprak van een slecht plan waar ze niet mee konden instemmen.

Het voorstel kreeg toch de voorkeur in de Tweede Kamer, waarna de VVD besloot tegen het hele belastingplan te stemmen. Uiteindelijk wisten D66 en CDA bij de stemming toch een meerderheid te bewerkstelligen, door een overeenkomst te sluiten met de oppositiepartijen Denk, 50Plus, de ChristenUnie en Partij voor de Dieren.

Na het gesprek van vrijdag noemde VVD-leider Yesilgöz het minderheidskabinet toen "een mislukt experiment dat zo niet door kan". Ze eiste een "politieke correctie" op de koers, die zij te links vond. Ze opperde de mogelijkheid van het aanschuiven van een extra, rechtse coalitiepartner, mogelijk JA21. Daar is dus uiteindelijk niet voor gekozen.

Lobby voor terugkeer Huang, maar top Nvidia zou er niets voor voelen

22 hours 36 minutes ago

De topman van Nvidia Jensen Huang werkt aan een mogelijke terugkeer bij het chipbedrijf. Dat schrijft de Britse krant Financial Times (FT) op basis van ingewijden. Volgens de FT lobbyen invloedrijke aanhangers achter de schermen bij de raad van bestuur om hem weer aan te stellen. Wie dat zijn meldt de krant niet.

Topmanagers in Silicon Valley, een regio in San Francisco waar veel techbedrijven zijn gevestigd, hebben een war room opgetuigd waar ze lobbyen voor Huangs terugkeer. Ook zouden ze de steun zoeken van het Witte Huis, zegt een persoon die dicht bij Huang staat tegen de FT. De inspanningen zouden gesteund worden door Huang.

Of het zover komt is nog maar de vraag. De Amerikaanse nieuwszender CNBC meldt op basis van een ingewijde dat het bestuur van Nvidia niet van plan is om Jensen terug te halen. Het bestuur focust zich volgens de bron op een onderzoek naar de voormalige topman.

Huang trad vorige week af als CEO van Nvidia na onthullingen over zijn buitenechtelijke affaires.

Alice Huang

Een van die affaires zou met Alice Huang zijn, een leidinggevende bij het Singaporese bedrijf Megaspeed dat een belangrijke klant was van Nvidia. Huang wordt door Amerikaanse inlichtingendiensten ervan beschuldigd te spioneren voor China.

De VS is bang dat geavanceerde chips in Chinese handen komen waardoor China zijn leger sneller zou kunnen moderniseren en AI-modellen beter zou kunnen ontwikkelen.

De 63-jarige Huang gaf later toe een affaire te hebben gehad en bood zijn excuses aan zijn familie aan.

Meer affaires aan het licht

Vorige week donderdag schreef The New York Times over een tweede affaire van Huang met een directe medewerker van Nvidia. Het zou gaan om de vicepresident bij het chipbedrijf Kimberly Powell.

Een dag later meldde persbureau Reuters dat Huang een derde intieme relatie had met een andere Nvidia-medewerker. Haar identiteit is niet bekendgemaakt.

Een online petitie waarin de raad van bestuur van Nvidia wordt opgeroepen om Huang weer aan te stellen als CEO, is inmiddels meer dan 185.000 keer ondertekend. Bijna 10.000 ondertekenaars zouden medewerkers van Nvidia zijn.

Ook invloedrijke namen uit de techwereld hebben openlijk hun steun aan Huang uitgesproken. Onder anderen Tesla-topman Elon Musk, Tim Sweeney, CEO van videogameontwikkelaar Epic Games en Amjad Masad, CEO van het AI-platform Replit hebben de petitie ondertekend.

Steun van Trump

De Amerikaanse president Trump steunt die oproepen ook. Trump zei vandaag dat Huang "een belangrijke les heeft geleerd" en dat hij er "absoluut geen bezwaar tegen zou hebben" als Huang weer terugkeert als topman bij Nvidia.

De Amerikaanse president zegt dat hij ook niet denkt dat Huang de nationale veiligheid in gevaar heeft gebracht. Hij lijkt daarmee in te gaan tegen zijn eigen inlichtingendiensten.

Trump zegt dat hij niet wist dat Alice Huang een spion was en dat er meer onderzoek nodig was. "Niemand heeft bewezen dat ze een spionne is. Misschien is ze dat helemaal niet", aldus Trump.

Spotgoedkope boodschappen door 'budgetmerkenoorlog', maar prijzen gaan weer stijgen

23 hours 5 minutes ago

Een pak stroopwafels voor 28 eurocent, een pot rode kool voor 26 cent en een pak zilvervliesrijst voor 45 cent? Sommige boodschappen zijn in de afgelopen maanden spotgoedkoop geworden. Hoe kan dat, terwijl de energieprijzen en inflatie wel stijgen?

Sommige producten kelderen dit jaar in prijs: het goedkoopste pak stroopwafels kostte begin dit jaar namelijk nog 78 cent. En ook tal van andere producten van budgetmerken, zoals jam en pindakaas, kosten nu nog maar tientallen centen.

"Het zijn absurd lage prijzen", erkent hoogleraar retail Laurens Sloot van de Rijksuniversiteit Groningen. "Op de spotgoedkope producten verdienen supermarkten bijna niets. Soms leggen ze er zelfs geld op toe. Maar dat hoeft voor hen geen ramp te zijn zolang consumenten ook producten kopen waar nog wel een goede marge op zit."

'Budgetmerkenoorlog'

Sloot zegt dat het supermarkten dan ook vooral gaat om de waarde "van het hele winkelmandje" van klanten. "Of er van een prijzenoorlog sprake is, weet ik niet, maar misschien kunnen we inmiddels wel spreken van een budgetmerkenoorlog."

De belangrijkste oorzaak voor de lage prijzen is de hoge prijsgevoeligheid van consumenten, zegt Sloot. Dat betekent dat consumenten bij prijsverschillen tussen supers relatief snel overstappen naar een goedkoper alternatief. "En als klanten switchen, moeten supermarkten wel mee met dit prijsgeweld."

Met een zo groot en goedkoop mogelijk assortiment aan budgetproducten proberen supermarkten daarom klanten aan zich te binden. Daarbij houden ze de prijzen van de goedkoopste huismerken van concurrenten nauwlettend in de gaten. Als de ene keten de prijs met een paar cent verlaagt, volgt de concurrent vaak snel.

"Het is niet alsof één supermarkt een prijsoorlog uitroept, deze is geleidelijk ontstaan", legt Sloot uit. "Supers willen bij organisaties als Kassa en de Consumentenbond goed uit de bus komen en kijken daarom naar de goedkoopste artikelen in een productgroep."

"Meestal komt een discounter dan als goedkoopste naar voren. Zij gebruiken dat vervolgens in hun marketingcampagnes. Ketens als Plus, Albert Heijn en Jumbo vinden dat vervelend en moeten dan dus mee in dat prijsgeweld."

Langetermijneffect

Maar de onderlinge concurrentie is niet de enige verklaring voor de lage prijzen. Ook de ontwikkeling van grondstofprijzen op de internationale markt speelt een belangrijke rol. Veel grondstoffen piekten in 2022 - na de Russische inval in Oekraïne - en 2023 in prijs, en daalden vervolgens.

Die prijsdalingen zijn niet meteen zichtbaar in de supermarkt. Dat komt doordat supermarkten en leveranciers vaak voor een jaar afspraken maken over inkoopprijzen, wat dus vertraagd doorwerkt in de prijs die consumenten in de supermarkt betalen.

Neem bijvoorbeeld melk, zegt Sloot. "Een jaar of drie geleden kregen boeren daar nog 60 cent per liter voor, dat daalde daarna naar zo'n 40 cent. Dat doet wat met de prijzen van een pak melk en een pakje roomboter."

'Boodschappen 4 tot 7 procent duurder'

Met het einde van het jaar in zicht, denkt Sloot ook dat er een einde komt aan de prijsdalingen. Supermarkten en leveranciers onderhandelen deze maanden opnieuw over de inkoopprijzen, ditmaal voor 2027.

Veel fabrikanten hebben in 2026, na een relatief goedkoper 2025, weer te kampen met stijgende kosten voor hun grondstoffen. "Dat zal leiden tot een hogere kostprijs", aldus Sloot.

Zo is energie veel duurder geworden door de Iran-oorlog en zijn supermarkten vanaf 1 januari meer kwijt aan loonkosten doordat het jeugdloon stijgt. Hoogleraar Sloot verwacht daarom dat boodschappen volgend jaar 4 tot 7 procent duurder zullen worden.

Negatieve voedselinflatie

Voedingsmiddelen waren in augustus, september en oktober gemiddeld goedkoper dan een jaar eerder, constateerde De Nederlandsche Bank (DNB) vorige week. Zogeheten negatieve voedselinflatie is vrij uitzonderlijk: DNB zegt dat dat sinds 2016 alleen in 2021 voorkwam.

Door de dalende voedselinflatie wordt ook de totale inflatie geremd, zegt DNB. Dat is een scherp contrast met enkele jaren geleden, toen de Russische invasie van Oekraïne in 2022 de prijzen enorm opdreef en de voedselinflatie wel 15 procent bedroeg.

Turkse boer in regio Antalya, waar klimaattop is, worstelt met verduurzaming

23 hours 50 minutes ago

Turkije verwelkomde vorige week wereldleiders die bijeenkwamen voor de klimaattop in Antalya. Opvallend was de afwezigheid van een aantal leiders, zoals premier Jetten, president Macron en bondskanselier Merz.

Het weerhield de Turkse president Erdoğan er niet van om in zijn toespraak de gezamenlijke verantwoordelijkheid te benadrukken. "We hebben maar een dak boven ons huis: de hemel, en we hebben maar één tuin: de aarde."

Groene ambities Turkije

Voor gastland Turkije is de top een belangrijk moment om de eigen groene ambities te tonen. Het wil zich nadrukkelijk profileren als een land dat werk maakt van de energietransitie. Turkije wil in 2053 klimaatneutraal zijn. Het investeert in duurzame energie, zoals grote wind- en zonneparken. Toch blijft het ook sterk afhankelijk van kolen.

Ook op het gebied van de landbouw zijn er uitdagingen. De regio-Antalya is bekend als vakantiebestemming, maar het gebied heeft ook rijke en vruchtbare landbouwgrond. In veel dorpen wordt het boerenleven van generatie op generatie doorgegeven.

Grootouders en overgrootouders begonnen er ooit met het verbouwen van fruit. Zo ook de familie van agrarisch ondernemer Tevfik Tekin.

Droogte en overstromingen, 30 procent oogst weg

In zijn mandarijnenboomgaarden ziet hij de gevolgen van klimaatverandering. Waar vorig jaar vooral droogte een probleem vormde, hadden ze dit jaar te maken met overstromingen, zegt Tekin. "Vorig jaar was ons probleem dat het helemaal niet regende. Dit jaar hebben we juist te maken met te veel water."

Hij moest maar liefst 30 procent van zijn oogst weggooien. Vooral een teveel aan water kan grote gevolgen hebben. Wanneer de wortels langdurig onder water staan, kunnen ze gaan rotten en kunnen bacteriële ziekten ontstaan.

"Je kunt het vergelijken met de opvoeding van een kind. Hoe meer stress dat tijdens het opgroeien ervaart, hoe groter de kans dat het op latere leeftijd psychische problemen ontwikkelt."

Tekin heeft twee banen, want rondkomen van alleen het verbouwen van fruit kan niet, zegt hij. Volgens hem moet de landbouw van vandaag zich aanpassen aan het veranderende klimaat. "We moeten het overtollige water dat we krijgen ook van onze landbouwgronden kunnen afvoeren."

Hoge productiekosten inflatie

De overheid steunt de boeren met miljarden Turkse lira. Zo krijgen boeren subsidies, goedkope leningen en hulp bij schade aan hun oogst. "Maar dat is toch niet voldoende om de problemen op te lossen", zegt Tekin. Want er zijn ook nog economische problemen.

Door de inflatie worstelen boeren met hoge productiekosten. Diesel en kunstmest zijn bijvoorbeeld door de belastingen erg duur. Volgens Tekin is het zo ingewikkeld dat boeren zich met veel meer moeten bezighouden dan alleen hun gewassen. "We moeten tegenwoordig voortdurend voorspellingen doen over de toekomstige dollarkoersen en ons afvragen hoe de prijzen van kunstmest en andere productiemiddelen zich ontwikkelen. We zijn eigenlijk ook een beetje een econoom."

Die financiële druk maakt het moeilijk om te investeren in verduurzaming. Er zijn Turkse boeren die werken met kunstmatige intelligentie. De ambities zijn er om de landbouw toekomstbestendiger te maken.

Ook Tevfik gelooft in de mogelijkheden van innovatie en verduurzaming, maar benadrukt dat boeren dit niet alleen kunnen realiseren. Toch probeert hij optimistisch te blijven. Zijn liefde voor het boerenleven en de natuur motiveren hem om door te gaan. "Als je eenmaal aan dit leven gewend bent, kun je er niet meer van loskomen. Ik doe het omdat ik ervan houd."

Gérard Depardieu accepteert straf en biedt excuses aan voor aanrandingen

1 day ago

De Franse acteur Gérard Depardieu ziet af van hoger beroep tegen zijn veroordeling wegens de aanranding van twee vrouwen. Jarenlang hield hij vol onschuldig te zijn aan seksueel geweld. Maar op de dag dat zijn beroep zou dienen voor de rechtbank ging de 77-jarige overstag.

Depardieu bood zijn "oprechte excuses" aan voor zijn jarenlange wangedrag op filmsets. "Ik heb me lange tijd verborgen achter provocaties en schunnige humor", citeren media uit een verklaring van de acteur. Hij "accepteert" en "begrijpt" zijn straf nu naar eigen zeggen.

'Filmgigant is gevallen'

De acteur is daarmee definitief schuldig aan aanranding op de filmset van Les Volets Verts, uit 2021. Daar heeft hij een regieassistente en een zogeheten setdresser meerdere keren betast. Er was ook sprake van seksuele intimidatie. Depardieu hoeft overigens niet de cel in: hij kreeg een voorwaardelijke celstraf van 18 maanden.

De twee slachtoffers reageerden opgelucht. "Het gevecht is over. De filmgigant is gevallen", zegt een van hen.

Maatschappelijke discussie

In de nasleep van de #MeToo-beweging is Depardieu door minstens twintig vrouwen beschuldigd van seksueel geweld of intimidatie. Er loopt nog een verkrachtingszaak tegen hem. De Franse actrice Charlotte Arnould beschuldigt Depardieu ervan haar tweemaal te hebben misbruikt. Hij verklaarde vorig jaar dat er volgens hem geen sprake is geweest van dwang.

De zaken tegen Depardieu leidden tot een hevige maatschappelijke discussie in Frankrijk. In een ingezonden krantenartikel had een groep van zestig prominenten uit de cultuursector het voor de beroemde acteur opgenomen. De acteurs en kunstenaars vonden dat er sprake was van een publieke lynchpartij. Er was volgens hen te weinig nuance in de kritiek op Depardieu.

De in 1948 geboren acteur was decennia een gevierde naam in de Franse filmwereld. Hij heeft gespeeld in zo'n 200 films en won talloze prijzen.

Verkiezingen geen optie bij gemeentelijke coalitiecrises: 'Drink een borrel met elkaar'

1 day ago

Een lijmpoging, nieuwe formatie of toch nieuwe verkiezingen? Dat zijn de opties die D66, VVD en CDA hebben sinds ze vorige week in een coalitiecrisis belandden. De Tweede Kamer wil in ieder geval niet dat een kabinetsval, mocht het zover komen, direct tot nieuwe verkiezingen leidt. In de provinciale en lokale politiek hebben ze al ervaring met het lijmen van coalitiebreuken. "Je moet partijen een spiegel voorhouden."

In gemeenten en provincies doen ze niet aan vervroegde verkiezingen. De datum voor Provinciale Staten- en gemeenteraadsverkiezingen staat namelijk vast, telkens vier jaar na de vorige verkiezingen. Wanneer er voor die tijd in de lokale of provinciale politiek een coalitiecrisis ontstaat, komen er geen tussentijdse verkiezingen en moeten ze eruit zien te komen.

Nog drie jaar tot verkiezingen

Zo ging het bijvoorbeeld ook in 2019 in Arnhem. Daar ontstond na een politieke crisis een breuk in de coalitie van VVD, D66, GroenLinks en PvdA.

"We wilden de financiële afspraken openbreken om te voorkomen dat we moesten bezuinigen op de zorg. Daar kwamen de partijen niet uit", zegt Cathelijne Bouwkamp, toenmalig wethouder namens GroenLinks. Daarop trokken GroenLinks en PvdA de stekker uit het bestuursakkoord.

Met nog bijna drie jaar te gaan tot de volgende verkiezingen, moest er een oplossing komen voor het stadsbestuur. De toenmalige Gelderse VVD-gedeputeerde Jan Markink en de Amsterdamse GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink werden gevraagd om die te helpen zoeken. Ze kregen de rol van verkenners, zoals die ook altijd na verkiezingen worden aangewezen.

'Kan het nog gelijmd worden?'

De twee mannen gingen aan de slag en hebben vooral heel veel gepraat. "Met alle fracties, zowel coalitie als oppositie", vertelt Markink. "Dan heb je wel een beeld en ga je de afweging maken: kan het nog gelijmd worden of is het een coalitiebreuk?"

"Uit die gesprekken werd duidelijk dat andere partijen het niet zagen zitten om een nieuwe coalitie te vormen", herinnert toenmalig wethouder Bouwkamp zich. Ook getalsmatig had het niet de voorkeur om andere partijen toe te voegen aan de coalitie, volgens Groot Wassink.

"Niet iedereen was er blij mee, maar wij kwamen tot de conclusie dat de vier partijen toch met elkaar door moesten", herinnert Groot Wassink zich. Dat was niet eenvoudig, want naast het concrete twistpunt over de zorgkosten was er volgens de beide verkenners een veel groter probleem: de verziekte onderlinge verhoudingen.

'Wantrouwen kanaliseren'

En wat moet je dan doen? "Heel veel praten", aldus Groot Wassink. "We hebben in feite iedereen een spiegel voorgehouden", zegt Markink. "We hebben fractievoorzitters en fractieleden bij elkaar gezet en gezegd: let eens op wat je aan het doen bent."

Wat ook helpt is afspraken op papier zetten, legt Groot Wassink uit. "Je maakt eigenlijk gewoon werkafspraken: hoe ga je met elkaar om?" Een voorbeeld van zo'n afspraak is dat coalitiepartners elkaar niet verrassen met moties en met elkaar overleggen als een van de partners bezwaren ziet.

"Dat soort spelregels zijn een manier om bestaand wantrouwen te kanaliseren", vat de voormalig GroenLinks-verkenner het samen. Maar veel belangrijker is het volgens hem om bijvoorbeeld een hapje met elkaar te gaan eten en zo aan de onderlinge relaties te werken.

'Gooi chagrijn op tafel'

"Ga maar eens een borrel drinken en gooi het chagrijn op tafel, want als je het niet uitspreekt, dan blijft het onderhuids voortwoekeren", licht Groot Wassink toe.

Dat herkent ook toenmalig GroenLinks-wethouder Cathelijne Bouwkamp. "Je moet echt allemaal op tafel kunnen leggen wat voor jou belangrijk is en waar je pijn zit bij het handelen van de ander. Dat is best moeilijk in een soms vijandige sfeer, maar het is echt belangrijk."

Uiteindelijk lukte het na veel gesprekken om de onderlinge verhoudingen te verbeteren en de vier Arnhemse coalitiepartijen samen door te laten gaan. "Politiek is een strijd van idealen, maar je kan elkaar niet de hele tijd willen aftroeven", zegt Bouwkamp.

"Als de politiek alleen nog maar om winnen gaat, dan verliezen we allemaal. Je hebt een tijd van campagne voeren en een tijd van besturen", wil Bouwkamp meegeven. "Dan moet je verzachten, naar elkaar luisteren en elkaar wat gunnen."

Carnavalsvereniging Kerkrade zet deur open voor Prinses Carnaval

1 day ago

Bij de carnavalsvereniging van Kerkrade mogen voortaan alle functies binnen de vereniging worden ingevuld door mannen en vrouwen. De Kerkraadse vereniging maakt hiermee ook de weg vrij om een Prinses Carnaval uit te roepen en is daarmee de eerste van de vijf grootste en oudste stadsverenigingen in Limburg die dat doet.

De koerswijziging is recent besloten tijdens de jaarvergadering van Kirchröatsjer Vasteloavends Verain 'Alaaf Kirchroa 1936' (KVV 1936). "Voortaan zijn alle functies in alle geledingen van de stadscarnavalsvereniging van Kerkrade voor iedereen toegankelijk. Hiervoor past de KVV 1936 haar statuten aan", zo staat op de website van de vereniging.

De wijziging betekent dus ook dat KVV 1936 komend carnaval een Prinses Carnaval zou kunnen uitroepen. Dat zou voor het eerst in de geschiedenis van de vereniging zijn, schrijft de regionale omroep L1 Nieuws.

Eeuwenoude traditie

De Prins Carnaval-verkiezing is een eeuwenoude traditie. De uitverkorene, vaak een bekend gezicht uit de stad of het dorp, vervult een belangrijke symbolische rol tijdens het feest.

Vroeger konden alleen mannen 'Prins' worden, maar in de afgelopen jaren waren er steeds meer carnavalsverenigingen die afweken van die traditie.

Zo had het Brabantse Oss dertien jaar geleden al de eerste carnavalsprinses. Wijchen (Gelderland) en Margraten (Limburg) hadden dit jaar voor het eerst een vrouwelijke 'Prins' Carnaval. In 2024 had ook Eindhoven voor het eerst een vrouw.

Grote steden

De nieuwe koers om te kiezen voor een vrouwelijke Prins Carnaval werd vooral gezien bij kleinere carnavalsverenigingen in dorpen of wijken. Zowel de Brabantse Carnaval Federatie als de overkoepelende carnavalsvereniging in Limburg zei eerder tegen Nieuwsuur dat vooral de grote steden hechten aan de traditie van een mannelijke Prins Carnaval.

Dit gold ook voor Kerkrade, Venlo, Maastricht, Sittard en Roermond. De stadsverenigingen lieten eerder allemaal nog weten een vrouwelijke prins nog niet te willen overwegen.

'Wij zetten de deur voor iedereen open'

KVV 1936 lijkt nu dus van gedachten veranderd nu de vereniging de statuten heeft gewijzigd. KVV 1936 benadrukt het belang van tradities en gebruiken, maar wil de vereniging ook toekomstbestendig houden.

"Met deze statutenwijziging geeft onze vereniging een belangrijk signaal af", laat Sterk weten op de website van de vereniging. "Wij zetten de deur voor iedereen open en bewaken tegelijkertijd onze tradities en gebruiken."

Of dit ook betekent dat Kerkrade een Prinses Carnaval krijgt, is nog niet zeker. De nieuwe stadsprins(es) wordt op 3 januari bekendgemaakt.

Rivaliteit China-VS rond Asean-top werpt schaduw vooruit op andere top

1 day 1 hour ago

In de Filipijnen is vandaag de Asean-top van start gegaan. De Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean), probeert zich staande te houden te midden van de groeiende rivaliteit tussen de VS en China.

Waar de Chinese premier Li Qiang vooral de goede samenwerking tussen China en Asean wilde benadrukken, sloot de VS vandaag een nieuwe overeenkomst met een reeks Aziatische landen.

Het getouwtrek om loyaliteit van Aziatische landen belooft weinig goeds voor de APEC, die later deze week in China van start gaat. Daar zullen de Chinese president Xi Jinping en ambtgenoot Donald Trump elkaar ontmoeten om economische samenwerking in de brede Aziatische regio te bespreken.

Het verschil tussen Asean en APEC

Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten (Asean) is een samenwerkingsverband van elf Zuidoost-Aziatische landen. De samenwerking richt zich op economie, politiek, veiligheid en cultuur. De afspraken die gemaakt worden, zijn gebaseerd op officiële verdragen en bindend.

Azië-Pacifische Economische Samenwerking (APEC) telt 21 lidstaten. In tegenstelling tot Asean is APEC een puur economisch samenwerkingsforum. De afspraken die gemaakt worden, zijn dan ook niet bindend. China en de VS zijn beide geen lid van Asean, maar wel van APEC. Aankomende woensdag begint de APEC-top in de Zuid-Chinese stad Shenzhen.

China en Asean zijn de belangrijkste handelspartners van elkaar. Vorig jaar bereikte de handel tussen de twee een record van ruim 950 miljard euro. Wat China betreft, wordt deze samenwerking verder uitgebreid. Dat lijkt tijdens deze top deels te lukken.

De verwachting is dat de Asean-leiders deze week de allereerste bindende overeenkomst op het gebied van digitale economie ter wereld zullen ondertekenen. Hoewel China geen ondertekenaar is van dit akkoord, speelt het via andere China-Asean-verdragen wel een belangrijke rol in de vorming ervan.

Verenigd blijven

Wie naar de cijfers kijkt, zou bijna geloven dat China stevig in het zadel zit in Zuidoost-Azië, maar niks is minder waar. Dat viel ook duidelijk af te lezen uit de speech van de Chinese premier Li die hij vandaag in de Filipijnse hoofdstad gaf.

Hij prees de "buitengewone prestaties" van China en Zuidoost-Azië in een tijd van "toenemend unilateralisme en protectionisme", verwijzend naar de VS. Ook benadrukte hij dat het in de "turbulente wereld van vandaag" nog belangrijker is voor China en Asean om verenigd te blijven en zich te weren tegen inmenging van buiten.

De woorden van de Chinese premier komen in een tijd dat steeds meer grote Asean-economieën, waaronder Indonesië, Vietnam en Thailand, openlijk twijfelen over de wenselijkheid van de hechte economische band met China. Zij zouden liever meer handelen met de VS om zich op die manier minder afhankelijk van een grote speler te maken.

Amerikaans tegenwicht

De Amerikaanse president Trump meldt zich morgen ook op de Filipijnen voor een ontmoeting met QUAD, een veiligheidsdialoog tussen Australië, Japan, India en de VS. Hoewel deze dialoog zich in woord richt op het bevorderen van een vrij en open Indo-Pacifische regio, wordt deze door velen gezien als overleg om China's groeiende invloed in de regio te beteugelen. Daarna zal de Amerikaanse president in navolging van de Chinese premier, de leiders van Asean toespreken.

Ook liet het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag weten dat de VS samen met een aantal Aziatische landen de San Francisco-verklaring heeft ondertekend. Hierin nemen de landen zich voor om meer samen te werken op het gebied van AI. De aankondiging kwam op hetzelfde moment dat China en Asean2027 uitriepen tot het jaar van AI-samenwerking.

Aanloop APEC

Duidelijk is dat China en de VS, ondanks dat ze geen lid zijn, een grote invloed uitoefenen op de agenda van Asean. Dat maakt de ontmoeting tussen Xi en Trump tijdens de APEC-top aankomende donderdag extra beladen.

Terwijl beide leiders spreken over economische samenwerking in de Aziatisch-Pacifische regio, geeft hun gedrag eerder blijk van strijd om steun van landen in de regio.

Zo lijken samenwerkingsverbanden als Asean en APEC, die bedoeld zijn om de regionale samenwerking tussen vooral kleinere economieën te versterken, steeds meer verscheurd door de belangen van supermachten als Amerika en China.